Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Η σημερινή Κυριακή έχει ως Ευαγγελικό ανάγνωσμα μία από τις γνωστότερες και διδακτικότερες παραβολές του Κυρίου μας. Πρόκειται μάλιστα, για μια παραβολή ξεχωριστή, καθώς ο Χριστός την εξήγησε αναλυτικά στους μαθητές Του, γεγονός εξαιρετικά σπάνιo σε όλο το Ευαγγέλιο. Η περικοπή ξεκινάει με τη λέξη «εξήλθεν», δηλαδή «βγήκε: «Βγήκε ο σπορέας, αναφέρει ο Λουκάς, να σπείρει το σπόρο του στην γη».
Πριν δύο χιλιάδες χρόνια, ο Θεός έκρινε πως είχε φτάσει πλέον ο καιρός της απελευθερώσεως και της αναγεννήσεως του ανθρωπίνου γένους. Το δεύτερο λοιπόν πρόσωπο της Αγίας Τριάδος εξήλθε, βγήκε από την θεϊκή κατάσταση και ενδύθηκε την ανθρώπινη φύση.
Η Θεία Λειτουργία αποτελεί την διαρκή ανανέωση αυτής της εξόδου του Θεού. Ο κληρικός, Πρεσβύτερος η Επίσκοπος, που θα τελέσει το μέγα αυτό Μυστήριο, προσφέρει τον εαυτό του στον Ένα και Μεγάλο Λειτουργό, στον Μέγα Αρχιερέα Χριστό, που συγχρόνως γίνεται ο Ίδιος θυσία ζωντανή για την σωτηρία των ανθρώπων.
Μεγαλειώδης είναι η ώρα της Θείας Λειτουργίας! Για τον λόγο αυτό, ο λειτουργός, σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες, φροντίζει από το προηγούμενο βράδυ, να καθαρίσει την καρδιά του από κάθε λογισμό και συναίσθημα που διώχνουν την αγάπη, να ειρηνεύσει με τους πάντες και να νηστέψει.
Το επόμενο πρωί, πριν την Θεία Λειτουργία, ο ιερέας μαζί με τον διάκονο, «παίρνει καιρό». «Καιρός» ονομάζεται μια σύντομη Ακολουθία που γίνεται μπροστά στην Ωραία Πύλη. Η Ακολουθία αυτή είναι ο προάγγελος της Θείας Λειτουργίας. Με την ακολουθία αυτή, η Εκκλησία μας υπενθυμίζει ότι ήρθε πλέον ο καιρός και για μας να υποδεχτούμε στη ζωή μας την Βασιλεία του Θεού που βρίσκεται ήδη ενώπιόν μας.
Όταν ολοκληρωθεί ο «καιρός», ανοίγει η Ωραία Πύλη. Εκείνοι που πρόκειται να λειτουργήσουν – ο διάκονος, ο Πρεσβύτερος ή και ο Επίσκοπος – αρχίζουν να φορούν τα ιερά άμφια, δηλαδή τα ειδικά εκείνα ενδύματα, τα οποία είναι προορισμένα αποκλειστικά για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας και των υπολοίπων Μυστηρίων.
Τα ιερά αυτά άμφια είναι στενά συνδεδεμένα με το Μυστήριο της Ιερωσύνης. Ο ιερέας, κατά την χειροτονία του, παρέλαβε την ιερατική του στολή ως απεικόνιση του ενδύματος της Θείας Χάριτος, η οποία τον οδήγησε στην Ιερωσύνη. Αυτό που δέχτηκε για τον εαυτό του, έρχεται τώρα να το προσφέρει στον κόσμο. Ο ιερουργός γίνεται όργανο της Θείας Χάριτος. Αυτή ακριβώς η ιδιαίτερη προσφορά του Αγίου Πνεύματος προς τον λειτουργό των Θείων Μυστηρίων εικονίζεται με τα ιερά άμφια. Και είναι όντως ιερά, διότι, φορώντας τα, ο ιερέας μας υπενθυμίζει πως, αν και ανήκει σε αυτό τον κόσμο, την ώρα της Θείας Λειτουργίας μεταβάλλεται συγχρόνως και σε πολίτη ενός κόσμου άλλου, του κόσμου της Βασιλείας του Θεού. Η ιερατική του στολή μας υπενθυμίζει πως έχει μεταβληθεί σε «γέφυρα», μέσω της οποίας, οι προσευχές και οι προσφορές μας οδηγούνται στον θρόνο του Θεού αλλά και οι θείες δωρεές κατέρχονται προς εμάς.
Τα ιερατικά άμφια είναι επτά, όσα και τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος όπως αναφέρονται στον προφήτη Ησαΐα (11:2). Μόνον ο Επίσκοπος ενδύεται και τα επτά. Τρία ενδύεται ο διάκονος και πέντε ο Πρεσβύτερος.
Τα άμφια του διακόνου είναι, πρώτα το στιχάριο. Πρόκειται για έναν ολόσωμο μανδύα με φαρδιά μανίκια και συμβολίζει την περιβολή των αγγέλων, το φως του Θεού και την σάρκα του Χριστού.
Κατόπιν είναι τα επιμάνικα, τα οποία συγκρατούν τα άκρα του στιχαρίου και συμβολίζουν τις χειροπέδες που φορούσε Χριστός κατά την δίκη Του αλλά και την παντοδυναμία του Θεού.
Τέλος, είναι το οράριο, μια ταινία υφάσματος, η οποία στηρίζεται στον αριστερό ώμο με το ένα άκρο πίσω και το άλλο εμπρός. Το εμπρός άκρο κρατά ο διάκονος κατά την ώρα των δεήσεων.
Τα ίδια ενδύματα, με μικρές διαφορές, ενδύεται και ο Πρεσβύτερος. Το οράριο του διακόνου δίνει την θέση τους στο πετραχήλι, που κρέμεται από τον τράχηλο του πρεσβυτέρου και έχει και τα δύο άκρα μπροστά. Συμβολίζει τον ζυγό του Κυρίου. Κατόπιν, είναι η ζώνη, η οποία συμβολίζει την διαρκή ετοιμότητα του ιερέα για την εκπλήρωση της αποστολής του.
Τελευταίο ένδυμα του Πρεσβυτέρου είναι το φελώνιο, ένα ένδυμα χωρίς μανίκια, το οποίο συμβολίζει την φωτεινότητα και την καθαρότητα της Θείας Χάριτος αλλά και την χλαμύδα που φόρεσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες στον Χριστό.
Τα ενδύματα του Επισκόπου περιλαμβάνουν τα πέντε του Πρεσβυτέρου με το φελώνιο να μετατρέπεται σε ένα πιο μεγαλοπρεπές ένδυμα, που ονομάζεται «σάκος». Επιπλέον, είναι το επιγονάτιο, ένα ύφασμα σε σχήμα ρόμβου που κρέμεται από την ζώνη και συμβολίζει το ύφασμα με το οποίον ο Χριστός σκούπισε τα πόδια των μαθητών Του κατά τον Μυστικό Δείπνο, αλλά και την Ανάσταση.
Τέλος, έχουμε το ωμοφόριο, μια φαρδιά ταινία υφάσματος, συνήθως διακοσμημένη με σταυρούς, που φοριέται γύρω από τον λαιμό και πέφτει στους ώμους. Συμβολίζει τον καλό Ποιμένα Χριστό που παίρνει στους ώμους του το απολωλός πρόβατο για να το σώσει. Με αυτό τον τρόπο, ο Επίσκοπος μεταβάλλεται ο ίδιος σε καλό ποιμένα που καλείται να φροντίζει για την σωτηρία του ποιμνίου του.
Όπως οι ιερείς, έτσι και εμείς ως συλλειτουργοί τους, καλούμαστε να φροντίσουμε για την καθαρότητα της ψυχής και του σώματός μας, προκειμένου να αφοσιωθούμε με όλη μας την ύπαρξη στο μέγα Μυστήριο της Θείας Λειτουργίας. Όπως για εκείνους είναι απαραίτητα τα ιερά άμφια, έτσι και για μας, είναι απαραίτητη η φωτεινή στολή της μετανοίας. Τα δικά μας άμφια τα αποκτούμε μέσω του πνευματικού αγώνα και της θερμής προσευχής. Αυτά είναι που θα μας καταστήσουν αξίους της συναντήσεως με τον σωτήρα μας Ιησού Χριστό. Είναι Εκείνος, ο Οποίος, σε κάθε Λειτουργία, μας προσφέρει τον εαυτό Του, προκειμένου να μας οδηγήσει προς το Φως της αιωνιότητος ως λαμπροφόρους και φωτοδότες.
