Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν τη διαδρομή του επικίνδυνου μύκητα, γνωστού ως Batrachochytrium dendrobatidis, ο οποίος θεωρείται υπεύθυνος για την εξαφάνιση εκατοντάδων ειδών αμφιβίων σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Αν και αρχικά οι επιστήμονες  τοποθετούσαν την καταγωγή του μύκητα, άρα και την αφετηρία του,  στην Ασία, νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Biological Conservation αλλάζει τα δεδομένα. Σύμφωνα με τα νέα ευρήματα,  η «πηγή» του εντοπίζεται στη Νότια Αμερική και συγκεκριμένα στις μεγάλες εκτροφές βατράχων της Βραζιλίας.

Ο μύκητας φαίνεται να διέσχισε τα σύνορα «κρυμμένος» σε πακέτα προκειμένου να καλύψει το παγκόσμιο εμπόριο κρέατος βατράχου. Τα ευρήματα αυτά εντείνουν τις ανησυχίες για τον ρόλο του εμπορίου άγριας ζωής στην ακούσια μετάδοση αόρατων – αλλά εξαιρετικά επικίνδυνων – βιολογικών απειλών.

Ο μύκητας προκαλεί μια ασθένεια που ονομάζεται χυτριδιομυκητίαση. Πρόκειται για μια παθολογική κατάσταση που προσβάλλει το δέρμα των αμφιβίων το οποίο, σε αντίθεση με τα περισσότερα άλλα ζώα, δεν λειτουργεί απλώς ως φραγμός, αλλά συμμετέχει ενεργά στην αναπνοή και στη ρύθμιση των υγρών του σώματος.

Η προσβολή του δέρματος από τον μύκητα έχει ως αποτέλεσμα τη διαταραχή αυτών των λειτουργιών, οδηγώντας τελικά σε κατάρρευση της φυσιολογίας του οργανισμού και στον θάνατο.

Η επίδρασή του έχει ήδη καταγραφεί σε περισσότερα από πεντακόσια είδη βατράχων και φρύνων, επηρεάζοντας ανεπανόρθωτα την παγκόσμια βιοποικιλότητα

Να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο μύκητας Batrachochytrium dendrobatidis (Bd), προσβάλλει ή μολύνει ανθρώπους. Η επιστημονική γνώση δείχνει ότι αυτός ο μύκητας στοχεύει στους αμφίβιους οργανισμούς και δεν θεωρείται παθογόνος για τον άνθρωπο.

Πώς το εμπόριο βατράχων έφερε τον φονικό μύκητα στα πέρατα του κόσμου

Η έρευνα, που διενεργήθηκε από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Καμπίνας (UNICAMP), συγκέντρωσε και συνέκρινε γενετικά δεδομένα από βατράχους που ζουν σήμερα, δείγματα εμπορικών συναλλαγών, αλλά και ιστορικά δείγματα που είχαν διατηρηθεί σε μουσεία φυσικής ιστορίας. Με βάση τα ευρήματα, το στέλεχος Bd-Brazil του μύκητα Batrachochytrium dendrobatidis κυκλοφορούσε στη Βραζιλία ήδη από το 1916,

Εκτός Βραζιλίας, ο μύκητας εντοπίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε είδη που έχουν εισαχθεί για εμπορική χρήση  και όχι σε τοπικούς πληθυσμούς αμφιβίων. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι το εμπόριο, και όχι η φυσική εξάπλωση, είναι ο κύριος μηχανισμός μετάδοσης.

Το διακύβευμα: Από την επιστημονική ανακάλυψη στην πρόληψη

Η μελέτη δεν περιορίζεται στην ανίχνευση της προέλευσης του μύκητα. Θέτει ξεκάθαρα την ανάγκη για αυστηρότερη επιτήρηση του διεθνούς εμπορίου ζωντανών ζώων, ειδικά όταν αυτά προέρχονται από άγρια ή ημι-άγρια περιβάλλοντα και προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Προτείνεται η καθιέρωση συστηματικών υγειονομικών ελέγχων, μέτρων καραντίνας και διεθνούς συνεργασίας για την πρόληψη της εξάπλωσης παθογόνων που μπορούν να περάσουν απαρατήρητα έως ότου προκαλέσουν μη αναστρέψιμες οικολογικές ζημίες.

Η ερευνητική προσπάθεια εντάσσεται στο πρόγραμμα «Από τη Φυσική Ιστορία στη Διατήρηση των Βραζιλιάνικων Αμφιβίων», με επικεφαλής τον καθηγητή Λουίς Φελίπε Τολέντου και πρώτη συγγραφέα τη Λουίζα Ριμπέιρου, σήμερα μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (UNIFESP).

Πέρα από τη συμβολή της στην κατανόηση της οικολογικής ιστορίας ενός σημαντικού παθογόνου, η μελέτη αυτή αναδεικνύει ένα κρίσιμο μήνυμα: το εμπόριο άγριας ζωής δεν είναι μόνο ηθικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα, είναι πλέον και θέμα παγκόσμιας βιολογικής ασφάλειας.