Μοιάζει με επιστημονική φαντασία, αλλά οι γιατροί μπορεί να βρίσκονται ένα βήμα πιο κοντά σε μία απλή εξέταση αίματος που μπορεί να υπολογίσει πότε ακριβώς θα αρχίσουν τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ.

Το όλο εγχείρημα διεξάγεται στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον στο Σαιντ Λούις (WUSTL). Οι επιστήμονες ανέπτυξαν μία μέθοδο, με την οποία μπορούν να ανιχνεύουν τα επίπεδα μίας πρωτεΐνης, που παράγεται στους πάσχοντες από τη νόσο πολλά χρόνια πριν εκδηλώσουν τα συμπτώματά της.

Η μέθοδος τους επέτρεψε να υπολογίσουν πότε οι συμμετέχοντες σε δύο μελέτες θα εκδήλωναν τη νόσο, με περιθώριο λάθους 3-3,7 ετών.

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Nature Medicine. Βασίζονται στην εξέταση των επιπέδων της πρωτεΐνης p-tau217. Η ουσία αυτή αποτελεί δείκτη δύο παθολογικών πρωτεϊνών που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο των πασχόντων από νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι πρωτεΐνες αυτές λέγονται β-αμυλοειδές και ταυ (tau). Και οι δύο αρχίζουν να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο πολλά χρόνια πριν αρχίσει η έκπτωση της μνήμης. Ωστόσο η σταδιακή αύξηση των επιπέδων τους, οδηγεί και σε σταδιακά αύξηση της p-tau217 στο αίμα.

Μάλιστα η αύξηση των επιπέδων της ακολουθεί μία εκπληκτικά σταθερή και προβλέψιμη πορεία, λένε οι ερευνητές.

«Το β-αμυλοειδές και η πρωτεΐνη ταυ είναι σαν τους δακτυλίους στον κορμό των δέντρων. Εάν γνωρίζουμε πόσους δακτυλίους έχει ένα δέντρο, μπορούμε να υπολογίσουμε την ηλικία του», δήλωσε o επικεφαλής ερευνητής Dr. Kellen Petersen, από το Τμήμα Νευρολογίας του WUSTL.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι «οι δύο πρωτεΐνες συσσωρεύονται στον εγκέφαλο με τον ίδιο πάντοτε τρόπο. Καθώς λοιπόν αυξάνονται τα επίπεδά τους, μπορούμε να προβλέψουμε πότε ένας ασθενής θα αρχίσει να χάνει τη μνήμη του», πρόσθεσε.

Η μελέτη

Η νέα εξέταση δοκιμάστηκε σε 603 ηλικιωμένους, μέσης ηλικίας σχεδόν 67 ετών. Το 54% ήταν γυναίκες. Περισσότεροι από ένας στους τρεις (το 35,8%) ήταν φορείς του γονιδίου APOEe4, το οποίο προκαλεί νόσο Αλτσχάιμερ. Το 8,5% είχαν ήδη αρχίσει να παρουσιάζουν νοητική διαταραχή.

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, η ηλικία στην οποία οι εθελοντές είχαν θετικά ευρήματα στην εξέταση για το p-tau217 ήταν ενδεικτική για το πότε θα εκδήλωναν νόσο Αλτσχάιμερ.

Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι το χρονικό διάστημα που μεσολαβούσε μεταξύ του θετικού αποτελέσματος στην εξέταση και της έναρξης των συμπτωμάτων, συντόμευε κατ’ αναλογίαν με την ηλικία των συμμετεχόντων.

Ένας 60χρονος, παραδείγματος χάριν, με θετικό αποτέλεσμα στην εξέταση, μπορεί να μην παρουσίαζε συμπτώματα Αλτσχάιμερ για άλλα 20 χρόνια. Ωστόσο το ίδιο αποτέλεσμα στην εξέταση ενός 80χρονου, έδειχνε πως θα εκδήλωνε νόσο Αλτσχάιμερ σε 11 χρόνια. Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να διαχειριστεί τις βλάβες που του προκαλούν οι συσσωρεύσεις των παθολογικών πρωτεϊνών.

Η εξέταση με την οποία διεξήγαγαν οι ερευνητές τη μελέτη τους, χρησιμοποιείται προς το παρόν μόνον για ερευνητικούς σκοπούς. Όσο αυξάνονται τα επιστημονικά δεδομένα για την αξία αυτής και άλλων ανάλογων τεστ, τόσο πιο κοντά έρχεται ένας ευρέως διαθέσιμος, προσιτός και αξιόπιστος τρόπος έγκαιρης διάγνωσης της νόσου, λένε οι ερευνητές.