Μια επαναστατική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Stanford αποκαλύπτει ότι η ανθρώπινη γήρανση δεν είναι μια αργή, σταθερή κατηφόρα, αλλά μια διαδικασία που χαρακτηρίζεται από δύο δραματικά μοριακά «ξεσπάσματα».

Το χρονικό της ανακάλυψης

Ερευνητές στην Ιατρική Σχολή του Stanford παρακολούθησαν 108 εθελοντές ηλικίας 25 έως 75 ετών για αρκετά χρόνια, αναλύοντας χιλιάδες διαφορετικά μόρια και μικρόβια (από το DNA και τις πρωτεΐνες μέχρι το μικροβίωμα του εντέρου). Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Aging, έδειξαν ότι το 81% των μορίων που μελετήθηκαν δεν άλλαζαν σταδιακά, αλλά παρουσίαζαν απότομες μεταβολές σε δύο συγκεκριμένα ηλικιακά ορόσημα: στα 44 και στα 60 έτη.

«Δεν αλλάζουμε απλώς σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Υπάρχουν κάποιες πραγματικά δραματικές αλλαγές. Αποδεικνύεται ότι τα μέσα της δεκαετίας των 40 είναι μια περίοδος τεράστιων μεταβολών, όπως και οι αρχές της δεκαετίας των 60 – και αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το ποια κατηγορία μορίων εξετάζετε», δήλωσε ο Δρ.Μισέλ Σνάιντερ, Καθηγητής Γενετικής και Διευθυντής του Κέντρου Γονιδιωματικής στο Stanford.

Γήρανση: Τι συμβαίνει στον οργανισμό μας σε αυτές τις ηλικίες

Η έρευνα έδειξε ότι κάθε «κύμα» γήρανσης επηρεάζει διαφορετικές λειτουργίες, εξηγώντας γιατί συγκεκριμένα προβλήματα υγείας εμφανίζονται μαζικά σε αυτές τις περιόδους:

Στα 44 έτη (Το πρώτο κύμα):

• Στην ηλικία των 44 ετών, άνδες και γυναίκες, αρχίζουν να βιώνουν σημαντικές αλλάγες στον μετανολισμό τους, την καρδιαγγειακή τους υγείας, αλλά και στη δομή και τη σύσταση του δέρματος, των μυών και των οστών τους.

Συγκεκριμένα εντόπισαν αλλαγές στα εξής συστήματα:

• Μεταβολισμός: Ο οργανισμός μας σε αυτήν την ηλικία υπόκειται σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που επεξεργάζεται το αλκοόλ, την καφεΐνη και τα λιπίδια.
• Καρδιαγγειακή υγεία: Εντοπίζονται οι πρώτες σοβαρές μεταβολές σε μόρια που συνδέονται με καρδιακές παθήσεις.
• Δομή: Συμβαίνουν αλλαγές στο δέρμα και τους μυς, που εξηγούν την ξαφνική εμφάνιση ρυτίδων ή μυϊκών πόνων.

Είναι σημαντική η διαπίστωση, επίσης, πώς παρόλο που πολλοί ερευνητές πίστευαν ότι αυτό το κύμα βιολογικής κατάρρευσης οφείλεται στην προ-εμμηνόπαυση των γυναικών, η μελέτη έδειξε ότι οι ίδιες αλλαγές συμβαίνουν και στους άνδρες

Στα 60 έτη (Το δεύτερο κύμα):

Στη δεύτερη δραματική βιολογική κατάρρευση του οργανισμού, που συμβαίνει στα 60 έτη, ο άνθρωπος έχει να αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα με το ανοσοποιητικό και το ουρολογικό του συστημα, ενώ εντοπίζονται και σημαντικά προβλήματα στον μεταβολισμό της γλυκόζης.

Ειδικότερα:

• Ανοσοποιητικό σύστημα: Δραματική αλλαγή στη ρύθμιση της άμυνας του οργανισμού, καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε ιώσεις και φλεγμονές.
• Νεφρική λειτουργία: Σημαντική επιβράδυνση της ικανότητας των νεφρών να φιλτράρουν το αίμα.
• Υδατάνθρακες: Ο μεταβολισμός της γλυκόζης αλλάζει απότομα, αυξάνοντας τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2.

«Είναι εντυπωσιακό ότι το κύμα των 60 ετών περιλαμβάνει μόρια που σχετίζονται με την ανοσολογική ρύθμιση και τη λειτουργία των νεφρών. Αυτό εξηγεί γιατί ο κίνδυνος για νόσο Alzheimer και καρδιαγγειακά νοσήματα δεν αυξάνεται σταδιακά, αλλά παρουσιάζει μια απότομη κλιμάκωση μετά τα 60», εξήγησε ο Δρ. Ξιαότο Σεν , πρώην ερευνητής στο Stanford και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

Γήρανση και σημασία της πρόληψης

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι αυτά τα ευρήματα αποτελούν έναν «οδικό χάρτη» για την προληπτική ιατρική. Αν γνωρίζουμε πότε το σώμα μας ετοιμάζεται για μια βιολογική ανατροπή, μπορούμε να παρέμβουμε εγκαίρως. Συγκεκριμένα, στα συμπεράσματα της μελέτης τους συστήνουν τα εξής:

• Στα 40: Μείωση αλκοόλ, έμφαση στη μυϊκή ενδυνάμωση και έλεγχος χοληστερίνης.
• Στα 60: Εστίαση σε αντιφλεγμονώδη διατροφή, επαρκή ενυδάτωση για τα νεφρά και τακτικούς καρδιολογικούς ελέγχους.

«Είμαι μεγάλος υποστηρικτής της άποψης ότι πρέπει να προσαρμόζουμε τον τρόπο ζωής μας όσο είμαστε ακόμα υγιείς. Αν ξέρεις ότι ο μεταβολισμός σου για το αλκοόλ και τα λίπη πρόκειται να αλλάξει στα 40, ίσως είναι η ώρα να προσέξεις λίγο περισσότερο τι πίνεις και τι τρως», καταλήγει ο Δρ. Σνάιντερ.