1 Με ποια αφορμή ξεκίνησαν οι αγροτικές κινητοποιήσεις;

Αφορμή για τις αγροτικές κινητοποιήσεις στάθηκε η καθυστέρηση στην πληρωμή των αγροτικών επιδοτήσεων. Και είναι αλήθεια ότι παραδοσιακά η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης καταβάλλεται κάθε χρόνο έως τα τέλη Οκτωβρίου. Ωστόσο, φέτος, λόγω του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και των αυστηρών ελέγχων που απαιτούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων, η ενίσχυση πιστώθηκε στους δικαιούχους με έναν μήνα καθυστέρησης, στις 28 Νοεμβρίου. Εκτός, όμως, από την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις και σε άλλες πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως η Βιολογική Γεωργία (Μέτρο 11), καθώς η πρώτη εκκαθάριση για το 2024, αντί να ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι ή το αργότερο αρχές Σεπτεμβρίου, καταβλήθηκε στις 17 Νοεμβρίου, ενώ για τη Βιολογική Κτηνοτροφία και Μελισσοκομία οι πληρωμές έγιναν μόλις πριν από λίγες ημέρες, στις 9 Δεκεμβρίου. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με τις Συνδεδεμένες Ενισχύσεις, η πληρωμή των οποίων, αν και θα έπρεπε να έχει γίνει μέχρι τις 15 Μαΐου, τελικά ολοκληρώθηκε στις 17 Νοεμβρίου, ενώ καθυστερήσεις έχουν παρατηρηθεί και στην καταβολή ορισμένων αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ. 

2 Ισχύει ότι τα ποσά της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης που έλαβαν οι δικαιούχοι ήταν μειωμένα;

Ναι. Η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης που έλαβαν οι δικαιούχοι ανήλθε στα 363 εκατ. ευρώ έναντι 476 εκατ. ευρώ πέρυσι, καθώς πλέον υπολογίζεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα των αγροτών, δηλαδή τα τεκμήρια για το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων. Επίσης, μέρος της προσωρινής μείωσης αποδίδεται σε ελέγχους που θα γίνουν άμεσα για την επαλήθευση των στοιχείων.

Περίπου 44.000 αγρότες εξαιρέθηκαν από την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, καθώς, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, υπήρχαν προβλήματα στις αιτήσεις και έχουν τεθεί σε διαδικασία ελέγχου. Ωστόσο, οι παραγωγοί, εφόσον το δικαιούνται και επαληθευτούν τα στοιχεία των δηλώσεών τους, θα πληρωθούν μόλις ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Αυτοί που αποκλείονται από τις επιδοτήσεις είναι 2.000 παραγωγοί, μεταξύ των οποίων εκείνοι που εμπλέκονται με την Οικονομική Αστυνομία.

Σε ό,τι αφορά τα χιλιάδες αγροτεμάχια που έμειναν εκτός της πληρωμής, αρμόδιες πηγές υποστηρίζουν ότι οφείλεται στις αναντιστοιχίες με τις δορυφορικές φωτογραφίες. Για παράδειγμα, στις εποχικές καλλιέργειες στα κοφτολίβαδα ενδέχεται να είχε γίνει συγκομιδή πριν ληφθεί η εικόνα του δορυφόρου. Στις περιπτώσεις αυτές θα αναζητηθούν δορυφορικές εικόνες από προηγούμενες χρονικές περιόδους.

Σε όλες τις περιπτώσεις, πάντως, οι γεωργοί έχουν τη δυνατότητα διόρθωσης μέσω ενστάσεων, οι οποίες υποβάλλονται μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου. Και όσα αγροτεμάχια, μετά την εξέταση των ενστάσεων, κριθούν επιλέξιμα θα πληρωθούν στη συνέχεια.

«Η χώρα δεν πρόκειται να χάσει ούτε ένα ευρώ από τους πόρους που θα περισσέψουν», τονίζουν κυβερνητικές πηγές.

Από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, πάντως, το 2025 θα καταβληθούν 3,3 δισ. ευρώ έναντι 2,7 δισ. ευρώ το 2024, δηλαδή 600 εκατ. περισσότερα, τα οποία προέρχονται από τον δεύτερο πυλώνα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, πράγμα που σημαίνει ότι κατευθύνονται σε προγράμματα εκσυγχρονισμού των καλλιεργειών και των εκμεταλλεύσεων, ενώ έως το τέλος του έτους θα καταβληθεί άλλο 1,2 δισ. ευρώ. 

3 Ενα από τα πάγια αιτήματα των διαμαρτυρόμενων αγροτών είναι το φθηνό αγροτικό ρεύμα. Επιβαρύνονται, όντως, με υψηλές τιμές;

Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς καθορίζονται από τη χονδρική τιμή της ενέργειας. Τα κυμαινόμενα τιμολόγια ρεύματος του Δεκεμβρίου κυμαίνονται από 14 έως 25 λεπτά η κιλοβατώρα, ενώ στα σταθερά οι τιμές ξεκινούν από τα 9 και φτάνουν έως και τα 17 λεπτά η κιλοβατώρα.

Ωστόσο, από την άνοιξη του 2024 το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει θεσπίσει το πρόγραμμα «ΓΑΙΑ», που απευθύνεται αποκλειστικά σε αγρότες και προσφέρει χαμηλές τιμές ρεύματος, ενώ το συμβόλαιο έχει συνολική διάρκεια 10 ετών. Για τα δύο πρώτα χρόνια, οι αγρότες απολαμβάνουν μια σταθερή, προνομιακή τιμή ανά κιλοβατώρα (kWh), η οποία ανέρχεται στα 9 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Μετά τη διετία, για το 1/3 της κατανάλωσής τους, οι αγρότες διατηρούν σταθερή τιμή, ενώ για την υπόλοιπη κατανάλωση έχουν τη δυνατότητα επιλογής τιμολογίου από τα διαθέσιμα της αγοράς. Δικαίωμα ένταξης έχουν οι κάτοχοι αγροτικών συνδέσεων (χαμηλής ή μέσης τάσης) που δεν έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές ή έχουν ρυθμίσει τυχόν οφειλές που εκδόθηκαν έως τις 31/12/2023.

Ωστόσο, αρκετοί από τους αγρότες δεν κατάφεραν να ενταχθούν στο πρόγραμμα «ΓΑΙΑ», καθώς δεν υπέβαλαν εγκαίρως αίτηση, κάποιοι απεντάχθηκαν επειδή άφησαν απλήρωτες δόσεις στη ρύθμιση οφειλών και κάποιοι άλλοι, αν και το επιθυμούσαν, δεν μπόρεσαν να επανενταχθούν, καθώς οι όροι είναι αυστηροί.

Πάντως, στα μέτρα που αναμένεται να ανακοινώσει τις επόμενες ημέρες ο πρωθυπουργός για τη στήριξη των αγροτών αναμένεται η εκ νέου ενεργοποίηση του προγράμματος για φθηνό ρεύμα και δεν αποκλείεται η χαμηλή σταθερή τιμή, αντί για δύο έτη, να είναι τέσσερα. 

4 Γιατί οι κτηνοτρόφοι διαμαρτύρονται για τα βοσκοτόπια; Είναι βάσιμοι οι ισχυρισμοί τους για απώλεια επιδοτήσεων;

Οι κτηνοτρόφοι διαμαρτύρονται έντονα για τα βοσκοτόπια, κυρίως, λόγω του νέου συστήματος κατανομής που εφαρμόζεται από φέτος. Ειδικότερα, καταργήθηκε η λεγόμενη «τεχνική λύση», η οποία επέτρεπε να δηλώνουν βοσκοτόπια σε διαφορετικές περιφέρειες, με αποτέλεσμα περίπου 13.000 κτηνοτρόφοι να μείνουν εκτός επιδοτήσεων, καθώς δεν κατέστη δυνατόν να τους κατανεμηθούν, παρόλο που έχουν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα που επιβεβαιώνεται μέσα από τιμολόγια κρέατος, γάλακτος κ.λπ.

Οι εκτάσεις πλέον προσδιορίζονται από τα στοιχεία της παραγωγικής δραστηριότητας των κτηνοτρόφων, πράγμα που σημαίνει ότι κανείς δεν μπορεί πλέον να ενεργοποιεί δικαιώματα σε βοσκότοπους που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την κτηνοτροφική του εκμετάλλευση. Στο μεταβατικό σύστημα πληρωμών, οι δημόσιοι βοσκότοποι κατανέμονται στον νομό όπου βρίσκεται η κτηνοτροφική εγκατάσταση ή στον όμορο νομό, ενώ όσοι διαθέτουν ιδιωτικούς βοσκότοπους λαμβάνουν ενίσχυση μόνο για τη διατήρηση του βοσκότοπου για την οποία απαιτείται ελάχιστη βοσκοφόρτωση 0,2 MMZ/ha.

Ετσι, πολλοί κτηνοτρόφοι είδαν σημαντικές μειώσεις στα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης, ενώ σε ορισμένες περιοχές, παρά την ύπαρξη ζώων, δεν υπήρχε διαθέσιμος βοσκότοπος του συστήματος για να δηλωθεί.

Πάντως, πολλοί κτηνοτρόφοι, κυρίως από την Κρήτη, επί πολλά χρόνια εμφανίζονταν με ζώα και βοσκοτόπια «ανύπαρκτα», γεγονός που οδήγησε στην παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Πάντως, αν και τα κριτήρια πλέον είναι αυστηρά από την Ευρωπαϊκή Ενωση, ώστε να διασφαλιστούν οι επιδοτήσεις, στην πρόσφατη συνάντησή του με τους Κρητικούς αγρότες ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, δεσμεύτηκε να εξετάσει το πρόβλημα. 

5 Ενα από τα πάγια αιτήματα των μπλόκων είναι η επιτάχυνση των αποζημιώσεων για την ευλογιά, αλλά και η αύξηση της ενίσχυσης. Είναι δίκαιο το αίτημα;

Με τα ζώα που έχουν θανατωθεί από την ευλογιά να πλησιάζουν τα 450.000 και χιλιάδες κτηνοτρόφους να βρίσκονται σε απόγνωση, η κυβέρνηση ανακοίνωσε, πριν από λίγες ημέρες, πρόσθετη στήριξη των πληγέντων.

Μέχρι σήμερα, έχουν καταβληθεί περίπου 93 εκατ. ευρώ για αποζημιώσεις που αφορούν απώλεια εισοδήματος από τις θανατώσεις ζώων και το κόστος ζωοτροφών.

Στις αρχές Δεκεμβρίου 2025 εγκρίθηκαν επιπλέον 56 εκατ. ευρώ για την απώλεια εισοδήματος των κτηνοτρόφων και 21 εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση του κόστους των ζωοτροφών. Από αυτά, τα 28,5 εκατ. ευρώ αφορούν αποζημιώσεις για όσους έχουν θανατώσει τα ζώα τους το 2024 και το 2025 λόγω των ζωονόσων και το ύψος της ενίσχυσης ανέρχεται στα 70 ευρώ για θανατωθέντα πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών, ενώ για τα υπόλοιπα ζώα (αμνοερίφια έως 6 μηνών και κριοί ή τράγοι άνω των 6 μηνών) το ποσό διαμορφώνεται στο μισό, δηλαδή στα 35 ευρώ. Ο αριθμός των δικαιούχων υπολογίζεται στους 2.200 εκτροφείς για περίπου 450.000 θανατωθέντα ζώα, ενώ η μέση αποζημίωση ανά εκτροφέα εκτιμάται στις 13.000 ευρώ.

Το υπόλοιπο ποσό, δηλαδή τα 27,5 εκατ. ευρώ, αφορά αποζημιώσεις για ζωοτροφές -το 50% της αρχικής ενίσχυσης-, δεδομένου ότι η ευλογιά επεκτάθηκε και το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Σημειώνεται ότι έχουν ήδη πληρωθεί ποσά ύψους 14, 6 και 4 ευρώ ανά ζώο, ανάλογα με την περιοχή όπου βρίσκεται η εκμετάλλευση και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τον χρόνο που ίσχυσαν οι απαγορεύσεις ανά περιοχή, με βάση τα στοιχεία όπως είχε εξελιχθεί η ασθένεια έως τον Ιούλιο του 2025. Με την αύξηση κατά 50% των ποσών στις αντίστοιχες περιοχές, η συνολική αποζημίωση θα ανέλθει σε 21, 9 και 6 ευρώ ανά ζώο. Η συνολική ενίσχυση των κτηνοτρόφων θα ξεπεράσει τα 180 εκατ. ευρώ.

Οι αποζημιώσεις καταβάλλονται μέσω του Κρατικού Προϋπολογισμού και του ΕΛΓΑ, με τις πληρωμές να δρομολογούνται σε τμηματική βάση προς τους δικαιούχους και μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται ένα νέο κύμα καταβολών.

Μάλιστα, τροπολογία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης εισάγει σειρά ρυθμίσεων για την ασφαλιστική εισφορά του ΕΛΓΑ και τη διαχείριση των ζημιών του 2025, με στόχο τη διευκόλυνση των παραγωγών και την επιτάχυνση των αποζημιώσεων.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της τροπολογίας, η ειδική ασφαλιστική εισφορά του ΕΛΓΑ για το έτος 2025 θα μπορεί να καταβληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026, δίνοντας επιπλέον χρόνο στους παραγωγούς να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα χορήγησης προκαταβολών αποζημιώσεων ακόμη και σε παραγωγούς που δεν έχουν εξοφλήσει την εισφορά του ίδιου έτους, αρκεί να έχουν τακτοποιήσει τις οφειλές των ετών 2023 και 2024. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΛΓΑ θα μπορεί, έως τις 31 Μαρτίου 2026, να εγκρίνει προκαταβολές έως και το 80% της εκτιμηθείσας ζημιάς.