Τόσο η Αμερικανική όσο και η Ευρωπαϊκή Διαβητολογική Εταιρεία, στις πρόσφατα δημοσιευμένες συστάσεις τους σχετικά με την αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη, συμπεριέλαβαν για πρώτη φορά τον ύπνο ως έναν σημαντικό παράγοντα, που θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν. Μάλιστα, όσον αφορά την καθημερινότητα του διαβητικού, φαίνεται να κατέχει ισότιμη θέση με τη διατροφή και το επίπεδο της φυσικής δραστηριότητάς του.

Ελεγχος της διάρκειας και της ποιότητας, αλλά και των διαταραχών του

Επομένως, κατά την κλινική εκτίμηση του διαβητικού θα πρέπει να διερευνώνται η ποιότητα του ύπνου του και η δυνατότητα βελτίωσής του στο πλαίσιο της ορθολογικής αντιμετώπισης του σακχαρώδους διαβήτη.

Ο ύπνος, που αποτελεί περίπου το 1/3 του 24ώρου ενός ατόμου, τροποποιεί σε σημαντικό βαθμό -αναλόγως της ποιότητάς του- πολλούς μηχανισμούς του μεταβολισμού και του ορμονικού περιβάλλοντος. Για την εκτίμηση του ύπνου προσμετρούνται η διάρκειά του, η ποιότητά του, η τυπικότητά του, οι ώρες του 24ώρου που καλύπτει και η τυχόν παρουσία διαταραχών ύπνου.

Ο λίγος, αλλά και ο πολύς ύπνος συνδέεται με διαβήτη τύπου 2

Για τη διατήρηση της καλής υγείας, συνιστάται ύπνος διάρκειας 7 ωρών σε τακτική βάση. Αντίθετα…

• Υπνος διάρκειας μικρότερης των 6 ή μεγαλύτερης των 9 ωρών έχει συσχετισθεί με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
• Μάλιστα, με μαθηματικά μοντέλα επισημάνθηκε ότι για κάθε 1 ώρα ύπνου κάτω των 7 ωρών καταγράφεται αύξηση της συχνότητας του διαβήτη κατά 9-14%.
• Αντίστοιχα, τα άτομα με διαβήτη που κοιμούνται λιγότερες από 6 ώρες ή περισσότερες των 8 μέσα στο 24ωρο έχουν συνήθως κακή γλυκαιμική ρύθμιση, με υψηλότερες τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης και σακχάρου.
• Επίσης, όσοι δεν συμπληρώνουν επαρκείς ώρες ύπνου κινδυνεύουν με αυξημένη θνησιμότητα και νοσηρότητα από καρδιακά νοσήματα. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη στη Μεγάλη Βρετανία, ύπνος λιγότερος από 5 ώρες το 24ωρο σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο (42-70%) για εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο από καρδιαγγειακά νοσήματα.

Ποιότητα του ύπνου και η σχέση του με τον διαβήτη

Οσον αφορά την ποιότητα του ύπνου, συμμετέχουν πολλοί περιβαλλοντικοί και ψυχολογικοί παράγοντες, η φυσική κατάσταση του ατόμου, αλλά και το είδος της συμπεριφοράς του.

• Σε πολλές μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι η κακή ποιότητα του ύπνου συνεπάγεται αύξηση της συχνότητας του διαβήτη κατά 40-84%.
• Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 με δυσκολία στην έλευση και τη διατήρηση ενός καλού και ποιοτικού ύπνου έχουν σε παθολογικά επίπεδα τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη τους.
• Σε μία μεγάλη μελέτη, στην οποία έλαβαν μέρος σχεδόν 40.000 νεοδιαγνωσθέντες διαβητικοί τύπου 2, παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου ή εμφράγματος, καθώς και θανάτου.

Κοιμηθείτε όσο χρειάζεται, αλλά ξυπνήστε νωρίς

Οσον αφορά την ώρα της έγερσης μετά τον βραδινό ύπνο, αυτοί που ξυπνούν πολύ νωρίς το πρωί, σε σύγκριση με εκείνους που αδυνατούν να κοιμηθούν νωρίς και ξυπνούν αργά, φαίνεται να προστατεύονται από τα καρδιαγγειακά νοσήματα σε βαθμό αντίστοιχο με τυχόν απώλεια σωματικού βάρους.

Τι εξετάσεις θα πρέπει να κάνετε

Η αντικειμενική αξιολόγηση του ύπνου και των διαταραχών του γίνεται στα εργαστήρια ύπνου με την υπνογραφία, όπου παράλληλα εκτιμάται η καρδιοαναπνευστική λειτουργία. Πολλές φορές, η υπνογραφία συνδυάζεται και με εγκεφαλογράφημα.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να διερευνάται και να αντιμετωπίζεται οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας που μπορεί να προκαλεί διαταραχές στον ύπνο.

Υπνος, διατροφή, σωματική δραστηριότητα

Συμπερασματικά, καθώς υπάρχουν πολλές, πλέον, μελέτες που συνδέουν τον ύπνο με τη διατήρηση μιας καλής υγείας, ο ύπνος θα πρέπει να αξιολογείται παράλληλα με τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα του διαβητικού ατόμου. Ο ασθενής οφείλει να τροποποιήσει τυχόν συμπεριφορές που δυσχεραίνουν την ποιότητα του ύπνου του και να μειώσει το υπερβάλλον σωματικό βάρος, που συχνά ενοχοποιείται για τις διαταραχές ύπνου.