Οι μεγάλες σε όγκο βροχοπτώσεις, έφεραν στην επιφάνεια χρόνια προβλήματα του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού της Αττικής και άλλων περιοχών της Ελλάδας. Οι πλημμύρες, πριν λίγες μέρες, στη Δυτική Αττική, την Αιτωλοακαρνανία και την Ήπειρο ανέδειξαν λάθη και παραλείψεις δεκαετιών. Θύματα, ζημιές σε σπίτια και επιχειρήσεις, στο εθνικό και περιφερειακό οδικό δίκτυο, σε αρδευτικά δίκτυα και σε άλλες υποδομές. Κυρίαρχο συναίσθημα ο θυμός. Πολίτες θυμωμένοι για τις ανθρώπινες απώλειες από τις παραλείψεις του κράτους, για τις καταστροφές στην περιουσία τους και στις υποδομές της περιοχής που κατοικούν. Ζητούν να γίνει καταλογισμός ευθυνών. Πώς να γίνει, όμως, ένας δίκαιος καταλογισμός ευθυνών, όταν αυτές εντοπίζονται σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο σε βάθος δεκαετιών; Αλλαγές στη χρήση γης, μπαζωμένοι ποταμοί και ρέματα, αυθαίρετες κατασκευές, εντατική αστική ανάπτυξη χωρίς σχεδιασμό είναι ορισμένες από τις αιτίες των πλημμυρικών φαινομένων. Στο πλαίσιο αυτό, ο καταλογισμός ευθυνών δεν έχει ιδιαίτερο νόημα.
Δεδομένης της εξελισσόμενης κλιματικής αλλαγής, τέτοιου είδους φαινόμενα ενδέχεται να πληθύνουν και να επιδεινωθούν. Το κράτος οφείλει να είναι έτοιμο να ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε φυσική απειλή. Αυτό, λοιπόν, που έχει νόημα είναι να αναληφθούν άμεσα πρωτοβουλίες από τους αρμόδιους φορείς, ώστε να μπορούν τέτοια φαινόμενα να αντιμετωπιστούν με το λιγότερο δυνατό κόστος. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης χρειάζεται πρώτον, να συγκροτήσουν σύγχρονα επιχειρησιακά σχέδια δράσης έκτακτης ανάγκης και δεύτερον, να υλοποιήσουν έργα που να θωρακίζουν τις κατοικημένες περιοχές από έντονα καιρικά φαινόμενα. Με αφορμή τις πλημμύρες, άρχισε ένας διάλογος για το πώς μπορεί να γίνει βιώσιμη η διαχείριση των επιπτώσεων των καιρικών φαινομένων. Εξειδικευμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η χώρα πρέπει να συμβαδίσει με τις επιτυχημένες ευρωπαϊκές πρακτικές της «πράσινης υποδομής», να υιοθετηθούν δηλαδή αειφόρες οικολογικές λύσεις, χαμηλού κόστους και μεγαλύτερης ανθεκτικότητας και αποτελεσματικότητας σε βάθος χρόνου, καθώς συμβάλουν στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Η «Πράσινη Υποδομή» είναι μια στρατηγική που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ήδη από το 2003 κι έχει στόχο να συνδράμει στην υιοθέτηση λύσεων που βασίζονται στη φύση, οι οποίες μετριάζουν τις επιπτώσεις φυσικών κινδύνων που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες και λειτουργούν προς όφελος της ρύθμισης του κλίματος σε παγκόσμιο επίπεδο. Στη χώρα μας βεβαίως, δεν έχουμε αξιοποιήσει αυτή τη στρατηγική που έχει δημιουργήσει «success stories» στην Ευρώπη. Η παραδοσιακή αντιμετώπιση της διαχείρισης του αστικού νερού φαίνεται ότι δεν έχει επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Γι’ αυτό κι απαιτείται ο επανασχεδιασμός της.
Τα λάθη και οι παραλείψεις που έχουν συντελεστεί στην οικιστική ανάπτυξη των πόλεων μπορούν να διορθωθούν με έναν υπεύθυνο σχεδιασμό που θα βασίζεται στη γνώση και την εμπειρία. Η κερδοσκοπία πάνω στη γη και οι πελατειακές διευθετήσεις που δίνουν χώρο σε αυθαίρετες επεμβάσεις είναι δυο αγκάθια που η πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει. Στην κατεύθυνση αυτή και για να υπάρξει βιώσιμη διαχείριση των ζητημάτων αυτών, απαιτούνται συνέργειες και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλων αρμόδιων κοινωνικών φορέων αλλά και πανεπιστημιακών τμημάτων, ώστε να σχεδιαστούν αειφόρες λύσεις ανά Δήμο και Περιφέρεια. Δεν χωρούν άλλες καθυστερήσεις. Η Πολιτεία οφείλει να προωθήσει άμεσα τη στρατηγική για την πράσινη υποδομή και παράλληλα, να διασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας-πλαίσιο 2007/60 για την εκτίμηση και διαχείριση της πλημμυρικής διακινδύνευσης που μεταξύ άλλων προβλέπει χάρτες πλημμυρικής επικινδυνότητας, σχέδια διαχείρισης και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών. Τα εργαλεία και η γνώση υπάρχουν. Ας μην ολιγωρούμε και κυρίως να σταματήσουμε να αποποιούμεθα τις ευθύνες μας!
