Μέχρι το τέλος της τρέχουσας εβδομάδας αναμένεται να έρθει σε δημόσια διαβούλευση το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο.

Σύμφωνα με δηλώσεις του Υφυπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης, κου Πάνου Τσακλόγλου, το εν λόγω ασφαλιστικό νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει τρεις ενότητες:

• Η πρώτη αφορά στη μεταρρύθμιση της επαγγελματικής ασφάλισης  (πχ φορολόγηση παροχών)
• Η δεύτερη άλλα ασφαλιστικά θέματα (πχ επίδομα προσωπικής διαφοράς, επικουρικές συντάξεις στο δημόσιο με 15ετία, κλπ,)
• Η τρίτη μια σειρά διατάξεων που αφορούν τη ΔΥΠΑ και τον ΟΠΕΚΑ (πχ προπληρωμένες κάρτες)

Πιο αναλυτικά:

1. Αλλαγές στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης

Σύμφωνα με ενημέρωση του Υπουργείου Εργασίας, η συμμετοχή σε ΤΕΑ είναι εθελοντική. Το κάθε ΤΕΑ ορίζει στο καταστατικό του το εύρος εισφορών που δύναται να καταβάλει ο εργαζόμενος ή/και ο εργοδότης – εφόσον υπάρχει διπλή χρηματοδότηση.

Οι καταβληθείσες εισφορές πιστώνονται στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου τον οποίον θα μπορεί να παρακολουθεί μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής, όπως παρακολουθεί κατ’ αντιστοιχία σήμερα τον τραπεζικό του λογαριασμό.

Οι εισφορές που καταβάλλονται σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης εξαιρούνται από τη φορολογία εισοδήματος μέχρι του ποσού του 20% των αποδοχών του εργαζομένου ή εναλλακτικά του ποσού των 15.000 ευρώ, αναπροσαρμοζόμενο κατ’ έτος βάσει του πληθωρισμού, όποιο από τα δύο ποσά είναι μικρότερο.

Οι παροχές που λαμβάνει κάθε ασφαλισμένος υπολογίζονται στη βάση του σωρευμένου ποσού εισφορών και αποδόσεων των επενδύσεών τους, αφαιρούμενων τυχόν δαπανών διαχείρισης, και μπορεί να λάβει τη μορφή εφάπαξ παροχής ή σύνταξης.

Όσο μεγαλύτερο το ποσό που έχει αποταμιευθεί στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου και όσο υψηλότερη η απόδοση των επενδύσεων του, τόσο μεγαλύτερη παροχή θα λάβει.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπεται κλιμακωτή φορολόγηση των παροχών των ΤΕΑ, ανάλογα με τα χρόνια ασφάλισης κάθε ασφαλισμένου. Όσο περισσότερος χρόνος έχει διανυθεί σε ΤΕΑ ή Ομαδικό Ασφαλιστικό Συμβόλαιο, τόσο μικρότερος είναι ο συντελεστής φορολόγησης, ώστε να ενισχύεται η μακροπρόθεσμη αποταμίευση.

Επιπλέον, παρέχονται επιπρόσθετα φορολογικά κίνητρα για την καταβολή σύνταξης μέσω της οποίας διασφαλίζεται συμπληρωματικό εισόδημα καθ’ όλη τη διάρκεια του συνταξιοδοτικού βίου:

• Για 0-5 έτη ασφάλισης προβλέπεται 20% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 10% για τη σύνταξη. 
• Για 6-15 έτη ασφάλισης προβλέπεται 15% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 7,5% για τη σύνταξη.
• Για 16-25 έτη ασφάλισης προβλέπεται 10% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 5 % για τη σύνταξη.
• Για 26 έτη ασφάλισης και άνω προβλέπεται 5% φορολόγηση για τα εφάπαξ και 2,5% για τη σύνταξη.

Προϋπόθεση λήψης της παροχής από το ΤΕΑ είναι είτε η συνταξιοδότηση από τον κύριο φορέα ασφάλισης, είτε η συμπλήρωση του 67ου έτους, ανεξαρτήτως ετών ασφάλισης, είτε η συμπλήρωση του 55ου έτους, με 20 χρόνια ασφάλισης.

Εάν ο ασφαλισμένος πληροί κάποια από τις δύο τελευταίες προϋποθέσεις, είναι δηλαδή 67 ετών ή 55 ετών με 20 χρόνια ασφάλισης, και εξακολουθεί να εργάζεται, μπορεί να λάβει μέχρι το 50% του ποσού που έχει σωρευθεί στον ατομικό του λογαριασμό, αφήνοντας το υπόλοιπο για να συνεχίσει να επενδύεται.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπεται η δυνατότητα του ασφαλισμένου να λάβει και πρόωρα την παροχή ή μέρος αυτής, με αυξημένο (κατά 50%) φορολογικό συντελεστή εφόσον έχει τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης στο ΤΕΑ.

Με την ρύθμιση αυτή, διευκολύνονται οι ασφαλισμένοι να χρησιμοποιήσουν το ποσό που έχουν αποταμιεύσει, για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών στη ζωή τους.

Για τους ήδη ασφαλισμένους σε ΤΕΑ, προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις, σύμφωνα με τις οποίες για τα σωρευμένα ποσά στους ατομικούς λογαριασμούς μέχρι την ψήφιση του νόμου εφαρμόζονται οι προϊσχύουσες φορολογικές διατάξεις και οι υφιστάμενες καταστατικές διατάξεις των ταμείων όσον αφορά στα ηλικιακά όρια.

Από 1/1/2025 τα ΤΕΑ θα εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδας τόσο σε ό,τι αφορά την τήρηση της νομοθεσίας, όσο και ως προς τη βιωσιμότητά τους και την επενδυτική τους στρατηγική.

Η εποπτεία ακολουθεί την Οδηγία IORP II της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχει ως στόχο τη χρηστή διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και την εξασφάλιση των συμφερόντων του ασφαλισμένου.

2. Παρεμβάσεις σε συντάξεις και ασφαλιστικές οφειλές

Στο πεδίο της κοινωνικής ασφάλισης το νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει τις ακόλουθες διατάξεις:

Κατάργηση πέναλτι 30% στους εργαζόμενους συνταξιούχους.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση καταργείται το πέναλτι 30% στις συντάξεις των εργαζόμενων συνταξιούχων.

Αντ’ αυτού υιοθετείται ένας μη ανταποδοτικός πόρος υπέρ ΕΦΚΑ που θα αφαιρείται από τον μισθό, πολύ μικρότερος από το ποσό που αφαιρούνταν από τη σύνταξη. Για τους μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους ο πόρος αυτός είναι το 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του με ανώτατο πλαφόν το δεκαπλάσιο της εθνικής σύνταξης.

Για τους μη μισθωτούς: το 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κλάσης για κύρια σύνταξη.

Ο πόρος δεν μπορεί να ξεπερνά το 12πλάσιο της εθνικής σύνταξης σε ετήσια βάση.

Οι εισφορές τις οποίες θα καταβάλλουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι θα οδηγούν στην προσαύξηση της σύνταξής τους.

Αύξηση του ορίου οφειλών προς ρύθμιση

Η ρύθμιση αυτή αφορά αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες -για τους μισθωτούς δεν υπάρχει αντίστοιχο ζήτημα – οι οποίοι στερούνται του συνταξιοδοτικού τους δικαιώματος λόγω χρεών στον e-ΕΦΚΑ που υπερβαίνουν τις €20.000 (ή €6.000 για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ).

Μέχρι σήμερα, οφειλέτες με χρέη πάνω από 20.000 ευρώ δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη, εάν δεν αποπληρώσουν εφάπαξ το υπερβάλλον ποσό.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση για πρώτη φορά περισσότεροι συνταξιούχοι με οφειλές θα μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους και να διεκδικήσουν τη σύνταξη τους καθώς αυξάνονται τα ανώτατα όρια οφειλών για συνταξιοδότηση από 20.000 ευρώ σε 30.000 ευρώ και από 6.000 ευρώ σε 10.000 ευρώ για οφειλές στον π. Ο.Γ.Α., και αφού προηγηθεί έλεγχος των καταθέσεων του οφειλέτη ώστε να μην υπερβαίνουν τις 12.000 ευρώ (ή τις 6.000 ευρώ για οφειλέτες του π. ΟΓΑ), η σύνταξη θα εκδίδεται κανονικά και θα εφαρμόζεται παρακράτηση ως εξής:

• για το ποσό της οφειλής που υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ (6.000 ευρώ για τον π. Ο.Γ.Α.) και μέχρι τις 30.000 ευρώ (10.000 ευρώ για τον π. Ο.Γ.Α.), θα παρακρατείται τουλάχιστον το 60% του μηνιαίου ποσού σύνταξης μέχρι να περιοριστεί η οφειλή και πάλι στις 20.000 ευρώ (6.000 ευρώ για τον π. Ο.Γ.Α.),
• για την εναπομένουσα οφειλή κάτω των 20.000 ευρώ (6.000 ευρώ για τον π. Ο.Γ.Α.) θα εφαρμόζεται συμψηφισμός με τμήμα της σύνταξης, σε 60 κατ’ ανώτατο όριο μηνιαίες δόσεις, όπως ισχύει σήμερα το οποίο θα παρακρατείται.

Προϋπόθεση της ένταξης στη ρύθμιση είναι ο οφειλέτης να έχει συμπληρώσει το 67ο έτος ηλικίας τους και, επιπλέον, να έχει καταβάλει εισφορές για τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης.

Επίδομα προσωπικής διαφοράς

Το επίδομα προσωπικής διαφοράς αφορά αυτούς που δεν θα λάβουν αύξηση, ακριβώς λόγω της ύπαρξης προσωπικής διαφοράς στη σύνταξή τους.

Για 750.000 περίπου συνταξιούχους με συντάξεις έως 1.600 ευρώ, που έχουν προσωπική διαφορά (άνω των 10 ευρώ), θα δοθεί στα τέλη Δεκεμβρίου 2023 έκτακτη οικονομική ενίσχυση από 100 έως 200 ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα:

• για όσους λαμβάνουν άθροισμα κύριων συντάξεων έως 700 ευρώ, θα δοθεί ενίσχυση 200 ευρώ,
• για όσους λαμβάνουν άθροισμα κύριων συντάξεων από 700,1 έως 1.100 ευρώ, θα δοθεί ενίσχυση 150 ευρώ,
• για όσους λαμβάνουν άθροισμα κύριων συντάξεων από 1.100,1 έως 1.600 ευρώ, θα δοθεί ενίσχυση 100 ευρώ.

Επικουρικές συντάξεις στο δημόσιο με 15ετία

Η διάταξη απλοποιεί τις διαδικασίες και τις προϋποθέσεις για τη θεμελίωση του δικαιώματος σε επικουρική σύνταξη για όλα τα Ταμεία, θέτοντας ως προϋπόθεση τη συμπλήρωση 15ετίας είτε σε έναν φορέα είτε με διαδοχική ασφάλιση, κάτι που σήμερα ισχύει μόνο για το πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, και όχι με τις προϋποθέσεις που προέβλεπε το κάθε Ταμείο.

Η εφαρμογή ενιαίων κανόνων για την απονομή των επικουρικών συντάξεων επιτρέπει την υπαγωγή τους στη διαδικασία fast track, δηλαδή θα εκδίδονται εντός προθεσμίας 3 μηνών από την ημερομηνία απονομής κύριας σύνταξης ή εντός 6 μηνών από την ημερομηνία αίτησης για την απονομή επικουρικής σύνταξης, αν αυτή υποβλήθηκε μεταγενέστερα από την αίτηση απονομής κύριας σύνταξης.

Η διάταξη θα εφαρμοστεί αναδρομικά και στις εκκρεμείς αιτήσεις και αναμένεται να μειώσει σημαντικά το χρόνο διεκπεραίωσης και το στοκ των εκκρεμών επικουρικών συντάξεων.

3. ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ

Οι αλλαγές οι οποίες θα περιλαμβάνονται στο πεδίο των επιδομάτων (ΔΥΠΑ, ΟΠΕΚΑ) είναι οι εξής:

Προπληρωμένες κάρτες

Πρόκειται για μια καινοτόμα παρέμβαση που ως στόχο έχει να εκσυγχρονίσει τον τρόπο πληρωμής των επιδομάτων αφού το σύνολο αυτών -πλην κάποιων εξαιρέσεων όπως τα αναπηρικά επιδόματα, το επίδομα στέγασης και έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις της ΔΥΠΑ- θα αρχίσουν να καταβάλλονται σταδιακά μέσω μιας προπληρωμένης κάρτας, όπως συμβαίνει ήδη σήμερα με το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.

Οι δικαιούχοι θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τουλάχιστον το 50% του ποσού της ενίσχυσης ή του επιδόματος σε ηλεκτρονικές πληρωμές και αγορές, ενώ για το υπόλοιπο ποσό παρέχεται η δυνατότητα ανάληψης μετρητών.

Προβλέπονται επίσης κίνητρα για όποιον επιλέξει να μην κάνει ανάληψη του υπολοίπου αλλά να το χρησιμοποιήσει σε ηλεκτρονικές συναλλαγές, κατά το πρότυπο των φορολοταριών που πραγματοποιεί σήμερα το Υπουργείο Οικονομικών.

Επίδομα μητρότητας αυτοαπασχολούμενων

Με τη διάταξη αυτή θα λαμβάνουν επίδομα μητρότητας για 9 μήνες και οι μη μισθωτές μητέρες που θα ισούται με το ύψος του κατώτατου μισθού, κατ’ αντιστοιχία του τι ισχύει για τις μισθωτές δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Πρόσβαση στο ΕΣΥ για όσους έχουν ενεργό ΑΜΚΑ

Η κατοχή ενεργού ΑΜΚΑ εξασφαλίζει την δωρεάν περίθαλψη στα δημόσια νοσοκομεία. Όποιος δεν έχει ενεργό ΑΜΚΑ συνεχίζει να έχει πρόσβαση στα νοσοκομεία και ελεύθερη περίθαλψη ωστόσο, η δαπάνη βαρύνει τον ίδιο. Ό,τι ακριβώς δηλαδή ισχύει και σήμερα για όσους δεν έχουν ΑΜΚΑ.