Κρίσιμη είναι η ενδομήτριος ζωή και τα δύο και πλέον πρώτα χρόνια της ζωής για τη νευρολογική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς αυτές τις πρώτες 1.000 ημέρες έχει ο εγκέφαλος την μεγαλύτερη πλαστικότητα.
Αυτό σημαίνει πως τότε έχει την μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής και διόρθωσης της πορείας του, εξηγεί η παιδίατρος Όλγα Τζέτζη, εκπαιδεύτρια-ελεγκτής ιατρός του Εθνικού Οργανισμού Δημοσίας Υγείας (ΕΟΔΥ) και επιστημονική συνεργάτιδα της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ.
Όπως ανέφερε σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, η σωματική και ψυχική υγεία της εγκύου, η διατροφή, οι λοιμώξεις, οι φλεγμονές και το στρες της επηρεάζουν τη νευρολογική ανάπτυξη του εμβρύου. Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί επίσης να γίνει η διάγνωση κάποιων νευρολογικών νοσημάτων, τα οποία μπορεί αργότερα να συνυπάρχουν με αυτιστικά στοιχεία.
«Μέχρι πρότινος, η διάγνωση γινόταν περί τα 6 έτη, δηλαδή πολύ αργά. Πλέον όμως φτάνουμε στα κατώτερα χρονικά όρια διάγνωσης, γεγονός άκρως σημαντικό διότι όσο πιο νωρίς γίνει η διάγνωση του αυτισμού, τόσο πιο καλό αποτέλεσμα έχουμε σε επίπεδα λειτουργικότητας», τόνισε.
Στην πραγματικότητα, η υπόνοια τίθεται πλέον πριν συμπληρωθεί το 1ο έτος ζωής, δηλαδή κατά τη βρεφική ηλικία. «Η πρώιμη υποψία έχει ως αποτέλεσμα την πρώιμη αναγνώριση, την πρώιμη διάγνωση και ως εκ τούτου την πρώιμη παρέμβαση», υπογράμμισε.
Οι πρώτες ύποπτες ενδείξεις
Ποια είναι όμως τα πρώτα σημάδια που πρέπει να υποψιάσουν τους γονείς και σε ποια ηλικία εκδηλώνονται; Όπως είπε η Δρ Τζέτζη, οι πρώτες ύποπτες ενδείξεις εμφανίζονται κατά τον πρώτο χρόνο ζωής. Μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνουν:
- Περιορισμένη βλεμματική επαφή
- Μειωμένη ανταπόκριση στο όνομα
- Καθυστέρηση στην επικοινωνία (δηλαδή το «μπαμπά», «μαμά», που συνήθως αναμένεται έως την ηλικία των 11 μηνών)
- Δυσκολία στο παιχνίδι (μεγαλώνοντας, το παιδί δεν θέλει να παίξει με τα παιχνιδάκια του)
- Ορισμένες στερεότυπες κινήσεις κ.λπ.
«Ο γονιός μπορεί να τα παρατηρήσει όλα αυτά. Όχι όμως σαν μεμονωμένα σημάδια. Τα μεταφέρει στον παιδίατρο, ο παιδίατρος κάνει την κλινική εξέταση και μετά αποφασίζει την συνέχεια της παρακολούθησης», διευκρίνισε.
Οι αντιδράσεις των γονέων
Το να ακούσει ένας γονιός ότι η νευρολογική ανάπτυξη του παιδιού δεν είναι η επιθυμητή, μόνο εύκολο δεν είναι. «Η πρώτη αντίδραση, όπως οι ίδιοι οι γονείς μάς περιγράφουν, είναι φόβος, άγχος, ενοχές. Απολύτως ανθρώπινο. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται κάποιον να τους πει ότι δεν είναι μόνοι και δεν ευθύνονται σε κάτι», είπε η Δρ. Τζέτζη.
«Αυτό που τους συμβουλεύουμε είναι να εμπιστεύονται τη γνώση, να μην χάνουν χρόνο, αλλά και να μην πανικοβάλλονται. Φυσικά οι γονείς χρειάζονται έγκαιρη υποστήριξη, αλλά και να έχουν κάποιο συνοδοιπόρο. Όχι μόνο τον παιδίατρο. Αλλά όλη την ομάδα των θεραπευτών που θα δημιουργηθεί μετά», εξήγησε.
«Ο αυτισμός είναι διά βίου. Το παιδί με αυτισμό θα γίνει ένας ενήλικας με αυτισμό. Και ο ενήλικας με αυτισμό οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός προς όφελος δικό του, της οικογένειας του και της κοινωνίας γενικότερα», πρόσθεσε.
Κούκλα με αυτιστικά στοιχεία
Πρόσφατα κυκλοφόρησε μία κούκλα Barbie με αυτιστικά στοιχεία. Η κούκλα αυτή μπορεί να γίνει εργαλείο ενσυναίσθησης, εκτίμησε η ιατρός.
«Η κούκλα αυτή δημιουργήθηκε με στόχο να βοηθήσει τα παιδιά, είτε αυτά που βρίσκονται στο φάσμα είτε τα υπόλοιπα, να κατανοήσουν ότι η διαφορετικότητα δεν είναι πρόβλημα, αλλά μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας», είπε.
Ωστόσο το παιχνίδι με την κούκλα δεν είναι απλώς έναν μέσον διασκέδασης, έσπευσε να επισημάνει. «Γίνεται και ένα εργαλείο στην νευρολογική ανάπτυξη, γιατί μπορεί το παιδί να εκφραστεί πιο αυθεντικά. Το παιχνίδι άλλωστε χρησιμοποιείται και σαν θεραπευτικό εργαλείο στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές, ούτως ώστε να ενισχύεται η επικοινωνία, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συναισθηματική κατανόηση», κατέληξε η Δρ. Τζέτζη.
