Η τακτική εισπνοή μολυσμένου αέρα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με μια νέα μεγάλη μελέτη.

Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Planetary Health, είναι η μεγαλύτερη μελέτη που έχει επιβεβαιώσει μέχρι σήμερα τη σχέση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της υγείας του εγκεφάλου, αν και παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τον πραγματικό μηχανισμό και τη χρονική περίοδο κατά την οποία οι άνθρωποι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Περίπου 57 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από άνοια, η οποία εμφανίζεται όταν χάνονται ή καταστρέφονται οι συνάψεις των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει διάφορους παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αλλά μέχρι τώρα δεν γνώριζαν ποιοι ρύποι ήταν οι πιο επικίνδυνοι.

Για τη νέα ανάλυση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο εξέτασαν δεδομένα από 51 εκθέσεις που αφορούσαν σχεδόν 30 εκατομμύρια ανθρώπους, κυρίως σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Βρήκαν ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των κινδύνων άνοιας και της έκθεσης σε λεπτά σωματίδια από πηγές όπως οι εκπομπές αυτοκινήτων, οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και η σκόνη, καθώς και διοξείδιο του αζώτου από την καύση καυσίμων και αιθάλη από πηγές όπως η εξάτμιση αυτοκινήτων και η καύση ξύλου.

Αυτοί οι ρύποι φαίνεται να έχουν ισχυρότερους δεσμούς με την αγγειακή άνοια, η οποία προκαλείται από τη μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο, παρά με τη νόσο Αλτσχάιμερ, την πιο κοινή μορφή άνοιας – αλλά οι διαφορές αυτές μπορεί να μην είναι σημαντικές.

“Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα – είναι μια σοβαρή και αυξανόμενη απειλή για την υγεία του εγκεφάλου μας”, ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Δρ Isolde Radford, ανώτερη υπεύθυνη πολιτικής στο Alzheimer’s Research UK.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη αν η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί πράγματι άνοια ή ποιες θα μπορούσαν να είναι οι βιολογικές οδοί. Πιστεύουν όμως ότι η ρύπανση μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και οξειδωτικό στρες – που μπορεί να βλάψει τα κύτταρα και το DNA – στον εγκέφαλο, παράγοντες που έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση και την εξέλιξη της άνοιας.

“Ο οργανισμός δεν έχει αποτελεσματική άμυνα απέναντι στα κοκτέιλ υπερμικρών σωματιδίων που δημιουργούμε σε εξωτερικούς χώρους, ιδίως από την κυκλοφορία, και σε εσωτερικούς χώρους, για παράδειγμα, όταν θερμαίνουμε τα σπίτια μας με σόμπες”, ανέφερε σε δήλωσή της η Barbara Maher, καθηγήτρια περιβαλλοντικού μαγνητισμού στο Πανεπιστήμιο Lancaster στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Η ανάλυση έχει ορισμένους περιορισμούς. Είναι ως γνωστόν δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς σε ποιους ακριβώς ρύπους εκτίθεται ένα συγκεκριμένο άτομο με την πάροδο του χρόνου, πώς αυτοί οι ρύποι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και πώς αυτό επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία.

Αυτή η μελέτη, μαζί με πολλές άλλες, υπολόγισε την έκθεση των ανθρώπων στην ατμοσφαιρική ρύπανση με βάση τη διεύθυνση κατοικίας τους. Δεν είναι επίσης σαφές πότε στη ζωή αυτή η έκθεση έχει μεγαλύτερη σημασία, αν και οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να είναι μια περίοδος ετών ή και δεκαετιών.

“Χρειάζεται επειγόντως μια καλύτερη προσέγγιση [στην έρευνα]”, δήλωσε ο δρ Τομ Ρας, ειδικός στην άνοια που ερευνά την ψυχιατρική της τρίτης ηλικίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

“Αυτό το άρθρο απαντά στο ερώτημα αν η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση σχετίζεται με την άνοια καλύτερα από προηγούμενες εργασίες, αλλά χρειαζόμαστε ακόμη περισσότερη έρευνα για να διευκρινίσουμε πώς και γιατί η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να είναι κακή για τον εγκέφαλο”, πρόσθεσε ο Russ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Ακόμα κι έτσι, οι επιστήμονες και οι ομάδες για την άνοια κάλεσαν τις κυβερνήσεις να θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες για την ποιότητα του αέρα και να λάβουν άλλα μέτρα για τη μείωση της έκθεσης των ανθρώπων στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

“Πρέπει να γίνουν πολύ περισσότερα για την αντιμετώπιση αυτής της αόρατης απειλής”, δήλωσε η Δρ Isolde Radford.