Ο θεσμικός φορέας των Περιφερειών βρίσκεται σε κατάσταση αδράνειας και απομάκρυνσης από τον πραγματικό του ρόλο ανάεφερε σε δήλωσή του ο επικεφαλής της παράταξης «Μαζί Αλλάζουμε – Δυτική Ελλάδα» Κώστας Καρπέτας με αφορμή τις εργασίες της γενικής συνέλευση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) για τον νέο Κώδικα της Αυτοδιοίκησης, τις οποίες παρακολουθεί. Και παράλληλα πρόσθεσε τα εξής:
Η ΕΝΠΕ δεν μπορεί να περιορίζεται σε επικοινωνιακές κινήσεις και προσχηματικές συζητήσεις γύρω από τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος δεν έχει ακόμη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και δεν έχει παρουσιαστεί στην τελική του μορφή, τη στιγμή που παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα για τις Περιφέρειες, όπως η διαχείριση απορριμμάτων, η ενεργειακή κρίση, η έλλειψη πόρων για τα αντιπλημμυρικά έργα, καθώς και η στασιμότητα και συρρίκνωση των κονδυλίων του ΠΔΕ.
Με βάση τα έως τώρα διαθέσιμα κείμενα, ο νέος Κώδικας δεν συνιστά ουσιαστική διοικητική μεταρρύθμιση, αλλά απλή κωδικοποίηση, χωρίς βαθιές τομές και θεσμική ανασυγκρότηση. Δεν υπάρχουν θεσμικές τομές που να περιλαμβάνουν την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και την ενίσχυση του ρόλου των Περιφερειών, καθώς και τη συνταγματική κατοχύρωση της οικονομικής αυτοτέλειας και των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση «πάσχει βαριά» λόγω της έλλειψης τόσο χρηματικών όσο και ανθρώπινων πόρων. Το Κεντρικό Κράτος συνεχίζει να αναθέτει στους ΟΤΑ μόνο τις πιο δύσκολες και απαιτητικές αρμοδιότητες, τις λεγόμενες “αρμοδιότητες λάντζας”, οι οποίες προκαλούν συχνά αγανάκτηση και διαμαρτυρίες από τους πολίτες. Αυτή η πρακτική, δεν συνιστά πραγματική αποκέντρωση αλλά μετακύλιση ευθύνης χωρίς συντονισμό, συνεργασία και χωρίς τη δημοσιονομική της διάσταση. Η Αυτοδιοίκηση, επομένως, δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως εκτελεστικό παράρτημα του Κεντρικού Κράτους, αλλά χρειάζεται θεσμική ενδυνάμωση και χρηματοδοτική ενίσχυση.
Η δε συζήτηση για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος, καταδεικνύει ότι είναι εκτός πραγματικότητας στη δεδομένη συγκυρία, καθώς η πρόθεση για νέα μεταβολή έχει ήδη προκαλέσει άρνηση και προβληματισμό. Με δεδομένο ότι πριν τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα μεσολαβήσουν βουλευτικές, τυχόν αλλαγές δεν θα μπορούν να εφαρμοστούν, γεγονός που αποδεικνύει, ότι πρόκειται για κομματικά παιχνίδια στις πλάτες της Αυτοδιοίκησης.
Η Αυτοδιοίκηση οφείλει να έχει ουσιαστικό ρόλο στα μεγάλα ζητήματα της χώρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τη διαχείριση των απορριμμάτων, που η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τις έξι Μονάδες Καύσης απορριμμάτων έλαβε σχεδόν ομόφωνο «όχι» από Δήμους και Περιφέρειες. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση προχωρά αγνοώντας τη βούληση των θεσμικών οργάνων. Η στάση αυτή δείχνει την έλλειψη σεβασμού της κεντρικής εξουσίας απέναντι στην Αυτοδιοίκηση, αλλά και την αδυναμία της ίδιας της Αυτοδιοίκησης να υπερασπιστεί τον ρόλο της, καθώς δεν βρήκε το θάρρος να εκφράσει ενιαία και καθαρά τη διαφωνία της, πέρα και μακριά από κομματικούς υπολογισμούς. Ο σχεδιασμός αυτός, είναι αντιπεριβαλλοντικός και αντίθετος στις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Η κυβέρνηση επιδεικνύει έλλειψη σεβασμού απέναντι στην Αυτοδιοίκηση, ενώ είναι επιτακτική ανάγκη ο α’ και β’ βαθμός να πάψουν να αποτελούν απλό εκτελεστικό όργανο του Κράτους. Αντίθετα, πρέπει να αναδειχθούν σε συνδιαμορφωτές πολιτικής, με θεσμική αυτονομία, οικονομική ανεξαρτησία και ουσιαστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
Η κοινωνία απαιτεί από την Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί με διαφάνεια, ευθύνη και τόλμη, ενώ καθήκον των αιρετών είναι να μη συμβιβαστούν με ημίμετρα, αλλά να διεκδικήσουν μια Αυτοδιοίκηση ισχυρή, θεσμικά κατοχυρωμένη, οικονομικά αυτάρκη και πολιτικά ανεξάρτητη».
