Ο 14χρονος Τζούλιαν πέθανε στο σπίτι του τον Ιούνιο του 2022. Ο ιατροδικαστής απέκλεισε την αυτοκτονία και απέδωσε τον θάνατο σε ένα διαδικτυακό challenge που πήρε μοιραίες διαστάσεις. Μία ώρα πριν τον βρουν νεκρό, είχε περάσει πολλές ώρες με φίλους και ήταν σε πολύ καλή διάθεση.
Ο 12χρονος Άρτσι πέθανε με παρόμοιο τρόπο, αλλά ο ιατροδικαστής εκτίμησε ότι ο θάνατός του πιθανόν δεν σχετίζεται με το challenge· ετοιμαζόταν να πάει στον κινηματογράφο με τη μητέρα του, τον βρήκαν αναίσθητο και πέθανε τέσσερις μήνες αργότερα στο νοσοκομείο. Λίγους μήνες μετά, τον Οκτώβριο, βρέθηκε νεκρή η 13χρονη Μάια.
Ο μόλις 11 ετών Νόα πέθανε τον Δεκέμβριο του 2021 με τον ίδιο τρόπο· η οικογένεια ανέτρεξε αργότερα στα μηνύματα του κινητού του αναζητώντας στοιχεία για μπούλινγκ και δήλωσε: «Δεν σκεφτήκαμε καθόλου να δούμε τι διάβαζε στα κοινωνικά δίκτυα». Στο κινητό του Ισαάκ βρέθηκαν βιντεάκια όπου δείχνει τον λαιμό του και γελά· κι αυτός ήταν ανάμεσα στα πέντε παιδιά που έχασαν τη ζωή τους ενώ δοκίμαζαν το blackout challenge στο TikTok.
Το blackout challenge δεν είναι καινούργιο, αλλά απέκτησε νέα διάδοση μέσα από βίντεο στο TikTok, παρά τις διαβεβαιώσεις της πλατφόρμας ότι το περιεχόμενο απαγορεύθηκε από το 2020 και ότι ποτέ δεν βρέθηκε στα κορυφαία θέματα (trending). Η εταιρεία δηλώνει επίσης ότι αφαιρεί το 99% του περιεχομένου που παραβιάζει τους κανόνες προτού αυτό καταγγελθεί επίσημα.
Ερευνητές και δικηγόροι όμως επισημαίνουν ότι ο σχεδιασμός των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης, οι αλγόριθμοι εξατομίκευσης και οι αυτόματες ειδοποιήσεις μπορούν να ενισχύσουν την έκθεση ανηλίκων σε επικίνδυνες προκλήσεις. Οι περιορισμοί λόγω της πανδημίας το 2020 και ο εγκλεισμός αύξησαν την ψηφιακή χρήση, μεταξύ των οποίων και το χρόνο που αφιέρωσαν παιδιά 12 έως 14 ετών σε πλατφόρμες βίντεο· δικαστικά έγγραφα αναφέρουν ότι αυτή η αύξηση δημιούργησε ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάδυση τέτοιων προκλήσεων.
Οι οικογένειες των πέντε παιδιών στράφηκαν στην αμερικανική Δικαιοσύνη και η υπόθεση έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ντελαγουέρ, αλλά παραμένει σε προκαταρκτική φάση καθώς το Δικαστήριο δεν έχει αποφανθεί ακόμη αν θα ασχοληθεί. Το TikTok υποστηρίζει ότι τα αμερικανικά δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία λόγω του ότι τα θύματα ήταν κάτοικοι άλλων χωρών και ότι η πλατφόρμα λειτουργεί διεθνώς· σε περίπτωση που η δίκη προχωρήσει, η εφαρμογή ενδέχεται να κληθεί να προσκομίσει δεδομένα από τα κινητά των παιδιών, εφόσον αυτά δεν έχουν διαγραφεί.
Οι οικογένειες δηλώνουν ότι οι θάνατοι ήταν «το προβλέψιμο αποτέλεσμα του σκόπιμου εθισμού» που επιβάλλει η πλατφόρμα και αποδίδουν ευθύνες σε αποφάσεις σχεδιασμού της εφαρμογής. Οι νομικοί εκπρόσωποι των οικογενειών έχουν καταθέσει αιτήματα για πρόσβαση σε εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας και στα πρωτόκολλα αλγορίθμων, ενώ το δικαστικό σώμα καλείται να αξιολογήσει και την εποπτεία περιεχομένου σε πλατφόρμες με διεθνή απήχηση.
Τι είναι το «blackout challenge»
Το «blackout challenge» είναι μια επικίνδυνη, υποτιθέμενη, διαδικτυακή πρόκληση που βασίζεται στο παιχνίδι πνιγμού , το οποίο στερεί οξυγόνο από τον εγκέφαλο. Είχε κερδίσει ευρεία προσοχή στο TikTok το 2021, κυρίως μεταξύ των παιδιών και έχει συγκριθεί με άλλες διαδικτυακές προκλήσεις και φάρσες με στόχο αποκλειστικά νεανικό κοινό. Ορισμένα ειδησεογραφικά δημοσιεύματα και ομάδες υπεράσπισης έχουν συνδέσει το challenge με αρκετούς θανάτους, ωστόσο οι ερευνητές και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν βρει στοιχεία σε πολλές περιπτώσεις.
Η έννοια των παιχνιδιών πνιγμού υπήρχε πριν από τη διάδοση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Mια έκθεση του CDC του 2008 εντόπισε 82 «πιθανούς θανάτους από παιχνίδια πνιγμού» μεταξύ νέων ηλικίας 6 έως 19 ετών μεταξύ 1995 και 2007. Δεν φαίνεται να έχει ακολουθήσει περαιτέρω μελέτη ή έρευνα αυτή η έκθεση.
