Το μέλλον των ελληνικών πανεπιστημίων, το δημογραφικό πρόβλημα που ήδη επηρεάζει την ανώτατη εκπαίδευση, η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και οι προοπτικές των τμημάτων σε Αγρίνιο και Μεσολόγγι βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης με τον Πρύτανη του Πανεπιστήμιο Πατρών, κ. Χρήστο Μπούρα.
Μιλώντας στην δημοσιογράφο Νανά Θεοδωροπούλου, ο Πρύτανης ανέλυσε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση, ενώ έστειλε σαφές μήνυμα για τη βιωσιμότητα των πανεπιστημιακών τμημάτων, την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών σε Αγρίνιο και Μεσολόγγι και τη διεθνοποίηση των σπουδών. Παράλληλα, τοποθετήθηκε και στη συζήτηση που έχει ανοίξει στην Αιτωλοακαρνανία για δημιουργία νέου πανεπιστημίου.
ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ
Το τελευταίο διάστημα τα ζητήματα της ανώτατης εκπαίδευσης επανέρχονται συχνά στην επικαιρότητα. Πού οφείλεται αυτό;
Αυτή την περίοδο υπάρχουν δύο πολύ σημαντικά ζητήματα. Το πρώτο είναι η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, καθώς ήδη ξεκίνησαν να λειτουργούν κάποια και αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλα.
Το δεύτερο, που είναι ακόμη πιο κρίσιμο, είναι το δημογραφικό πρόβλημα. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αφορά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία και πλέον αγγίζει και τα πανεπιστήμια. Όταν πριν από χρόνια έκλειναν δημοτικά σχολεία και γυμνάσια λόγω μείωσης μαθητών, τώρα αυτός ο μειωμένος πληθυσμός φτάνει και στα πανεπιστήμια.
Παράλληλα, η χώρα διαχρονικά έχει περισσότερα πανεπιστήμια από όσα μπορεί να χρηματοδοτήσει. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων δημιουργεί μια κατάσταση που, κατά την προσωπική μου άποψη, μπορεί να εξελιχθεί σε ιδιαίτερα δύσκολη τα επόμενα χρόνια.
Για να σας δώσω μια εικόνα: σύμφωνα με στοιχεία που συζητάμε και σε ευρωπαϊκές επιτροπές, το 2040 αναμένεται να έχουμε περίπου 35.000 υποψηφίους για σχεδόν 70.000 θέσεις στα πανεπιστήμια. Και μάλιστα χωρίς να υπολογίζουμε πόσοι θα κατευθυνθούν προς τα μη κρατικά ιδρύματα.
Αν δεν προχωρήσουμε δυναμικά στη διεθνοποίηση των σπουδών, δηλαδή σε ξενόγλωσσα προγράμματα και προσέλκυση ξένων φοιτητών, τότε το σημερινό μοντέλο με 25 πανεπιστήμια και εκατοντάδες τμήματα θα αλλάξει δραστικά.
Υπάρχει περιθώριο δημιουργίας νέων πανεπιστημίων ή τμημάτων;
Τα πανεπιστήμια τα δημιουργεί η πολιτεία. Αν μια κυβέρνηση το αποφασίσει, μπορεί να προχωρήσει νομοθετικά.
Όμως από την πλευρά του Πανεπιστήμιο Πατρών, αυτή τη στιγμή δεν εξετάζουμε τη δημιουργία νέων τμημάτων. Η προτεραιότητά μας είναι η βιωσιμότητα των υπαρχόντων.
Δεν είμαστε ένα μικρό επαρχιακό πανεπιστήμιο. Διαθέτουμε τέσσερις πανεπιστημιουπόλεις – δύο στην Πάτρα, μία στο Μεσολόγγι και μία στο Αγρίνιο – 31 τμήματα και 7 σχολές. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε τη σταθερότητα και την ποιότητα αυτών των τμημάτων και να ενισχύσουμε το brand name του πανεπιστημίου.
Έχει ανοίξει δημόσια συζήτηση στην Αιτωλοακαρνανία για τη δημιουργία νέου πανεπιστημίου. Ποια είναι η άποψή σας;
Δεν μπορώ να απαγορεύσω σε κανέναν να διεκδικεί ή να σχεδιάζει κάτι τέτοιο. Τα πανεπιστήμια, άλλωστε, τα δημιουργεί η πολιτεία. Αν η πολιτεία νομοθετήσει κάτι τέτοιο, εγώ δεν μπορώ να το εμποδίσω.
Η προσωπική μου άποψη όμως είναι ξεκάθαρη: η χώρα θα έπρεπε να έχει περίπου 10 πανεπιστήμια και σήμερα έχει περίπου 25.
Με το δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν ανοίγει μια τέτοια συζήτηση.
Από την άλλη πλευρά, δεν είμαι οπαδός της λογικής να κρατάς κάποιον σε ένα πανεπιστήμιο αν δεν θέλει να βρίσκεται σε αυτό. Αν η πολιτεία αποφασίσει κάτι διαφορετικό, θα το σεβαστούμε.
Εγώ μιλώ χωρίς να υπολογίζω πολιτικό κόστος. Το πανεπιστήμιο δεν πολιτεύεται και προσωπικά δεν έχω πολιτικές φιλοδοξίες. Οι πολιτικοί εύλογα σκέφτονται και την επανεκλογή τους. Εγώ μπορώ να μιλήσω πιο ελεύθερα και να καταθέσω την επιστημονική μου άποψη.
Ποιες είναι οι προτεραιότητες για τα τμήματα σε Αγρίνιο και Μεσολόγγι;
Οι υποδομές στο Μεσολόγγι βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση, ωστόσο χρειάζονται επενδύσεις για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό τους. Στο Αγρίνιο υπάρχουν μεγαλύτερες ανάγκες, ιδιαίτερα σε κτιριακές υποδομές και εξοπλισμό.
Έχουμε ήδη καταθέσει ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο προς την Περιφέρεια που περιλαμβάνει ανακαινίσεις κτιρίων, νέο εξοπλισμό για τα εργαστήρια, αλλά και έργα φοιτητικής μέριμνας.
Παράλληλα, ζητούμε παρεμβάσεις σε βασικές υποδομές. Για παράδειγμα, στο Μεσολόγγι ο δρόμος προς την πανεπιστημιούπολη δεν διαθέτει πεζοδρόμια και φωτισμό, κάτι που δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ασφάλειας.
Το ζήτημα των φοιτητικών εστιών αποτελεί επίσης ένα σημαντικό πρόβλημα.
Πράγματι. Έχουμε προκηρύξει δύο φορές διαγωνισμούς για την εξεύρεση ξενοδοχειακών μονάδων που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν φοιτητές στο Αγρίνιο, αλλά δεν υπήρξε ενδιαφέρον.
Από την πλευρά της Περιφέρειας υπάρχει διάθεση να προχωρήσει μια λύση για τις εστίες στο Αγρίνιο και πιστεύω ότι στο μέλλον θα υπάρξουν σχετικές ανακοινώσεις.
Υπάρχουν επίσης ζητήματα μετακίνησης των φοιτητών.
Έχουμε απευθυνθεί στο ΚΤΕΛ ζητώντας να υπάρξει βραδινό δρομολόγιο που να περνά από την πανεπιστημιούπολη στο Αγρίνιο. Αυτή τη στιγμή, όταν τα μαθήματα ολοκληρώνονται αργά το βράδυ, πολλοί φοιτητές δεν έχουν τρόπο να μετακινηθούν.
Πρόκειται για ένα πρακτικό ζήτημα που μπορεί να λυθεί εύκολα, εφόσον υπάρξει συνεργασία.
Ποιος είναι ο οικονομικός ρόλος του Πανεπιστημίου στην περιοχή;
Τα δημόσια πανεπιστήμια έχουν τρεις βασικούς πυλώνες χρηματοδότησης: την κρατική επιχορήγηση, τα ερευνητικά προγράμματα και τις δωρεές.
Για το Πανεπιστήμιο Πατρών, η κρατική χρηματοδότηση είναι περίπου 11 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Οι ερευνητικές δραστηριότητες όμως αποφέρουν πάνω από 50 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, ενώ οι δωρεές και χορηγίες ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο.
Το πανεπιστήμιο απασχολεί περίπου 1.500 μόνιμους εργαζόμενους και 3.500 συμβασιούχους, γεγονός που το καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες στη Δυτική Ελλάδα.
Ποιο είναι το όραμα για τα επόμενα χρόνια;
Η διεθνοποίηση είναι βασικός μας στόχος. Το Πανεπιστήμιο Πατρών είναι το πρώτο ελληνικό πανεπιστήμιο που λειτουργεί τμήματα στην Κίνα, σε συνεργασία με πανεπιστήμια της χώρας.
Σχεδιάζουμε επίσης να προσελκύσουμε φοιτητές από το εξωτερικό και να δημιουργήσουμε νέες εκπαιδευτικές συνεργασίες. Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζεται μεγαλύτερη στήριξη από την Πολιτεία, την Περιφέρεια και τους δήμους.
Το πανεπιστήμιο αποτελεί αναπτυξιακό πυλώνα για ολόκληρη την περιοχή και πρέπει όλοι να συμβάλουμε ώστε να γίνει ακόμη πιο ισχυρό.
