Τα αποτελέσματα ενισχύουν τις προειδοποιήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC).

Η έρευνα επικεντρώθηκε στην ελάχιστη θερμοκρασία στην οποία ο ιός μπορεί να επιβιώσει στον βασικό φορέα του, το ασιατικό κουνούπι τίγρη (Aedes albopictus), που έχει εγκατασταθεί στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες.

Η μελέτη υπολογίζει ότι ο ιός τσικουνγκούνια μπορεί να επιβιώνει όταν η θερμοκρασία φτάνει τους 13-14 βαθμούς Κελσίου. Αυτό σημαίνει ότι σε νότιες χώρες όπως η Ελλάδα και η Ισπανία η μετάδοση μπορεί να συμβαίνει περίπου έξι μήνες τον χρόνο, ενώ σε κεντροευρωπαϊκές χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία, η διάρκεια αυτή περιορίζεται σε τρεις έως πέντε μήνες ετησίως.

«Η επέκταση της ασθένειας προς τα βόρεια είναι απλώς ζήτημα χρόνου», επισημαίνει ο Σαντίπ Τεγκάρ από το Βρετανικό Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο Journal of Royal Society Interface.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ έως το 2023, εισαγόμενα κρούσματα τσικουνγκούνια έχουν εμφανιστεί στην Ελλάδα το 2014, 2016, 2018 και 2019, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί εγχώρια μετάδοση του ιού.

Το 2025, η Γαλλία και η Ιταλία επλήγησαν από επιδημίες τσικουνγκούνια με εκατοντάδες καταγεγραμμένα κρούσματα, υπογραμμίζοντας τον αυξανόμενο κίνδυνο εξάπλωσης του ιού στην Ευρώπη.

Τι ειναι και τι προκαλεί;

Ο ιός τσικουνγκούνια, που μεταδίδεται κυρίως από κουνούπια, προκαλεί συνήθως υψηλό πυρετό και έντονους πόνους στις αρθρώσεις λίγες ημέρες μετά το τσίμπημα, αν και αρκετοί φορείς μπορεί να μην εμφανίσουν καθόλου συμπτώματα. Σε όσους νοσούν, περίπου οι μισοί παρουσιάζουν εξάνθημα, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό συνεχίζει να υποφέρει από πόνους για μήνες ή και χρόνια. Σπανιότερα, ευάλωτες ομάδες μπορεί να εμφανίσουν σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα ή σύνδρομο Γκιγιέν-Μπαρέ.

Στην Ευρώπη έχουν εγκριθεί δύο εμβόλια κατά του ιού, όμως η χρήση τους παραμένει περιορισμένη. Η πρόσφατη μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από 49 προηγούμενες έρευνες για να εξετάσει πώς η θερμοκρασία επηρεάζει την επιβίωση του ιού μέσα στους οργανισμούς των κουνουπιών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το κατώτερο θερμοκρασιακό όριο για την επιβίωση του ιού είναι χαμηλότερο από τις προηγούμενες εκτιμήσεις – γύρω στους 13-14 βαθμούς Κελσίου, αντί για 16-18. Αυτό υποδηλώνει ότι η ασθένεια μπορεί να μεταδοθεί ευρύτερα στην Ευρώπη και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μέσα στο έτος.

Η Ντιάνα Ρόχας Άλβαρες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τόνισε στον Guardian ότι η μελέτη δείχνει πως η μετάδοση του ιού στην Ευρώπη μπορεί να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου. Προηγούμενες προειδοποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων το 2023 είχαν επισημάνει τον κίνδυνο εξάπλωσης τροπικών ιών όπως ο δάγκειος πυρετός, ο τσικουνγκούνια και ο πυρετός του Δυτικού Νείλου, προβλέποντας πιθανή αύξηση κρουσμάτων και θανάτων.

Ο ιός τσικουνγκούνια μεταδίδεται κυρίως από το ασιατικό κουνούπι τίγρη (Aedes albopictus), αλλά και από το αιγυπτιακό κουνούπι (Aedes aegypti), το οποίο έχει πλέον εγκατασταθεί στην Κύπρο και θεωρείται πιθανό να εξαπλωθεί και βορειότερα. Η νέα μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για ενίσχυση της επιτήρησης και προληπτικών μέτρων σε όλη την Ευρώπη, καθώς η κλιματική αλλαγή διευκολύνει την επέκταση των φορέων και τη διατήρηση του ιού για μεγαλύτερα διαστήματα.