Εκτός από τον επισιτισμό που καλύπτει περίπου 400.000 εργαζόμενους, στην αφετηρία της υπογραφής νέων συλλογικών συμβάσεων βρίσκονται οι μεταλλουργικές επιχειρήσεις και οι καπνοβιομηχανίες.

Ο νόμος ψηφίστηκε με τη σύμφωνη γνώμη όλων των κοινωνικών εταίρων και με σκοπό να επανέλθουν οι συλλογικές συμβάσεις μέσα από ένα πλαίσιο συλλογικών διαπραγματεύσεων που διευκολύνει όχι μόνον την υπογραφή τους, αλλά κυρίως την επέκτασή τους στο σύνολο των εργαζομένων ενός κλάδου και όχι στους μισούς όπως συμβαίνει με τις περισσότερες από τις 25 κλαδικές συμφωνίες που είναι σε ισχύ.

Θέμα ημερών

Η εφαρμογή του νέου νόμου θα δοκιμαστεί στην πράξη στους τρεις κλάδους, στους οποίους οι συλλογικές συμβάσεις λήγουν εντός του 2026, ή έχουν ήδη λήξει όπως στον επισιτισμό όπου η διαδικασία για την υπογραφή νέας συλλογικής σύμβασης έχει προχωρήσει και σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» επίκειται συμφωνία εντός των επόμενων ημερών μεταξύ των Ομοσπονδιών των εργοδοτών, της ΓΣΕΒΕΕ, και των εργαζομένων για διετείς αυξήσεις της τάξης του 11%.

Η σύμβαση καλύπτει περίπου 400.000 εργαζόμενους σε εστιατόρια, καφέ, μπαρ, κλαμπ και άλλες επιχειρήσεις του κλάδου, και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες της ελληνικής αγοράς εργασίας.

Η κλαδική σύμβαση των εργαζομένω  στις επιχειρήσεις παραγωγής και επεξεργασίας μετάλλου λήγει τον Ιούνιο και στην καπνοβιομηχανία λήγει το τέλος του 2026.

Και οι τρεις κλαδικές συμβάσεις προβλέπουν κατώτατους μισθούς που είναι πάνω από τα όρια του νομοθετημένου κατώτατου των 880 ευρώ και ειδικότερα μεταξύ 950 ευρώ και 987 ευρώ. Τα 987 ευρώ δεν είναι ο ελάχιστος μισθός στον κλάδο του μετάλλου και μάλιστα πρόκειται για σύμβαση που υπογράφτηκε μέσω του ΟΜΕΔ.

Μετενέργεια

Σημειώνεται ότι οι συμβάσεις που λήγουν ακόμη και χωρίς να ανανεωθούν θα εξακολουθήσουν να ισχύουν μέσω της επαναφοράς της πλήρους μετενέργειας, έως ότου υπογραφτεί νέα σύμβαση. Με την πλήρη μετενέργεια, οι όροι των συμβάσεων που λήγουν παρατείνονται για ένα τρίμηνο και αν σε αυτό το διάστημα δεν υπογραφεί νέα συμφωνία, τότε οι όροι συνεχίζουν να ισχύουν για όσο διάστημα απαιτηθεί έως ότου υπογραφτεί νέα σύμβαση. Κατά το διάστημα ισχύος της μετενέργειας (μετά το τρίμηνο από τη λήξη μιας σύμβασης) εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι όροι της σύμβασης που έληξε δηλαδή οι μισθολογικοί και μη μισθολογικοί όροι.

Οσον αφορά στην επέκταση των συμβάσεων αυτή τη στιγμή εκκρεμούν προς υπογραφή για να κηρυχθούν υποχρεωτικές στο σύνολο των εργαζομένων οι συμβάσεις στη βιομηχανία  καλλυντικών, στους ηλεκτροτεχνίτες υπαλλήλους, στους εργατοτεχνίτες οικοδόμους και στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Επέκταση

Το υπουργείο Εργασίας σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» δεν σκοπεύει να εφαρμόσει τον νέο νόμο που προβλέπει την επέκτασή τους με βάση το 40% των υπογραφών από τους εργοδότες αντί 50%, προκειμένου οι όροι των συμβάσεων αυτών να επεκταθούν στο σύνολο των εργαζομένων που απασχολούνται στους εν λόγω κλάδους. Και αυτό γιατί ο νόμος ορίζει νέες προδιαγραφές (π.χ. εγγραφή στα μητρώα ΓΕΜΗΟΕ και ΓΕΜΗΣΟΕ) για όσους συμμετέχουν σε διαπραγματεύσεις, που δεν είναι βέβαιο αν πληρούνται στις συμβάσεις που είναι σε εκκρεμότητα για να κηρυχθούν υποχρεωτικές. Αντίθετα θα περιμένει να ξεκινήσουν νέες διαπραγματεύσεις από τους εκπροσώπους εργοδοτών και εργαζομένων αφότου λήξουν οι συμβάσεις, και θα κηρυχθούν υποχρεωτικές εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Τα 4 κλειδιά για συλλογικές συμφωνίες

Η συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για τις συλλογικές συμβάσεις περιλαμβάνει:

1 Την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας για την ισχύ των συμβάσεων μετά τη λήξη τους μέχρι να υπογραφεί νέα συμφωνία.

2 Τη δυνατότητα ακόμη και για μονομερή προσφυγή των εργαζομένων στη διαιτησία για την υπογραφή σύμβασης όταν δεν τα βρίσκουν με τους εργοδότες.

3 Τη μείωση του ποσοστού συμμετοχής των εργοδοτών για την επέκταση των συμβάσεων στο 40% (από 50%).

4 Την αυτόματη ισχύ μιας συλλογικής σύμβασης στο σύνολο των εργαζομένων όταν την συνυπογράφουν και οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι.

Οι παράγοντες που ενισχύουν την τάση για την υπογραφή περισσότερων κλαδικών συμβάσεων, είναι αφενός ότι μόλις των 27% των εργαζομένων στην ελληνική αγορά εργασίας καλύπτεται από συλλογική σύμβαση, ήτοι περίπου 750.000 εργαζόμενοι σε σύνολο 3,1 εκατ. μισθωτών του ιδιωτικού τομέα και αφετέρου η ευκολότερη επέκτασή τους με τον νέο νόμο.

Εως και 20% πάνω από τον κατώτατο

Οι αυξήσεις που θα φέρουν οι νέες συλλογικές συμβάσεις μπορεί να φτάνουν ως και 20%, πάνω από τον εκάστοτε κατώτατο μισθό, που σημαίνει ότι πολλοί εργαζόμενοι θα μετακινηθούν σε υψηλότερους «κλαδικούς» μισθούς.

Τρία είναι τα κλειδιά που ανοίγουν τον δρόμο για την υπογραφή περισσότερων συλλογικών συμβάσεων:

1 Η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας για την ισχύ των συμβάσεων μετά τη λήξη τους μέχρι να υπογραφεί νέα συμφωνία. Σήμερα μετά τη λήξη μιας συλλογικής σύμβασης διατηρούνται μόνον ο βασικός μισθός (σ.σ.: 880 ευρώ) και τα επιδόματα προϋπηρεσίας, σπουδών, τέκνου και ανθυγιεινής εργασίας. Κάθε άλλος μισθολογικός όρος όπως για παράδειγμα το επίδομα γάμου παύει να ισχύει. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας όλες οι κλαδικές συμβάσεις που λήγουν θα παραμένουν σε ισχύ με τους ίδιους όρους έως ότου υπογραφούν νέες.

2 Η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων με το 40% των εργοδοτών (αντί 50%). Μέχρι τώρα για να επεκταθεί μια συλλογική σύμβαση απαιτείτο από την πλευρά των εργοδοτών να την συνυπογράφουν όσοι απασχολούν το 50%+1 των εργαζομένων του κλάδου που αφορά η συλλογική σύμβαση. Με τη νέα ρύθμιση το 50% γίνεται 40% και όταν μια σύμβαση υπογράφεται από εργοδότες που απασχολούν το 40% των εργαζομένων, τότε αυτομάτως θα επεκτείνεται στο υπόλοιπο 60% των εργαζομένων του κλάδου.

3 Η αυτόματη ισχύς μιας συλλογικής σύμβασης στο σύνολο των εργαζομένων όταν την συνυπογράφουν και οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι. Στην αυτόματη επέκταση δεν θα εξετάζεται αν πληρούται το κριτήριο του 40%, εφόσον σε μια διαπραγμάτευση εκτός από την Ομοσπονδία των εργαζομένων προσκληθεί να συμμετέχει και η ΓΣΕΕ που θα διαπραγματευθεί με την αντίστοιχη εργοδοτική οργάνωση.