Το μαύρο τσάι είναι ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα στον κόσμο, καθώς καταναλώνεται ευρέως για λόγους υγείας, χαλάρωσης και ζεστασιάς.

Η κατανάλωσή του είναι μεγαλύτερη στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και στις περισσότερες χώρες της Βόρειας Αφρικής. O Οργανισμός Τροφίμων & Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι έως το 2032 θα παράγονται παγκοσμίως 4,42 τόνοι μαύρου τσαγιού.

Το μαύρο τσάι είναι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά. Έχει περιεκτικότητα 2-4% σε καφεΐνη, διεγείροντας έτσι την εγρήγορση και την σκέψη. Περιέχει επίσης αντιοξειδωτικές ουσίες που κάνουν καλό στην καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Χρησιμοποιείται ευρέως από τους ασθενείς (π.χ. σε περίπτωση λοίμωξης, στα νοσοκομεία, σε εμπύρετα σύνδρομα κ.λπ.) για ενυδάτωση και τόνωση του οργανισμού, καθώς στους περισσότερους ανθρώπους είναι καλά ανεκτό από το πεπτικό και δεν επιβαρύνει τον οργανισμό.

Όπως όμως ισχύει για όλα τα είδη τροφίμων, έτσι και σε αυτή την περίπτωση η υπερκατανάλωσή του μπορεί να έχει παρενέργειες. Κατ’ αρχάς, μπορεί να μειώσει την απορρόφηση του σιδήρου από άλλα τρόφιμα επειδή είναι πλούσιο σε ταννίνες. Οι ταννίνες είναι θρεπτικά συστατικά που συνδέονται με τον σίδηρο ορισμένων τροφίμων, παρεμποδίζοντας την απορρόφησή του.

Απ’ όλα τα είδη τσαγιού, το μαύρο τσάι περιέχει τις περισσότερες ταννίνες (από 27% έως 55%). Μελέτες έχουν δείξει ότι οι ταννίνες του τσαγιού είναι πιο πιθανό να εμποδίσουν την απορρόφηση σιδήρου από τα φυτικής προελεύσεως τρόφιμα. Προσπαθήστε λοιπόν να μην υπερβαίνετε τα 3 φλιτζάνια τσαγιού την ημέρα. Καλό είναι επίσης να τα καταναλώνετε μαζί με φαγητό.

Η μέγιστη ποσότητα

Γενικώς, 3-4 φλιτζάνια μαύρου τσαγιού σκόρπια μέσα στην ημέρα θεωρούνται ασφαλή για τους υγιείς ανθρώπους. Είναι επίσης απίθανο να προκαλέσουν παρενέργειες, όπως το αυξημένο άγχος, το στρες και η νευρικότητα.

Τέτοιου είδους παρενέργειες μπορεί να επιφέρει η υπερκατανάλωση καφεΐνης. Το μαύρο τσάι περιέχει περίπου 50 mg καφεΐνης ανά φλιτζάνι των 220 ml, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλείας των Τροφίμων (EFSA).

Μελέτες έχουν δείξει πως δόσεις καφεΐνης κάτω των 200 mg ημερησίως είναι απίθανο να προκαλέσουν σημαντική νευρικότητα και άγχος στους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο καφεΐνη περιέχουν και άλλες πηγές (από καφέ και ενεργειακά ποτά έως σοκολάτες). Πολλοί άνθρωποι, εξ άλλου, έχουν αυξημένη ευαισθησία σε αυτήν.

Η καφεΐνη του μαύρου τσαγιού μπορεί επίσης να προκαλέσει αϋπνία. Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι εμποδίζει την παραγωγή της μελατονίνης – της φυσικής ορμόνης που ρυθμίζει τον κύκλο του ύπνου. Αν λοιπόν σας ξενυχτά η καφεΐνη, δεν είναι καλή ιδέα να πίνετε μαύρο τσάι μετά το απόγευμα.

Επιπτώσεις σε άδειο στομάχι

Οι μεγάλες ποσότητες τσαγιού σε άδειο στομάχι μπορεί επίσης να προκαλέσουν ναυτία. Η αιτία είναι οι ταννίνες, οι οποίες μπορεί να ερεθίσουν την πεπτική οδό. Γι’ αυτό τον λόγο όταν είμαστε άρρωστοι και πίνουμε μόνο τσάι, συνιστάται να το καταναλώνουμε με μικρές γουλιές.

Τον κίνδυνο ναυτίας μπορεί επίσης να μειώσει λίγο γάλα στο τσάι ή μια φρυγανιά μαζί με αυτό. Και αυτό διότι οι ταννίνες συνδέονται με την πρωτεΐνη και με τους υδατάνθρακες, αντίστοιχα.

Η καφεΐνη σε μεγάλες δόσεις μπορεί επίσης να προκαλέσει καούρες. Μπορεί ακόμα να επιδεινώσει τα προϋπάρχοντα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Και αυτό διότι η ουσία διεγείρει την παραγωγή γαστρικών οξέων (τα οξέα του στομάχου).

Αν πίνετε συστηματικά πολύ μαύρο τσάι και έχετε συχνά καούρες, δοκιμάστε να μειώσετε τις ποσότητες που καταναλώνετε. Ίσως βελτιωθούν τα συμπτώματά σας, λένε οι ειδικοί.

Λιγότερο συχνά, το πολύ μαύρο τσάι μπορεί να προκαλέσει ζάλη – και πάλι εξαιτίας της υπερκατανάλωσης καφεΐνης. Τυπικά παρατηρείται σε μεγάλες δόσεις της ουσίας (400-500 mg). Αντιστοιχούν σε πάνω από 8 φλιτζάνια τσάι την ημέρα. Σε όσους, όμως, έχουν ευαισθησία στην καφεΐνη, μπορεί να παρατηρηθεί και με χαμηλότερες δόσεις.

Σε κάθε περίπτωση, δεν συνιστάται να πίνει κάποιος τόσο πολύ τσάι ημερησίως. Όπως προαναφέρθηκε, 3-4 φλιτζάνια θεωρούνται επαρκή.

Προσοχή στην εγκυμοσύνη

Ιδιαίτερα προσεκτικές με το μαύρο τσάι πρέπει να είναι οι έγκυοι, ακριβώς όπως προσέχουν τον καφέ. Η σύσταση και για τα δύο είναι να γίνεται μετρημένη κατανάλωση. Και αυτό διότι η πολλή καφεΐνη αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της κυήσεως, που φθάνουν έως την αποβολή. Εάν είστε έγκυος, συμβουλευθείτε τον γιατρό σας για το αν και πόσο τσάι μπορείτε να πίνετε, και πόσο «δυνατό» μπορεί να είναι.

Τέλος, η συστηματική κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων μαύρου τσαγιού ενδέχεται να προκαλέσει πονοκέφαλο, ταχυπαλμία ή ακόμα και να οδηγήσει σε εθισμό. Η καφεΐνη είναι διεγερτική ουσία και πολλοί είναι εθισμένοι σε αυτήν. Γι’ αυτό όποτε δεν πίνουν τον πρωινό τους καφέ ή τσάι νιώθουν πονοκέφαλο, κουρασμένοι ή/και οξύθυμοι. Το επίπεδο του εθισμού, βεβαίως, εξαρτάται από κάθε οργανισμό ξεχωριστά.