Η νεφρική νόσος είναι συχνά μία «σιωπηλή» ασθένεια, καθώς μπορεί να αναπτύσσεται για χρόνια χωρίς να προκαλεί ιδιαίτερα εμφανή συμπτώματα. Ωστόσο επηρεάζεται σημαντικά από τον τρόπο ζωής και τη διατροφή μας, με συνέπεια έως και ένας στους οκτώ ενήλικες να την εκδηλώνει κάποια στιγμή στη ζωή του.

Αυτός είναι και ο λόγος έναρξης των νέων, δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για τη νεφρική δυσλειτουργία που παρέχονται στο πλαίσιο του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» του Υπουργείου Υγείας.

Το πρόγραμμα προσφέρει δωρεάν νεφρολογικές εξετάσεις σε πολίτες 30 έως 70 ετών, με ιστορικό υπέρτασης ή σακχαρώδους διαβήτη. «Αυτό το πολύ σημαντικό πρόγραμμα είναι και αποτέλεσμα μίας μεγάλης προσπάθειας που έκανε η Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία», αναφέρει σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM ο καθηγητής Νεφρολογίας Βασίλης Λιακόπουλος, διευθυντής της Β’ Νεφρολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας.

«Η χρόνια νεφρική νόσος δεν είναι σπάνια. Aφορά περίπου το 10% το πληθυσμού, ίσως και λίγο περισσότερο. Kάποιες εργασίες να ανεβάζουν τη συχνότητα ακόμη και στον έναν στους οκτώ», προσθέτει.

Δίχως προληπτικές εξετάσεις οι περισσότεροι ασθενείς δεν θα μάθουν ότι νοσούν, παρά μόνο όταν η νεφρική νόσος εξελιχθεί πολύ. Υπάρχει όμως ένα σύμπτωμα που εκδηλώνεται σε σχετικά αρχικό στάδιο, αλλά συχνά δεν του δίνουμε σημασία. Το σύμπτωμα αυτό είναι η νυκτουρία.

Όταν κάποιος σηκώνεται την νύχτα πάνω από μία-δύο φορές, μία πιθανή αιτία μπορεί να είναι η νεφρική νόσος. Υπάρχουν όμως και άλλες, όπως ο αρρύθμιστος διαβήτης, η υπερτροφία του προστάτη, η υπνική άπνοια, η καρδιακή ανεπάρκεια κ.λπ.

Σε κάθε περίπτωση, «η νυκτουρία αποτελεί καμπανάκι για εξετάσεις», τονίζει ο κ. Λιακόπουλος. «Οι νεφροί δεν πονάνε όταν αρρωσταίνουν, παρά μόνο σε περίπτωση που υπάρχει κάποια πέτρα ή όταν εμφανίζονται ορισμένες λοιμώξεις όπως παραδείγματος χάριν η πυελονεφρίτιδα».

Πότε πρέπει να αρχίζουν οι προληπτικές εξετάσεις

Επομένως, ο προληπτικός έλεγχος των νεφρών είναι απαραίτητος για να προληφθεί η νεφρική νόσος. Από ποια ηλικία όμως πρέπει να αρχίζει; Αυτό δεν είναι πλήρως καθορισμένο, διότι παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες, απαντά ο κ. Λιακόπουλος.

«Αν κάποιος έχει διαβήτη τύπου 1 από παιδί, πρέπει από νωρίς να ελέγχει τη λειτουργία των νεφρών του», εξηγεί. «Το ίδιο και αν υπάρχουν άλλες παθήσεις, όπως υπέρταση ή καρδιαγγειακά νοσήματα. Από τη στιγμή που θα εμφανιστούν, πρέπει να εξετάζεται η νεφρική λειτουργία, έστω και αν κάποιος είναι 40 ετών». Ο υπόλοιπος πληθυσμός χρειάζεται συστηματικό έλεγχο μετά τα 60 έτη, προσθέτει.

Άραγε μόνο η υπέρταση, ο διαβήτης και η καρδιακή ανεπάρκεια επιβαρύνουν τη νεφρική λειτουργία ή μπορεί να έχουν επιπτώσεις και τα φάρμακα γι’ αυτές; «Κυρίως οι ασθένειες», απαντά ο καθηγητής. «Ωστόσο και κάποια φάρμακα μπορεί να επιδεινώσουν τη νεφρική δυσλειτουργία. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο χρειάζεται συνεργασία καρδιολόγου, νεφρολόγου, διαβητολόγου».

Φάρμακα, διατροφή και άσκηση

Η νεφρική νόσος είναι άραγε μη αναστρέψιμη ή μπορεί να θεραπευθεί; «Μπορεί να αναστραφεί, αναλόγως με την αιτία της», λέει ο κ. Λιακόπουλος. «Το σημαντικότερο όμως, είναι ότι σήμερα έχουμε φάρμακα πρόσφατης ένταξης στο θεραπευτικό οπλοστάσιό μας, τα οποία μπορούν να μας βοηθήσουν να καθυστερήσουμε πάρα πολύ την εξέλιξή της».

Σύμφωνα με τον διακεκριμένο νεφρολόγο, δεν είναι γνωστό πόσο γρήγορα μπορεί να εξελιχθεί μία νεφρική βλάβη. «Υπάρχουν διάφορα είδη νεφρικής βλάβης. Κάποια που μπορεί να εξελιχθούν σε ημέρες ή εβδομάδες και άλλα που κάνουν πολλά χρόνια. Και εκεί βρίσκεται το σημερινό θεραπευτικό ζητούμενο: να μπορούμε αυτή την εξέλιξη να την καθυστερούμε».

Όσον αφορά τη διατροφή ο κ. Λιακόπουλος αναφέρει ότι η αποφυγή κάποιας ποσότητας αλατιού είναι κρίσιμης σημασίας, αλλά όχι σε βαθμό υπερβολής. «Το καθόλου αλάτι στις τροφές δεν υπάρχει, ούτε το συνιστούμε. Μία υγιεινή διατροφή, που θα την συζητήσει κάποιος με τον διαιτολόγο, αναλόγως με το ιστορικό του, είναι ιδανική», εξηγεί.

Όσον αφορά την άσκηση, είναι μεν ευεργετική στους ασθενείς με νεφρική νόσο, αλλά συνιστάται να είναι ήπια. «Όχι μαραθώνιοι τρεξίματος, ούτε βάρη με πολλά κιλά. Όμως, αυτά που είναι απαγορευτικά είναι τα συμπληρώματα διατροφής που πολλοί νέοι παίρνουν για το γυμναστήριο. Αυτά πολλές φορές μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στους νεφρούς, χωρίς γυρισμό», καταλήγει ο καθηγητής.