Ο στόχος που τίθεται με βάση τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων είναι να αυξηθεί η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές ρυθμίσεις εργασίας σε ολόκληρη την οικονομία. Το ποσοστό εργαζομένων που έχουν συλλογική σύμβαση είναι περίπου 30% και η στόχευση είναι να ανέβει σταδιακά ως το 80%.

Οι αυξήσεις μισθών που θα μπορούν να υπογραφούν με το ξεπάγωμα των συλλογικών συμβάσεων εκτιμάται ότι θα υπερβαίνουν το 10% και αυτό γιατί οι αποδοχές των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογική σύμβαση συνοδεύονται και από επιδόματα που δεν προβλέπονται σε όσους είναι χωρίς συλλογική σύμβαση.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, τρία κλειδιά είναι αυτά που ξεμπλοκάρουν την  υπογραφή νέων και περισσότερων συλλογικών συμβάσεων με καλύτερους μισθούς:

*Το πρώτο κλειδί είναι η επέκταση μιας συλλογικής σύμβασης σε όλους τους εργαζομένους ενός κλάδου εφόσον οι εργοδότες που την υπογράφουν απασχολούν το 40% των εργαζομένων. Το ποσοστό επέκτασης ήταν 50% και σε ελάχιστες περιπτώσεις συμπληρωνόταν, καθώς οι εργοδοτικές οργανώσεις απείχαν από τις διαπραγματεύσεις, οπότε η σύμβαση κάλυπτε λιγότερους από τους μισούς εργαζομένους ενός κλάδου. Με το νομοσχέδιο η επέκταση των συμβάσεων θα γίνεται με το 40% των εργοδοτών, ενώ επιπρόσθετα προβλέπεται ότι αν μια σύμβαση συνυπογράφεται από την ΓΣΕΕ και από μια εργοδοτική οργάνωση, τότε θα επεκτείνεται αυτόματα στο σύνολο των εργαζομένων χωρίς να εξετάζεται αν συμπληρώνεται το 40% από τους εργοδότες.

*Το δεύτερο κλειδί είναι η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας αντί της μερικής που ισχύει σήμερα. Η μετενέργεια σημαίνει ότι μια σύμβαση που έληξε παίρνει παράταση ισχύος για ένα τρίμηνο. Σε αυτό το τρίμηνο ισχύουν όλοι οι όροι της σύμβασης, είτε αυτοί είναι μισθολογικοί, όπως η καταβολή αυξημένων μισθών και όλων των επιδομάτων, είτε θεσμικοί, όπως τυχόν έξτρα άδειες, ευνοϊκά ωράρια κ.λπ. Μετά το τρίμηνο αν δεν υπογραφτεί νέα συλλογική σύμβαση με το σημερινό καθεστώς της μερικής μετενέργειας οι εργοδότες δεν δεσμεύονται από όλους τους όρους και μπορούν να καταβάλουν τον εκάστοτε κατώτατο μισθό με 4 μόνον επιδόματα: προϋπηρεσίας, τέκνων, σπουδών, και ανθυγιεινό. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας θα εξακολουθήσουν να ισχύουν και μετά το τρίμηνο όλοι οι όροι της σύμβασης που έληξε, έως ότου οι εργαζόμενοι υπογράψουν νέα σύμβαση. Στην πράξη διατηρούνται υψηλότεροι μισθοί και κυρίως το σύνολο των επιδομάτων που προέβλεπε η σύμβαση και όχι μόνο των τεσσάρων που προβλέπονται τώρα. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας επανέρχεται το επίδομα γάμου καθώς και πολλά άλλα κλαδικά επιδόματα που σταματούσαν να καταβάλλονται μετά το τρίμηνο της παράτασης της σύμβασης.  Η μετενέργεια προβλέπεται στο άρθρο 8 του  νομοσχεδίου, το οποίο όπως αποκαλύπτει ο «Ε.Τ.», προβλέπει ότι «οι κανονιστικοί όροι Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που θα λήξει ή θα καταγγελθεί εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα τρίμηνο από τη λήξη ή την καταγγελία τους και εφαρμόζονται και στους εργαζομένους που προσλαμβάνονται στο διάστημα αυτό. Με την πάροδο του τριμήνου όλοι οι κανονιστικοί όροι της συλλογικής σύμβασης εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν μέχρις ότου αντικατασταθούν από εκείνους της νέας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας ή της νέας ή της τροποποιημένης ατομικής σύμβασης».

*Το τρίτο κλειδί  έχει να κάνει με την προσφυγή των εργαζομένων στη «Διαιτησία» για να επιδιώξουν την υπογραφή συλλογικής σύμβασης με διαμεσολάβηση του ΟΜΕΔ όταν δεν τα βρίσκουν με τους εργοδότες. Μέχρι σήμερα η προσφυγή στον ΟΜΕΔ χρειάζεται και τη συναίνεση των εργοδοτών, ενώ τώρα η προσφυγή θα μπορεί να γίνεται και μονομερώς από τους εργαζομένους. Η σχετική διάταξη προβλέπει έναν μηχανισμό προελέγχου των προϋποθέσεων για τη μονομερή προσφυγή στη Μεσολάβηση και στη Διαιτησία από τριμελή επιτροπή που θα αξιολογεί τα αιτήματα των εργαζομένων προτού ανάψει το πράσινο φως για την προσφυγή στον ΟΜΕΔ και την υπογραφή σύμβασης  που θα είναι υποχρεωτικό να την εφαρμόσουν οι εργοδότες

Σε ισχύ βρίσκονται 24 συλλογικές συμβάσεις

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, σε ισχύ είναι 24 συλλογικές συμβάσεις και άλλες 30 περίπου έχουν λήξει χωρίς να ανανεωθούν. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από τις 24 συμβάσεις θα διατηρήσουν τις αυξημένες αποδοχές με τα επιδόματά τους, ενώ για τις συμβάσεις που έληξαν η ΓΣΕΕ ετοιμάζεται να ξεκινήσει μετά την ψήφιση των διατάξεων τις διαδικασίες για την υπογραφή νέων συμφωνιών.