Στην αρχαία πόλη Σαλαγασσό, ανασκαφές έφεραν στο φως το δημόσιο συγκρότημα λουτρών που επισκέπτονταν οι Ρωμαίοι, όχι μόνο για να καθαριστούν, αλλά και να κοινωνικοποιηθούν, να γυμναστούν και να χαλαρώσουν – αφού χημικές αναλύσεις σε θραύσματα από γυάλινα μπουκάλια και πήλινα παγούρια, αποκάλυψαν ίχνη ελαιόλαδου και καλλυντικών που χρησίμευαν για καθαρισμό και μασάζ.
Η αρχαία πόλη Σαλαγασσός
Η Σαγαλασσός βρίσκεται στη νοτιοδυτική Τουρκία, 7 χλμ. βόρεια από τη σύγχρονη πόλη Aĝlasun στην επαρχία Burdur, σε απόσταση 110 περίπου χλμ. από το λιμάνι της Αττάλειας.
Η αρχαία πόλη ανήκε στην Πισιδία και ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της.
Η Σαγαλασσός βγήκε ιστορικά από την αφάνεια μόλις το έτος 334 π.Χ., όταν καταλήφθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο.
Ο Αρριανός, που διασώζει αναλυτικά τα γεγονότα, περιγράφει τη Σαγαλασσό ως πόλη αρκετά ισχυρή, ενώ σημειώνει πως οι κάτοικοί της ήταν οι πλέον πολεμοχαρείς σε σύγκριση με τους γείτονές τους.
Μετά το θάνατο του Μακεδόνα βασιλιά, στο πλαίσιο του πολέμου των Διαδόχων που ακολούθησε, η πόλη βρέθηκε για λίγο υπό τον Αλκέτα, το νεότερο αδελφό του στρατηγού του Αλεξάνδρου Περδίκκα.
Στη συνέχεια, πέρασε για λίγο στον έλεγχο του Αττάλου Α΄ της Περγάμου ενώ στα χρόνια 218-216 π.Χ. βρέθηκε στα χέρια του σφετεριστή του σελευκιδικού θρόνου Αχαιού. Μετά την ήττα και την εκτέλεση του τελευταίου, είναι πιθανό ότι ο Αντίοχος Γ΄ κατόρθωσε να επαναφέρει την Πισιδία στο σελευκιδικό έλεγχο από το 216 μέχρι το 193 π.Χ.
Η επόμενη αναφορά της Σαγαλασσού στις ιστορικές πηγές σχετίζεται με τις πρώτες στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ρωμαίων σε πισιδικό έδαφος.
Τι αποκαλύπτουν οι χημικές αναλύσεις στα ευρήματα
Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στο σύστημα αποστράγγισης του λουτρού, ακολούθησαν τα κανάλια προς της δεξαμενές και τις αίθουσες των λουτρών και εξέτασαν λεπτομερώς τα ευρήματα.
Χημικές αναλύσεις του περιεχομένου των θραυσμάτων γυαλιού και πήλινων παγουριών που ξανασυναρμολογήθηκαν, ταυτοποιήθηκε ότι περιείχαν υπολείμματα από ελαιόλαδο και καλλυντικά υλικά που χρησιμοποιούσαν οι επισκέπτες για τον καθαρισμό και το μασάζ του σώματός τους.
Ο όρος χαμάμ, περιγράφει το δημόσιο συγκρότημα λουτρών, ενώ τα ιαματικά λουτρά, εστιάζουν στην ευεξία και τις πρακτικές μασάζ.
Κέντρο κοινωνικοποίησης και ιαματικά λουτρά
O καθηγητής αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του Leuven, Jeroen Poblome είπε πως, το λουτρό ήταν ένα πολύ μεγάλο κτίριο σε σχέση με τον οικισμό και πως χρησιμοποιούταν από άτομα όλων των κοινωνικών ομάδων.
Συμπλήρωσε πως, το οι επισκέπτες του κουβαλούσαν μαζί τους μικρά μπουκάλια και πήγαιναν σε διάφορους χώρους του συμπλέγματος για να χαλαρώσουν. “Το λουτρό ήταν ένας κοινωνικός χώρος για τους ανθρώπους. Εκτός από τη χρήση του για καθαρισμό και ιαματικά λουτρά, πήγαιναν εκεί για την κοινωνικοποίηση, να περάσουν χρόνο μαζί, να φαν και πιούν”, σημειώνει.
Λουτρά που χρησιμοποιούνταν από γυναίκες και παιδιά
Ένα τσιμπιδάκι για τα μαλλιά που ανακαλύφθηκε στο σύμπλεγμα, μαρτυρά ότι το λουτρό χρησιμοποιούταν επίσης από γυναίκες και παιδιά, σε καθορισμένες ώρες. Τα ευρήματα δηλώνουν ότι, η κοινότητα έδινε μεγάλη σημασία στην υγιεινή και, τις εγκαταστάσεις μοιράζονταν διαφορετικές ομάδες της.
Η υγιεινή διαμόρφωνε την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού
Ενώνοντας τα μικρά στοιχεία, η ομάδα αποσκοπεί στην ανασύνθεση της καθημερινής ζωής και όχι μόνο στα χρονοδιαγράμματα της αυτοκρατορίας.
Ο καθηγητής τόνισε πως, σε αντιπαραβολή με άλλα μέρη του ρωμαϊκού κόσμου, όπου ήταν συνηθισμένα τα παράσιτα και οι ιοί, οι άνθρωποι της Σαλαγασσού είχαν λιγότερα προβλήματα αυτού του είδους, λόγω της μέριμνας για την καθαριότητα.
Όπως εξηγεί, το προσδόκιμο ζωής στην πόλη, ήταν υψηλότερο σε σχέση με εκείνο άλλων.
Αρχιτεκτονική που μαρτυρά επιρροή της ρωμαϊκή μηχανικής
Έχει χαρακτηριστεί ως το “Καλύτερα διατηρημένο και αρχαιότερο λουτρό σε ρωμαϊκό ρυθμό της Ανατολίας” και χρονολογείται στη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Αυγούστου.
Το σύμπλεγμα περιλαμβάνει τομείς με ζεστό, χλιαρό και κρύο νερό, ένα ενδοδαπέδιο σύστημα θέρμανσης και κανάλια νερού, στοιχεία που αναδεικνύουν την μηχανική της περιόδου.
Η περίτεχνη τεχνοτροπία στο μάρμαρο και το συμμετρικό σχέδιο, αναδεικνύουν την κομψότητα της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και του αστικού σχεδιασμού.
