Για το 2026 σε σύνολο 1,2 εκατ. ασφαλισμένων μόνον οι 52.508 δήλωσαν αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας και από αυτούς μόνον οι 20.980 επέλεξαν να μετακινηθούν από την 1η σε υψηλότερη κατηγορία.

Η συντριπτική πλειονότητα, ήτοι 1 εκατ. επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι σε σύνολο 1,2 εκατ. ασφαλισμένων, παραμένει στην 1η και φθηνότερη κατηγορία εισφορών, πληρώνοντας 250,77 ευρώ τον μήνα, συν άλλα 10 ευρώ υπέρ του κλάδου ανεργίας αυτοαπασχολουμένων.

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία του ΕΦΚΑ, που παρουσιάζει σήμερα ο «Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής», το 82% των επαγγελματιών μένει στην 1η κατηγορία, το 13,5% στη 2η και 3η και το 3,5% στην 4η, 5η και 6η κατηγορία.  

Στα… αζήτητα

Στην πράξη οι υψηλές κατηγορίες (4η, 5η και 6η) έχουν αχρηστευθεί καθώς «μαζεύονται» μόνο 42.240 ασφαλισμένοι! Στην 4η κατηγορία που έχει μηνιαία εισφορά 433,47 ευρώ, ασφαλίζονται 19.991 επαγγελματίες, στην 5η που έχει εισφορά 519,45 ευρώ ασφαλίζονται 10.021 και στην 6η κατηγορία με εισφορά 675,87 ευρώ ασφαλίζονται 12.228 επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι.

Η δυνατότητα επιλογής υπάρχει μεν αλλά η συμμετοχή των ασφαλισμένων είναι περιορισμένη, με σαφή προτίμηση στις χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας από τους ελεύθερους επαγγελματίες και από τους αυτοαπασχολούμενους γιατρούς, δικηγόρους και μηχανικούς, που παρουσιάζει σήμερα ο «Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής», στην κύρια ασφάλιση, μόλις το 4,3% των ασφαλισμένων επέλεξε να μετακινηθεί σε άλλη ασφαλιστική κατηγορία το 2026.

Στην επικουρική ασφάλιση, όπου ασφαλίζονται υποχρεωτικά οι μηχανικοί και οι δικηγόροι, το ποσοστό όσων επέλεξαν κατηγορία ανέρχεται στο 9,3%, ενώ στον κλάδο εφάπαξ παροχών, όπου ασφαλίζονται υποχρεωτικά γιατροί, δικηγόροι και μηχανικοί, αλλαγή κατηγορίας δήλωσε το 10,5%.

Στην κύρια ασφάλιση, το σύνολο των ασφαλισμένων (πλην της ειδικής κατηγορίας νέων επαγγελματιών) ανέρχεται σε 1.223.035 άτομα. Η πλειονότητα παραμένει στην κατηγορία που τους αποδίδεται αυτομάτως, δηλαδή στην πρώτη κατηγορία, χωρίς να προχωρά σε αλλαγή. Αντιθέτως, μόνον 52.508 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 4,29% του συνόλου. Οι περισσότεροι δε, επέλεξαν την 1η κατηγορία και μόλις 20.980 ασφαλισμένοι μετακινήθηκαν στη 2η και τις επόμενες κατηγορίες.

Την 1η κατηγορία με μηνιαία εισφορά 250,77 ευρώ επέλεξαν 31.528 ασφαλισμένοι. Ακολουθεί η 3η κατηγορία με 6.778 ασφαλισμένους και μηνιαία εισφορά 360,63 ευρώ, ενώ πολύ κοντά βρίσκεται η 2η κατηγορία με 6.013 επιλογές και εισφορά 300,93 ευρώ. Οι υψηλότερες κατηγορίες (4η, 5η και 6η) συγκεντρώνουν αισθητά μικρότερο αριθμό ασφαλισμένων, γεγονός που καταδεικνύει τη διστακτικότητα των επαγγελματιών να επιβαρυνθούν με αυξημένες μηνιαίες εισφορές. 

Για πέντε έτη

Στην ειδική κατηγορία νέων επαγγελματιών, στην οποία εντάσσονται για πέντε έτη όσοι κάνουν έναρξη δραστηριότητας, εισήλθαν 23.597 νέοι ασφαλισμένοι τον Ιανουάριο ανεβάζοντας το σύνολο των ασφαλισμένων σε 192.777 άτομα. Η εισφορά της ειδικής κατηγορίας είναι μειωμένη και ανέρχεται στα 150,46 ευρώ, προκειμένου να στηριχθούν με πολύ χαμηλές εισφορές οι νέοι επαγγελματίες στην πρώτη τους 5ετία.

Στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, που αφορά αυτοαπασχολούμενους μηχανικούς και δικηγόρους, το σύνολο των ασφαλισμένων ανέρχεται σε 112.531 άτομα. Από αυτούς, 11.485 επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, δηλαδή το 9,3%, των ασφαλισμένων στον κλάδο.

Η 1η ασφαλιστική κατηγορία επικουρικής ασφάλισης, με μηνιαία εισφορά 46,57 ευρώ, είναι μακράν η δημοφιλέστερη, καθώς την επέλεξαν 8.071 ασφαλισμένοι. Ακολουθεί η 3η κατηγορία με εισφορά 66,88 ευρώ και 2.293 επιλογές, ενώ η 2η κατηγορία με εισφορά 56,13 ευρώ συγκέντρωσε μόλις 1.121 ασφαλισμένους. Η εικόνα αυτή δείχνει σαφή προτίμηση στη χαμηλότερη δυνατή εισφορά, ακόμη και στον επικουρικό κλάδο.

Στον κλάδο εφάπαξ παροχών, που αφορά αυτοαπασχολούμενους γιατρούς, μηχανικούς και δικηγόρους, το σύνολο των ασφαλισμένων ανέρχεται σε 132.810 άτομα. Από αυτούς, 13.968 επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, δηλαδή το 10,5% του συνόλου των ασφαλισμένων στον κλάδο.

Και εδώ, η 1η ασφαλιστική κατηγορία είναι η πλέον δημοφιλής. Με μηνιαία εισφορά 31,05 ευρώ, επιλέχθηκε από 9.571 ασφαλισμένους. Η 3η κατηγορία, με εισφορά 44,18 ευρώ, συγκέντρωσε 3.100 επιλογές, ενώ η 2η κατηγορία, με εισφορά 37,02 ευρώ, επιλέχθηκε από 1.297 ασφαλισμένους. Η κατανομή επιβεβαιώνει τη γενική τάση επιλογής των χαμηλότερων εισφορών, ακόμη και σε κλάδους που συνδέονται με μελλοντική εφάπαξ παροχή.

Πώς διαμορφώνονται οι συντάξεις                                                                          

Συντάξεις πολλών ταχυτήτων βγάζει ο συνδυασμός των εισφορών και των ετών ασφάλισης για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Στα ποσά σύνταξης κερδίζουν όσοι πληρώνουν υψηλές εισφορές, ενώ στα ποσοστά αναπλήρωσης, δηλαδή τι ποσοστό εισφορών επιστρέφεται μέσω της σύνταξης, κερδισμένοι είναι όσοι πληρώνουν λιγότερα.

Ως προς το ποσό σύνταξης κερδισμένοι είναι όσοι καταβάλλουν τις υψηλότερες εισφορές (π.χ. 5η και 6η κατηγορία) όπου οι απολαβές ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια ασφάλισης, όταν στις χαμηλότερες εισφορές η σύνταξη δεν ξεπερνά τα 1.000 ευρώ ούτε με 40 χρόνια ασφάλισης.

Για παράδειγμα, με 40 χρόνια ασφάλισης στην 6η κατηγορία η σύνταξη βγαίνει στα 1.940 ευρώ (έναντι 910 ευρώ με τα ίδια χρόνια στην 1η κατηγορία).

Στα 35 χρόνια ασφάλισης η σύνταξη της 5ης κατηγορίας βγαίνει στα 1.269 ευρώ (έναντι 792 ευρώ για την 1η κατηγορία).

Στα 30 χρόνια ασφάλισης η σύνταξη της 6ης κατηγορίας βγαίνει στα 1.234 ευρώ (έναντι 691 ευρώ για την 1η κατηγορία).

Στα ποσοστά αναπλήρωσης κερδισμένοι είναι όσοι επιλέγουν να καταβάλλουν τις χαμηλότερες εισφορές (1η και 2η κατηγορία) καθώς η σύνταξη που θα πάρουν φτάνει να τους επιστρέφει ως ανταπόδοση το 70% των εισφορών στα 40 χρόνια ασφάλισης, το 60,7% με 35 έτη και το 53% για σύνταξη με 30 χρόνια ασφάλισης.

Ωστόσο, τα ποσά είναι πολύ χαμηλά σε σημείο που δικαιολογημένα γίνεται λόγος για συντάξεις φτώχειας και για μία νέα γενιά φτωχών συνταξιούχων που διαρκώς αυξάνονται.

Το συμπέρασμα είναι ότι για να ασφαλιστούν περισσότεροι στις υψηλότερες κατηγορίες θα πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων και να δίδεται προσαύξηση σύνταξης για τις υψηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες.

Πόσοι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι επέλεξαν να μετακινηθούν πάνω από την 1η κατηγορία εισφορών για το 2026

1. Κύρια ασφάλιση

(*) Εντάσσονται για 5 έτη οι νέοι επαγγελματίες όταν κάνουν έναρξη δραστηριότητας.

2. Επικουρική ασφάλιση (δικηγόροι, μηχανικοί)

3. Εφάπαξ (γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί)

ΚΥΡΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΠΛΗΝ ΕΙΔΙΚΗΣ: 1.223.035

ΕΠΕΛΕΞΑΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: 52.508 ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ

ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ: 4,29%

ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ: 112.531

ΕΠΕΛΕΞΑΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: 11.485 ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ

ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ: 9,3%

ΚΛΑΔΟΣ ΕΦΑΠΑΞ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ: 132.810

ΕΠΕΛΕΞΑΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: 13.968 ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ

ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ: 10,5%

Τι σύνταξη βγάζουν οι νέες εισφορές για τους ελεύθερους επαγγελματίες (*)

• Ποσά συντάξεων μικτά.