Ο καφές και το τσάι μπορεί να συμβάλλουν στη διατήρηση των νοητικών δεξιοτήτων μας, καθώς ως φαίνεται μειώνουν τον κίνδυνο αναπτύξεως άνοιας, αναφέρουν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Εξετάζοντας το ιατρικό ιστορικό περισσότερων από 130.000 εθελοντών διαπίστωσαν πως όσοι συνήθιζαν να πίνουν καθημερινά μερικά φλιτζάνια από τα ροφήματα αυτά, είχαν έως 18% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια.

Η κατανάλωση ήταν συστηματική και μακροχρόνια. Τα στοιχεία αφορούσαν έως και 43 χρόνια παρακολούθησης. Οι δε ποσότητες που φάνηκε να ασκούν τη μεγαλύτερη δράση ήταν:

• 2-3 φλιτζάνια καφέ την ημέρα ή
• 1-2 φλιτζάνια τσάι την ημέρα

Ένα από τα συστατικά τους που φαίνεται να ασκούν προστατευτική δράση είναι η καφεΐνη. Στην πραγματικότητα, ο ντεκαφεϊνέ καφές δεν συσχετίσθηκε με μειωμένο κίνδυνος άνοιας ή έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών.

Κρίσιμη η πρόληψη

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην Επιθεώρηση της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας (JAMA). Όπως γράφουν οι ερευνητές, η πρόληψη έχει ζωτική σημασία στην περίπτωση της άνοιας, διότι οι υπάρχουσες θεραπείες έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Γι’ αυτό τον λόγο οι επιστήμονες αναζητούν παράγοντες στον τρόπο ζωής που θα μπορούσαν να δράσουν προστατευτικά στις νοητικές λειτουργίες.

Ο καφές και το τσάι περιέχουν βιοδραστικά συστατικά (π.χ. πολυφαινόλες, καφεΐνη) τα οποία σε προγενέστερες μελέτες έχουν αναδυθεί ως πιθανοί νευροπροστατευτικοί παράγοντες. Και αυτό διότι μειώνουν τη φλεγμονή και τις κυτταρικές βλάβες στον εγκέφαλο, ενώ βελτιώνουν την αγγειακή υγεία.

Μολονότι τα ευρήματα αυτά είναι ενθαρρυντικά, οι μελέτες που εξέτασαν τη συσχέτιση των δύο ροφημάτων και με την άνοια είχαν αντικρουόμενα ευρήματα. Ωστόσο είχαν μικρή διάρκεια και ελλιπή στοιχεία όσον αφορά το είδος των ροφημάτων που προτιμούσαν οι συμμετέχοντες. Δεν είχαν επίσης εξετάσει ενδελεχώς στο πέρασμα του χρόνου τη νοητική λειτουργία των συμμετεχόντων.

Η νέα μελέτη

Για να καλύψουν αυτά τα κενά, οι επιστήμονες του Χάρβαρντ ανέλυσαν στοιχεία από 131.821 συμμετέχοντες σε δύο μεγάλες αμερικανικές μελέτες.

Η μία από τις μελέτες συμπεριέλαβε 86.606 νοσηλεύτριες (Nurses’ Health Study – NHS). Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία της περιόδου 1980-2023. Η δεύτερη μελέτη συμπεριέλαβε 45.215 ιατρούς (Health Professionals Follow-up Study – HPFS). Τα στοιχεία που αναλύθηκαν αφορούν την περίοδο 1986-2023.

Οι συμμετέχοντες συμπληρώνουν ανά δύο έως τέσσερα χρόνια αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής. Παρέχουν επίσης πληροφορίες για την πορεία της υγείας τους.

Κατά την έναρξη της περιόδου παρακολουθήσεως, η μέση ηλικία των νοσηλευτριών ήταν τα 46 χρόνια. Αντίστοιχα, η μέση ηλικία των γιατρών (το 34% ήσαν άνδρες) ήταν τα 54 έτη. Κανένας από τους συμμετέχοντες δεν έπασχε από καρκίνο, νόσο Πάρκινσον ή άνοια όταν εντάχθηκε στην εκάστοτε μελέτη.

Τα ευρήματα

Έως το τέλος της περιόδου παρακολουθήσεως, συνολικώς 11.033 συμμετέχοντες είχαν εκδηλώσει άνοια. Αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν άλλους συμβάλλοντες παράγοντες, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καφές με καφεΐνη και το τσάι σχετίζονταν με σημαντικά μειωμένες πιθανότητες νοητικής έκπτωσης.

Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες που καθημερινά έπιναν το ένα από τα δύο ροφήματα είχαν:

• Κατά 15% λιγότερες πιθανότητες να αναφέρουν πως φθίνουν οι εγκεφαλικές λειτουργίες τους
• Κατά 18% λιγότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με άνοια

«Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Δείχνουν απλώς μία συσχέτιση. Εξ όσων γνωρίζουμε, όμως, είναι τα καλύτερα έως σήμερα για τη δυνητική σχέση που έχουν ο καφές και το τσάι με τη νοητική υγεία. Είναι επίσης συμβατά με την βιολογία», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Yu Zhang, φοιτητής στο Τμήμα Διατροφής της Σχολής Δημοσίας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ.

«Τα ευρήματά μας είναι ενθαρρυντικά. Εν τούτοις, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η επίδραση που έχουν ο καφές και το τσάι είναι μικρή και υπάρχουν πολλοί σημαντικοί τρόποι για προστασία της νοητικής λειτουργίας. Επομένως η κατανάλωσή τους αποτελεί απλώς ένα τμήμα του παζλ», συνηγόρησε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Daniel Wang, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Διατροφής του Χάρβαρντ.