Πολλοί άνθρωποι αρέσκονται να τελειώνουν το μπάνιο τους τον χειμώνα με ένα γρήγορο ξέβγαλμα με κρύο νερό, ενώ άλλοι γίνονται χειμερινοί κολυμβητές, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο τονώνουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα και αποφεύγουν τις λοιμώξεις. Το αν όμως αυτό ισχύει στην πραγματικότητα, είναι άλλο θέμα.

«Η πεποίθηση ότι η εμβάπτιση στο κρύο νερό κάνει καλό στην υγεία, είναι παλιά όσο ο κόσμος», αναφέρει ο Dr. Mike Tipton, καθηγητής Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Portsmouth. «Άλλο τι πιστεύουμε όμως και άλλο τι αποδεικνύεται επιστημονικά».

Όπως εξηγεί, το κρύο νερό όντως ενεργοποιεί τον οργανισμό. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ενισχύει και το ανοσοποιητικό.

«Όταν το δέρμα έρχεται σε επαφή ή βυθίζεται στο παγωμένο νερό, ο οργανισμός εκδηλώνει αντίδραση στο σοκ που του προκαλεί το ψύχος», αναφέρει. «Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι επιταχύνονται η αναπνοή και ο καρδιακός παλμός. Διεγείρεται επίσης η έκκριση ορμονών του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη».

Οι αντιδράσεις αυτές πιθανώς εξηγούν γιατί αισθάνονται αυξημένη εγρήγορση και ενεργητικότητα όσοι εκτίθενται στο κρύο νερό τον χειμώνα. Τι σχέση έχει όμως αυτό με τις πιθανότητες να εκδηλώσουν μία λοίμωξη;

Πολλές μελέτες έχει διερευνήσει το θέμα, εστιάζοντας στη δραστηριότητα των ανοσοποιητικών κυττάρων στο αίμα, η οποία αυξάνεται μετά την έκθεση στο κρύο νερό. Η αυξημένη δραστηριότητα όμως δεν «μεταφράζεται» πάντοτε σε λιγότερες λοιμώξεις, τονίζει ο Dr. Tipton.

Μελέτη με παγωμένο ντους

Μία από τις μελέτες στις οποίες στηρίζεται η άποψη ότι το κρύο μπάνιο ενισχύει το ανοσοποιητικό είχε δημοσιευθεί το 2016 στην επιστημονική επιθεώρηση PLoS One. Κατ’ αυτήν, επιστήμονες από την Ολλανδία χώρισαν σε τέσσερις ομάδες 3.018 εθελοντές ηλικίες 18-65 ετών. Κανένας τους δεν έπασχε από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα και κανένας δεν συνήθιζε να κάνει μπάνιο με παγωμένο νερό.

Οι ερευνητές τους χώρισαν σε τέσσερις ομάδες, ζητώντας από εκείνους στις τρεις να τελειώνουν το καθημερινό μπάνιο τους με ξέβγαλμα με παγωμένο νερό επί 30, 60 ή 90 δευτερόλεπτα. Η τέταρτη έχει μπάνιο με ζεστό νερό (ομάδα ελέγχου). Μετά από 30 ημέρες, οι συμμετέχοντες των τριών ομάδων κλήθηκαν να κάνουν μπάνιο μόνο με κρύο νερό για άλλες 60 ημέρες.

Η μελέτη έδειξε ότι οι εθελοντές που έκαναν τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα ντους με κρύο νερό, είχαν κατά 29% λιγότερες αναρρωτικές άδειες. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι αρρώσταιναν λιγότερο συχνά, υποστηρίζει ο Dr. Tipton. Στην πραγματικότητα, ανέφεραν τον ίδιο αριθμό λοιμώξεων με την ομάδα ελέγχου. Η διαφορά ήταν ότι δεν έπαιρναν τις ίδιες αναρρωτικές άδειες.

«Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι είχαν αυξημένη αντοχή στις λοιμώξεις. Ή μπορεί ακούσια να ήθελαν να δείξουν ότι είναι ανθεκτικοί, επειδή έπαιρναν μέρος σε κλινική μελέτη», εξήγησε στον Guardian. Σε καμία περίπτωση, όμως, τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι είχαν καλύτερη ανοσία.

Και ο τρόπος ζωής

Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι να διάγουν πιο υγιεινή ζωή οι χειμερινοί κολυμβητές και όσοι λατρεύουν το παγωμένο μπάνιο τον χειμώνα, συνεχίζει. Πρόσφατη ανάλυση του Dr. Tipton και των συνεργατών του έδειξε ότι οι αναπνευστικές λοιμώξεις δεν είναι λιγότερες μόνον σε όσους κολυμπούν στην ύπαιθρο στη διάρκεια του χειμώνα. Είναι λιγότερες και σε όσους κολυμπούν σε εσωτερικές, θερμαινόμενες πισίνες.

Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι πιθανώς η άσκηση και όχι το κρύο νερό είναι αυτή που ενισχύει το ανοσοποιητικό.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που είναι σαφές είναι ότι το υπερβολικά κρύο μπάνιο μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιο για την υγεία.  «Εάν διαρκέσει πολύ και μειωθεί σημαντικά η εσωτερική θερμοκρασία του σώματος, μπορεί να κατασταλεί το ανοσοποιητικό», προειδοποιεί ο καθηγητής. Η συμβουλή του; Μην εκτίθεστε στο κρύο νερό επί περισσότερο από 90 δευτερόλεπτα κάθε φορά.