Οπως είπε, δεν αναμένεται να έρθει άλλη ρύθμιση ειδικά για τον υπολογισμό των προστίμων – μετά και την τελευταία πίστωση που έδωσε το ΥΠΕΝ μέσω της οποίας παρατείνεται για επιπλέον δύο χρόνια η υπαγωγή στην ρύθμιση αυθαιρέτων και ημιυπαίθριων κατηγορίας 1 – 4 που κανονικά θα εξέπνεε στα τέλη του επόμενου μήνα. Ετσι, οι ιδιοκτήτες που δεν επωφελήθηκαν από τις αρχές της διαδικασίας έως σήμερα τις διατάξεις της ρύθμισης, θα το κάνουν πληρώνοντας το πρόστιμο προσαυξημένο κατά 40%. Να σημειωθεί, ότι τα προσαυξημένα πρόστιμα ξεκινούσαν από 10% και ανάλογα με την περίοδο ένταξης αυξάνονταν. Το προσαυξημένο πρόστιμο κατά 40% τρέχει από την 1η Οκτωβρίου 2024 και θα συνεχίσει μέχρι τις 31 Μαρτίου 2028.

Στην ίδια λογική, τα πρόστιμα συνεχίζουν και υπολογίζονται ανάλογα με το μέγεθος, την τιμή ζώνης της περιοχής, την παλαιότητα και άλλα πολεοδομικά μεγέθη. Ειδικότερα, μπορούν να εξοφληθούν σε έως και 100 μηνιαίες δόσεις με ελάχιστο ποσό δόσης τα 50 ευρώ, ενώ δίνεται η δυνατότητα έκπτωσης 20% στην εφάπαξ καταβολή ή 10%  στην καταβολή του 30% του αναλογούντος προστίμου.

Το υπουργείο παρατηρεί μεγάλη συμμετοχή των πολιτών συνολικά στη διαδικασία τακτοποίησης αυθαίρετων κτισμάτων αφού από το 2011 έως σήμερα έχουν υποβληθεί 2.585.949 δηλώσεις.

Ειδικά από τον τελευταίο νόμο αυθαιρέτων, τον 4495/17, στην κατηγορία 1 περιλαμβάνονται 375.479 δηλώσεις, στην κατηγορία 2 οι δηλώσεις ανέρχονται στις 301.910, στην κατηγορία 3 είναι 306.170, στην κατηγορία 4 έχουν υποβληθεί 756.191 δηλώσεις και στην κατηγορία 5 που αφορά τα μεγάλα αυθαίρετα για την οποία η πλατφόρμα παραμένει κλειστή από το 2020, έχουν γίνει 307.681 υπαγωγές.

Συνολικά δηλαδή, με τον νόμο 4495/17 που είναι σε ισχύ, έχουν ενταχθεί  1.915.460 αυθαίρετα.

Να σημειωθεί ότι στην κατηγορία 1 εντάσσονται οι κατασκευές που ολοκληρώθηκαν έως τις 9/6/1975 και νομιμοποιούνται με παράβολο 250 ευρώ, στην κατηγορία 2 οι κατασκευές που ολοκληρώθηκαν από τις 10/6/1975 – 31/12/1983, στην κατηγορία 3 οι κατασκευές με μικρές αυθαιρεσίες π.χ. ημιυπαίθριοι, πέργκολες, στην κατηγορία 4 οι κατασκευές των οποίων οι παρεμβάσεις δεν ξεπερνούν το 40% της οικοδομικής άδειας και στην κατηγορία 5 οι υπερβάσεις άνω του 40%.

Αυθαίρετα 5 

Για την τελευταία κατηγορία, την 5, που αποτελεί πραγματικότητα για το κτιριακό απόθεμα της χώρας, το υπουργείο παρότι λαμβάνει συνεχώς αιτήματα να ανοίξει και πάλι και το οποίο οδηγεί στο να υπάρχουν σκέψεις να συμβεί, επιδιώκει στην περίπτωση που τελικά το κάνει, να συμβεί αφενός υπό αυστηρές προϋποθέσεις και αφετέρου σε ένα πλαίσιο σύμφωνο με τις επιταγές του νόμου.

Αν το υπουργείο ανοίξει τελικά μέχρι τον Μάρτιο του 2028 την πλατφόρμα για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5, η διαδικασία θα προβλέπει πως οι ιδιοκτήτες αρχικά θα υποβάλουν προσωρινή αίτηση στην οποία απαιτείται η σχετική δήλωση και η πληρωμή του ενιαίου ειδικού προστίμου με τις προσαυξήσεις. Επειτα, για να οριστικοποιηθεί η υπαγωγή, οι ιδιοκτήτες με δικά τους έξοδα θα υποβάλλουν ένα αίτημα μέσω μηχανικού για να οριστεί ελεγκτής δόμησης ο οποίος θα «τσεκάρει» την υπαγωγή που θα πρέπει να πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις, δηλαδή (δεν βρίσκεται σε περιοχές Natura, δεν έχει χτιστεί μετά τις 28 Ιουλίου 2011 κτλ.) και όταν ολοκληρωθεί ο έλεγχος με την σύνταξη της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, θα γίνεται η οριστική υπαγωγή και κατ΄ επέκταση θα μπορούν να πραγματοποιούνται οι μεταβιβάσεις των συγκεκριμένων ακινήτων.

ΠΟΣΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙ

250 ευρώ για αυθαίρετη κατασκευή/χρήση μέχρι 100 τ.μ.,

500 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ.μ. και μέχρι 500 τ.μ.,

1.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ.μ. και μέχρι 2.000 τ.μ.,

4.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ.μ. και μέχρι 5.000 τ.μ.

10.000 ευρώ για κτίριο/χρήση μεγαλύτερα των 5000 τ.μ.

ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

Το ΥΠΕΝ ήδη επεξεργάζεται λύση για υπαγωγή των ακινήτων δημοσίου ενδιαφέροντος με αυθαιρεσίες που ανήκουν στους δήμους. Πρόκειται συγκεκριμένα για νηπιαγωγεία, σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και αθλητικές εγκαταστάσεις.

Για όλα αυτά τα ακίνητα καθίσταται ουσιαστικά αδύνατη η εκπόνηση ενεργειακών μελετών, η συμμετοχή σε χρηματοδοτικά προγράμματα ακόμη και η εκτέλεση βασικών παρεμβάσεων συντήρησης. Τα κτίρια αυτά στερούνται οικοδομικής άδειας, δεν εμπίπτουν στο προ του 1955 καθεστώς ή έχουν δεχθεί λειτουργικές παρεμβάσεις για κοινωνικούς λόγους. Επιπλέον, αποτελεί πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ η διόρθωση του ζητήματος δεδομένου ότι οι δήμοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες για τη συντήρηση και αναβάθμιση των εν λόγω κτιρίων – κάτι που βάζει ψηλά στην ατζέντα του ΥΠΕΝ την επίλυση του θέματος.