Μπορεί ένα τατουάζ που κάνατε πριν από χρόνια να προκαλέσει ξαφνικά κοκκίνισμα και πόνο στα μάτια, θόλωση της όρασης, φωτοευαισθησία ή «μαύρα στίγματα» που κινούνται στο οπτικό πεδίο; Η απάντηση, σύμφωνα με νεότερα επιστημονικά δεδομένα, είναι ναι.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται σε μία φλεγμονώδη πάθηση που λέγεται ραγοειδίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του ραγοειδούς χιτώνα — του μεσαίου στρώματος του οφθαλμού που βρίσκεται ανάμεσα στον εξωτερικό ινώδη χιτώνα και τον αμφιβληστροειδή. Ο ραγοειδής χιτώνας περιλαμβάνει την ίριδα, το ακτινωτό σώμα και τον χοριοειδή και είναι ζωτικής σημασίας για τη θρέψη και τη λειτουργία του ματιού.

Μέχρι πρόσφατα, η λεγόμενη «ραγοειδίτιδα σχετιζόμενη με τα τατουάζ» (tattoo-associated uveitis) θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνια. Ωστόσο, πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Clinical and Experimental Ophthalmology κατέγραψε 40 νέα περιστατικά στην Αυστραλία μέσα σε μόλις δύο χρόνια (Ιανουάριος 2023 – Ιανουάριος 2025). Ο αριθμός αυτός είναι εντυπωσιακός, καθώς αντιστοιχεί σε διπλάσια περιστατικά από όσα είχαν αναφερθεί διεθνώς την προηγούμενη δεκαπενταετία.

Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η συγκεκριμένη επιπλοκή πιθανώς είτε υποδιαγιγνώσκεται είτε αυξάνεται παράλληλα με τη ραγδαία εξάπλωση των τατουάζ στον γενικό πληθυσμό.

Μελέτη συσχετίζει τη ραγοειδίτιδα με τα τατουάζ

«Η ραγοειδίτιδα αποτελεί ουσιαστικά μια ανοσολογική αντίδραση, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται σε δομές του ίδιου του ματιού. Παραδοσιακά συνδεόταν με τραυματισμούς, οφθαλμολογικές επεμβάσεις ή συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η σαρκοείδωση, η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα και τα ιδιοπαθή φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου. Πλέον, φαίνεται ότι στις δυνητικές αιτίες προστίθενται και οι χρωστικές της δερματοστιξίας», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Xειρουργός-Oφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Στη νέα μελέτη, οι 38 από τους 40 ασθενείς είχαν τατουάζ με μαύρη χρωστική, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή συσχέτιση συγκεκριμένων συστατικών με την ανοσολογική αντίδραση. Φαίνεται επίσης ότι όσο μεγαλύτερο είναι το τατουάζ, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης της επιπλοκής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι όλοι οι ασθενείς παρουσίαζαν φλεγμονή και στο ίδιο το τατουάζ, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση της συστηματικής ανοσολογικής ενεργοποίησης, κατά τον κ. Κανελλόπουλο

Το χρονικό διάστημα μεταξύ τατουάζ και εμφάνισης ραγοειδίτιδας ποικίλλει σημαντικά. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς εκδήλωσαν συμπτώματα μέσα σε 1-2 χρόνια, καταγράφηκε περίπτωση εμφάνισης ακόμη και 35 χρόνια αργότερα. Αυτό υποδηλώνει ότι πρόκειται για καθυστερημένη ανοσολογική αντίδραση, πιθανώς σε άτομα με γενετική προδιάθεση.

«Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί η ραγοειδίτιδα εμφανίζεται μόνο σε ένα μικρό ποσοστό ατόμων, τη στιγμή που το 25-30% των νεαρών και μεσήλικων ενηλίκων έχει τουλάχιστον ένα τατουάζ. Πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνουν γενετική ευπάθεια, ειδικούς ανοσολογικούς μηχανισμούς ή ακόμη και παράγοντες που σχετίζονται με το μικροβίωμα του εντέρου. Όπως συμβαίνει με πολλά αυτοάνοσα νοσήματα, φαίνεται ότι απαιτείται ένας συνδυασμός προδιάθεσης και περιβαλλοντικού εκλυτικού παράγοντα», τονίζει ο καθηγητής.

Η ραγοειδίτιδα δεν είναι αθώα. Στην αυστραλιανή μελέτη, πάνω από τα δύο τρίτα των ασθενών χρειάστηκαν συστηματική θεραπεία, ενώ σημαντικό ποσοστό έλαβε ανοσοκατασταλτικά ή νοσοτροποποιητικά φάρμακα για αυτοάνοσα νοσήματα. Μόλις το 25% αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με τοπικές σταγόνες. Επιπλέον, πολλοί ασθενείς ανέπτυξαν σοβαρές επιπλοκές, όπως καταρράκτη, κυστοειδές οίδημα ωχράς κηλίδας και γλαύκωμα. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήθηκε μόνιμη μείωση της όρασης.

«Όταν κάποιος αποφασίζει να κάνει τατουάζ, συνήθως σκέφτεται μόνο το αισθητικό αποτέλεσμα ή το ενδεχόμενο να το μετανιώσει στο μέλλον. Δεν σκέφτεται ότι μπορεί να υπάρξει επίπτωση στην όραση. Ωστόσο, η ραγοειδίτιδα είναι μία δυνητικά απειλητική για την όραση πάθηση και απαιτεί έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση. Οποιοσδήποτε εμφανίσει ερυθρότητα, πόνο, φωτοευαισθησία, θόλωση της όρασης ή αιωρούμενα στίγματα, ιδιαίτερα εάν έχει μεγάλο ή πρόσφατα φλεγμονώδες τατουάζ, θα πρέπει να απευθύνεται άμεσα σε οφθαλμίατρο και να αναφέρει την ύπαρξη τατουάζ. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει σοβαρές και μόνιμες βλάβες», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.