Με ιδιαίτερη ικανοποίηση και χαρά η Ιερά Σύνοδος παρέλαβε επιστολή από τη γενική γραμματεία Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, διά της οποίας έγινε γνωστό ότι στο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων με τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και άλλες διατάξεις» συμπεριλήφθηκαν διατάξεις που αφορούν στην επίλυση του ζητήματος των οργανικών θέσεων των κληρικών, δηλαδή στην αποκατάσταση της υπάρχουσας νομοθετικής ανακολουθίας.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εκφράζει την ικανοποίησή της για την αίσια έκβαση αυτής της εκκρεμότητας με την κατάθεση των εν θέματι διατάξεων στο προς ψήφιση νομοσχέδιο και ευχαριστεί δημοσίως τόσο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και την αρμόδια υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων Νίκη Κεραμέως, οι οποίοι συμμερίστηκαν την αγωνία των κληρικών όλης της χώρας.
Τα παραπάνω ανακοινώνονται από το Γραφείο Τύπου της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Επιπλέον, στην ανακοίνωση τονίζεται:
Σε σχέση με τις ως άνω αναφερόμενες διατάξεις παρατίθενται οι ακόλουθες πληροφορίες που αποσαφηνίζουν την ιστορία του ζητήματος των ρυθμίσεων προς πρόληψη παρανοήσεων:
Α. Το σχέδιο που εκπόνησε το αρμόδιο υπουργείο (άρθρο 347 νομοσχεδίου) προτείνει μία ενιαία λύση για το πρόβλημα της πολυνομίας, της ανεπίκαιρης νομοθεσίας και της ανάγκης οργάνωσης των θέσεων του εμμίσθου από το Δημόσιο προσωπικού (διακόνων, εφημερίων-πρεσβυτέρων, ιεροκηρύκων, υπαλλήλων Μητροπόλεων) της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Κατά πρώτον, επικαιροποιεί το νομοθετημένο με τον αν. νόμο 536/1945 όριο οργανικών θέσεων εφημερίων κληρικών, το οποίο ήταν τότε στις 6.000, ώστε να είναι ίσο με τον αριθμό των σήμερα διορισμένων και μισθοδοτουμένων εφημερίων.
Το κράτος είχε προβλέψει με τον νόμο 2200/1940 πληθυσμιακό κριτήριο για την σύσταση μιας ενορίας (πόσες οικογένειες απαιτούνται για να ιδρυθεί μια ενορία σε μια περιοχή). Ενορία δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς τον εφημέριο κληρικό του ναού της.
Βάσει αυτού του νόμου και της αύξησης του πληθυσμού και της δημιουργίας νέων αστικών κέντρων και οικισμών έχουν συσταθεί με προεδρικά διατάγματα 8.168 ενορίες στις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έχουν διορισθεί ένας ή περισσότεροι εφημέριοι σε κάθε ενορία ανάλογα με τον πληθυσμό και τις ανάγκες κάθε περιοχής. Σήμερα οι εφημέριοι που υπηρετούν στις 8.168 ενορίες (ΝΠΔΔ) είναι 8.311, έχουν εκδοθεί για τον διορισμό τους ισάριθμες αποφάσεις διορισμού σε συγκεκριμένες ενορίες, έχουν δημοσιευθεί σε ΦΕΚ και αμείβονται από το Δημόσιο μέσω ΕΑΠ (Ενιαίας Αρχής Πληρωμής). Συνεπώς, έπρεπε να επικαιροποιηθεί ο ξεπερασμένος αριθμός 6.000 στον ν. 536/1945, ο οποίος ούτε κατά την εποχή του ίσχυσε (οι εφημέριοι που υπηρετούσαν το 1945 ήταν 7.151 και οι συσταθείσες οργανικές θέσεις 6.000).
Οι ήδη νομοθετημένες (6.000) όπως και οι προστιθέμενες με το άρθρο 347 θέσεις εφημερίων κληρικών (2.311) οργανικά υφίστανται στην Εκκλησία της Ελλάδος και όχι στο Δημόσιο, αφού οι εφημέριοι δεν είναι δημόσιοι υπάλληλοι.
Δεύτερον, ο α.ν. 536/1945 όριζε ότι οι 6.000 οργανικές θέσεις θα κατανέμονταν στις τότε Μητροπόλεις της χώρας με διάταγμα, το οποίο όμως δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα. Πλέον το νομοσχέδιο προβλέπει ότι θα εκδοθεί προεδρικό διάταγμα, που θα κατανείμει τις οργανικές θέσεις εφημερίων σε όλες τις Μητροπόλεις, αλλά, για λόγους ενιαίας ρύθμισης και εποπτείας των θέσεων, και τις νομοθετημένες θέσεις διακόνων, ιεροκηρύκων και εκκλησιαστικών υπαλλήλων, όπως είναι σήμερα μοιρασμένες σε κάθε Μητρόπολη και κατέχονται από το προσωπικό τους. Η λύση αυτή προτείνεται γιατί οι οργανικές θέσεις διακόνων, ιεροκηρύκων και εκκλησιαστικών υπαλλήλων είναι νομοθετημένες και κατανεμημένες με δεκάδες νόμους, προεδρικά διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις, που πρέπει να κωδικοποιηθούν σε ενιαίο κείμενο.
Επιτρέπεται στις Μητροπόλεις να προσλαμβάνουν επιπλέον κληρικούς (από τον ανωτέρω νομοθετημένο αριθμό), τους οποίους θα μισθοδοτούν και θα ασφαλίζουν εξ ιδίων πόρων.
Συμπερασματικά, με τις διατάξεις του άρθρου 347 εναρμονίζεται ο αριθμός οργανικών θέσεων που προβλέφθηκε το 1945 με τον πραγματικό αριθμό των διορισμένων και μισθοδοτουμένων εφημερίων σήμερα και προβλέπεται έκδοση διατάγματος, προκειμένου να υπάρχει ένας ενιαίος οργανισμός των Μητροπόλεων ειδικά για τις θέσεις προσωπικού, οι οποίες μισθοδοτούνται από το κράτος.
Β. Η σχέση της τακτοποίησης των οργανογραμμάτων των Μητροπόλεων με την κρατική μισθοδοσία.
Ο ν. 536/1945 δεν καθιέρωσε την μισθοδοσία του κλήρου αποκλειστικά από το Δημόσιο. Προέβλεψε ότι η μισθοδοσία των εφημερίων προέρχεται από διάφορες πηγές: α) εισφορά από τα ακαθάριστα έσοδα των ναών ποσοστού 25% (αυξήθηκε από το 1968 σε ποσοστό 35%), β) εισφορά των οικογενειών κάθε ενορίας (καταργήθηκε το 1962), γ) επιχορήγηση του Δημοσίου για την διατήρηση της μισθοδοσίας σε ορισμένο ύψος, το οποίο αργότερα νομοθετήθηκε ότι θα είναι ίσο με τον εκάστοτε μισθό του δημοσίου υπαλλήλου (ν. 469/1968). Από το 1945 και εφεξής το Δημόσιο δεν ανέλαβε να πληρώνει το 100% της μισθοδοσίας. Το Δημόσιο ανέλαβε πλήρως την μισθοδοσία του κλήρου το 2004, όταν ο νόμος 3220 κατήργησε την εισφορά 35% από τα ακαθάριστα έσοδα των ιερών ναών.
Η ύπαρξη οργανικής θέσης στις Μητροπόλεις δεν σημαίνει δυνατότητα άμεσης μισθοδοσίας από το Δημόσιο. Κάθε έτος το Δημόσιο προγραμματίζει τους διορισμούς στις κενές οργανικές θέσεις ανάλογα με τις δημοσιονομικές του δυνατότητες. Στο πλαίσιο αυτό το υπ. Εσωτερικών ετησίως εγκρίνει στο υπ. Παιδείας και Θρησκευμάτων ορισμένο αριθμό πιστώσεων για την μισθοδοσία προσωπικού, στους οποίους περιλαμβάνονται και νέοι εφημέριοι. Ακολούθως το ΥΠΑΙΘ κατανέμει τις πιστώσεις αυτές στις Μητροπόλεις. Η ύπαρξη οργανικής θέσης συνεπάγεται δυνατότητα της Μητρόπολης να χειροτονήσει και να διορίσει κληρικό, όχι όμως αντίστοιχα την άμεση και αυτοδίκαιη υποχρέωση του Δημοσίου για μισθοδοσία του χειροτονηθέντος κληρικού.
Με τις νέες διατάξεις προβλέπεται ότι αυξάνεται ο αριθμός των 6.000 οργανικών θέσεων στις 82 Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος (κατά 2.311), έτσι ώστε να είναι ίσος με τον αριθμό των σήμερα διορισμένων και μισθοδοτουμένων κληρικών. Ο παραπάνω αριθμός αποτελεί το ανώτατο αριθμητικό όριο κληρικών, που μπορεί να μισθοδοτεί το Δημόσιο στο μέλλον σε περίπτωση κενώσεως κάποιας θέσεως. Η τυχόν ίδρυση στο μέλλον νέων ιερών Μητροπόλεων δεν θα μεταβάλει τον αριθμό νομοθετημένων οργανικών θέσεων εφημερίων, τις οποίες μπορεί να μισθοδοτήσει το Δημόσιο.
Κατά συνέπεια, με τις νέες διατάξεις δεν επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός με επιπλέον πιστώσεις, ούτε επιδιώκεται η ανατροπή του ετήσιου προγραμματισμού μισθοδοσίας του κράτους.
Εν τέλει, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εκφράζει την ικανοποίησή της για την αίσια έκβαση αυτής της εκκρεμότητας με την κατάθεση των εν θέματι διατάξεων στο προς ψήφιση νομοσχέδιο και ευχαριστεί δημοσίως τόσο τον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και την αρμόδια υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Νίκη Κεραμέως, οι οποίοι συμμερίστηκαν την αγωνία των κληρικών όλης της χώρας.
Υπενθυμίζεται ότι το ζήτημα τυγχάνει ευρείας πολιτικής συναινέσεως, καθώς και η προηγούμενη κυβέρνηση αναγνώρισε δημοσίως (με το από 12 Φεβρουαρίου 2019 σχέδιο συμφωνίας Πολιτείας – Εκκλησίας) ότι οφείλει να αποκαταστήσει αυτή την νομοθετική ανακολουθία, ενώ και οι εκπρόσωποι των κομμάτων στις συναντήσεις τους με τους Ιερούς Συνδέσμους Κληρικών Ελλάδος και Κρήτης αναγνώρισαν την ανάγκη νομοθετικής εξασφαλίσεως των θέσεων των κληρικών, οπότε αναμένεται η ψήφιση των σχετικών διατάξεων στην Βουλή με ευρύτατη πλειοψηφία.
