Παρά τις επιμέρους επιφυλάξεις, στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ καταγράφεται ένα σαφές στοιχείο που δεν αμφισβητείται: η συσπείρωση. Μπορεί να μην έχει ακόμη τα χαρακτηριστικά μαζικού ρεύματος, ωστόσο, σύμφωνα με τοπικά κομματικά στελέχη, πρόκειται για μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει πιάσει ταβάνι. Αντιθέτως, εκτιμούν ότι βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης.

Όπως σημειώνουν οι ίδιοι, πολλά θα εξαρτηθούν από το πολιτικό στίγμα που θα επιλέξει να προτάξει το ΠΑΣΟΚ στο συνέδριο και –κυρίως– από τη σαφήνεια των θέσεών του στη μετεκλογική περίοδο που διαμορφώνεται. Η κοινωνική ατζέντα, το ζήτημα της αξιοπιστίας και η αποστασιοποίηση από εύκολους λαϊκισμούς θεωρούνται κομβικά στοιχεία που μπορούν να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι, εφόσον το κόμμα καταφέρει να παρουσιάσει μια πειστική πολιτική πρόταση με προοπτική εξουσίας, η σημερινή συσπείρωση μπορεί να μετατραπεί σε ευρύτερη επιστροφή στελεχών και ψηφοφόρων, που παρακολουθούν τις εξελίξεις με στάση αναμονής. «Υπάρχει κόσμος που δεν έχει κόψει τους δεσμούς, απλώς περιμένει να δει», λένε χαρακτηριστικά.

Σε κάθε περίπτωση, στο ΠΑΣΟΚ γνωρίζουν καλά ότι ο χρόνος λειτουργεί διπλά: μπορεί να ενισχύσει τη δυναμική, αλλά μπορεί και να παγιώσει τις επιφυλάξεις. Γι’ αυτό και το στοίχημα δεν είναι μόνο να διατηρηθεί η τρέχουσα συσπείρωση, αλλά να αποκτήσει ποιοτικά χαρακτηριστικά, ώστε να μην αποδειχθεί συγκυριακή.

Το αν αυτή η τάση θα κεφαλαιοποιηθεί πολιτικά ή θα μείνει σε επίπεδο προσδοκίας, θα φανεί σύντομα. Προς το παρόν, πάντως, στο εσωτερικό του κόμματος υπάρχει η αίσθηση ότι το παιχνίδι δεν έχει παιχτεί – και ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ακόμη χώρο να διεκδικήσει περισσότερους από όσους σήμερα δείχνουν απλώς να επιστρέφουν διακριτικά.