Τύποι διαταραχών διάθεσης

Οι δύο πιο συνηθισμένοι τύποι διαταραχών της διάθεσης, που -όχι τυχαία- πολύ συχνά συμπορεύονται με… τις βαρομετρικές διαταραχές, είναι η μείζων καταθλιπτική διαταραχή και η διπολική διαταραχή.

• Μείζων καταθλιπτική διαταραχή. Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή είναι μία από τις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές (επηρεάζει το 7-18% του πληθυσμού σε κάποιο σημείο της ζωής τους πριν από την ηλικία των 40), με συγκεκριμένα συμπτώματα, όπως το έντονο αίσθημα θλίψης, η απελπισία και η απώλεια ενέργειας και κινήτρων, που ενδέχεται να οδηγήσουν σε σοβαρές απώλειες στη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής του ατόμου.
• Διπολική διαταραχή. Η διπολική διαταραχή, επίσης γνωστή παλαιότερα ως μανιοκατάθλιψη, χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολλών διαφορετικών επεισοδίων διάθεσης. Τα επεισόδια αυτά περιλαμβάνουν το καταθλιπτικό επεισόδιο, το μανιακό επεισόδιο και την υπομανία.

Συμπτώματα των διαταραχών της διάθεσης

Οι διαταραχές της διάθεσης, από τη φύση τους, επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά, τα κίνητρα του ατόμου και τα επίπεδα ενέργειάς του.

Συμπτώματα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής. Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή μπορεί να είναι μία από τις πιο σημαντικές και, κυρίως, από τις πιο γνωστές ψυχικές διαταραχές. Τα συνήθη συμπτώματά της περιλαμβάνουν τα εξής:

• Δυσκολία στην εκτέλεση ακόμη και απλών έργων.
• Αξιοσημείωτη μείωση της λειτουργικότητας.
• Προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις.
• Αδυναμία λήψης αποφάσεων.
• Ελλειμματική προσοχή και συγκέντρωση.
• Σωματική κόπωση, εξουθένωση, έλλειψη ενέργειας και γενική επιβράδυνση.
• Κοινωνική απόσυρση.
• Δεν απολαμβάνουν, πλέον, δραστηριότητες που κάποτε έκαναν και απολάμβαναν.
• Εντονη θλίψη, που διαρκεί όλη την ημέρα.
• Υπερυπνία ή αϋπνία.
• Αυξημένη όρεξη ή σοβαρή έλλειψη όρεξης.
• Επιδείνωση της αυτοφροντίδας.
• Αυξημένο αίσθημα απελπισίας και αναξιότητας.
• Σκέψεις για τον θάνατο και την αυτοκτονία.

Συμπτώματα της διπολικής διαταραχής. Στη διπολική διαταραχή, το άτομο δεν έχει σταθερή διάθεση, όπως στην κατάθλιψη. Το άτομο εναλλάσσεται μεταξύ περιόδων μανίας και κατάθλιψης και τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το επεισόδιο.

Αιτίες των διαταραχών της διάθεσης

Οταν αναλύονται τα αίτια των διαταραχών της διάθεσης, είναι σαφές ότι πολλοί γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες εμπλέκονται στην ανάπτυξή τους. Ορισμένες από αυτές τις αιτίες είναι οι εξής:

Γενετικά αίτια. Η επίδραση της γενετικής στην ανάπτυξη της κατάθλιψης και της διπολικής διαταραχής είναι σημαντική. Στην πραγματικότητα, το 80% της διπολικής διαταραχής είναι γενετικά κληρονομούμενο. Η παρουσία παρόμοιας διαταραχής στο οικογενειακό ιστορικό ενός ατόμου αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.

Ατομικές διαφορές. Το ατομικό ιστορικό ζωής, τα παιδικά τραύματα, τα τραυματικά γεγονότα που συνεπάγονται μεγάλες αλλαγές, η παρουσία σωματικών ασθενειών και η χρήση ορισμένων φαρμάκων μπορεί να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη και την επιμονή των διαταραχών της διάθεσης.

Φύλο και ορμόνες. Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή είναι περίπου δύο φορές πιο συχνή στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες. Στο σημείο αυτό, οι ορμονικές αλλαγές που παρατηρούνται στις γυναίκες θεωρείται ότι ασκούν επίδραση. Οι γυναίκες εμφανίζουν συχνά καταθλιπτικά συμπτώματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, της λοχείας και της προεμμηνορροϊκής περιόδου.

Εποχικές αλλαγές. Είναι γνωστό ότι οι εποχικές αλλαγές μπορούν να επιδεινώσουν την καταθλιπτική διάθεση ή/και να προκαλέσουν κρίσεις. Η εποχική κατάθλιψη μπορεί να παρατηρηθεί όταν στερούμαστε το φως του ήλιου.

Περιβάλλον του ατόμου. Τα άτομα με τα οποία ένα άτομο έχει έρθει σε επαφή και σχέσεις από την παιδική του ηλικία, το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε και η κοινωνική υποστήριξη στην οποία έχει πρόσβαση έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν τις διαταραχές της διάθεσης.

Θεραπεία των διαταραχών της διάθεσης

Οι διαταραχές της διάθεσης είναι διά βίου διαταραχές, αλλά οι υπάρχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις ανανεώνονται συνεχώς. Σήμερα, αποτελεσματικές μέθοδοι, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η διαπροσωπική θεραπεία και η ψυχοδυναμική θεραπεία, χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των διαταραχών της διάθεσης για την υποστήριξη της φαρμακευτικής διαδικασίας. Εκτός από αυτές, έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται συχνά θεραπείες τρίτης γενιάς, όπως οι προσεγγίσεις ψυχοθεραπείας που βασίζονται στην ενσυνειδητότητα και η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, οι οποίες βασίζονται στη σχολή της γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι διαταραχές της διάθεσης είναι υποτροπιάζουσες διαταραχές. Ως εκ τούτου, η διαδικασία της θεραπείας μπορεί να είναι μακροχρόνια και να απαιτεί τον σχεδιασμό προληπτικών παρεμβάσεων.

Προτάσεις για τη συμβίωση με άτομο που πάσχει από διαταραχή της διάθεσης

Οι διαταραχές της διάθεσης έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν άμεσα το άτομο που τις βιώνει, καθώς και έμμεσα τους γύρω του. Κατά καιρούς, η διαδικασία θεραπείας των διαταραχών της διάθεσης μπορεί, επίσης, να είναι εξαντλητική και απαιτητική για τα άτομα που βρίσκονται κοντά στον πάσχοντα. Υπό αυτήν την έννοια, οι ειδικοί έχουν συγκεντρώσει ορισμένες προτάσεις που μπορούν να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους:

• Να δείχνετε υπομονή, κατανόηση και συμπόνια απέναντι στα συναισθήματα και τις σκέψεις που αναδύονται στο άτομο με τη διαταραχή της διάθεσης και σ’ εσάς τους ίδιους.
• Αν περνάτε πολύ χρόνο με αυτά τα άτομα ή ζείτε μαζί τους, αποδεχθείτε ότι είναι φυσιολογικό και κατανοητό να αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά διαστήματα.
• Αναγνωρίστε ότι το άλλο άτομο έχει πρόβλημα ψυχικής υγείας.
• Χρησιμοποιήστε επιστημονικές πηγές για να ενημερωθείτε σχετικά με τις διαταραχές της διάθεσης και αποφύγετε μη έγκυρες πηγές πληροφόρησης.
• Ενθαρρύνετε και υποστηρίξτε το άτομο να αναζητήσει θεραπεία.
• Η διαδικασία για να νιώσετε καλύτερα μπορεί να είναι κατά καιρούς δύσκολη και να απαιτεί χρόνο, γι’ αυτό να δείξετε υπομονή.
• Εχετε επίγνωση των δικών σας ορίων.
• Χρησιμοποιήστε ανοιχτή και ειλικρινή γλώσσα επικοινωνίας.
• Εχετε επίγνωση του πώς αισθάνεστε, όταν αλληλεπιδράτε με το άτομο με διαταραχή της διάθεσης και θέστε υγιή όρια για να προστατεύσετε τον εαυτό σας.
• Μη διστάσετε να αναζητήσετε κοινωνική υποστήριξη.