To μήνυμα της Κυριακής του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κκ. Δαμασκηνού:
Βρισκόμαστε λίγο πριν το τέλος του υπέροχου και κατανυκτικού σταδίου της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η κατάνυξη, η μετάνοια και η συντριβή την οποία βιώσαμε καθ’ όλη την σταυροαναστάσιμη αυτή περίοδο της χαρμολύπης, όπως την χαρακτηρίζουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, κορυφώνεται καθώς βαδίζουμε προς την Μεγάλη Εβδομάδα. Ο δρόμος ολοκληρώνεται, το κενό μνημείο είναι πλέον ορατό. Από εκεί θα εκτιναχτεί το άκτιστο και υπερκόσμιο φως της Αναστάσεως, το οποίο θα μας λαμπρύνει και θα ανανοηματοδοτήσει ολόκληρη την ύπαρξη μας.
Λίγο πριν την Ανάσταση του Λαζάρου, την θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου μας στα Ιεροσόλυμα, τα μεγάλα γεγονότα του εκουσίου Πάθους και, κυρίως, την Ανάστασή Του, αξιωνόμαστε από Τον Θεό, να διάγουμε την Ε’ Κυριακή των Νηστειών. Μία Κυριακή αφιερωμένη σε ένα απαράμιλλο ζωντανό παράδειγμα μετανοίας και ασκητισμού, την Οσία Μαρία την Αιγυπτία.
Στο σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα, ο Ευαγγελιστής Μάρκος μάς παρουσιάζει τον Κύριό μας και τους Μαθητές Του «αναβαίνοντες εις Ιεροσόλυμα» (Μρκ. Ι 32). Μαζί βαδίζουν∙ η καρδιά και η σκέψη τους όμως απέχουν πολύ μεταξύ τους.
Από την μια ο Κύριος, σε μία συμβολική κίνηση υψίστης σημασίας, βαδίζει «προάγων τους Μαθητές Του» (Μρκ. Ι 32). Προηγείται, δηλαδή, αυτής της πορείας, γεγονός βέβαια αυτονόητο, καθώς, ως Διδάσκαλος, ακολουθείται από τους Μαθητές Του. Ο Άγιος Θεοφύλακτος, Αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας όμως, σχολιάζοντας την εν λόγω Ευαγγελική Περικοπή, δίδει μία εσχατολογική διάσταση στην πορεία αυτή. Σημειώνει χαρακτηριστικά: «Ο Χριστός, για τελευταία φορά στην επίγεια πορεία Του, παίρνει το δρόμο για τα Ιεροσόλυμα. Νοητά, γνωρίζει ότι πορεύεται προς το Εκούσιο Πάθος Του. Βρίσκεται, λοιπόν, επικεφαλής της ομάδας των Μαθητών, γιατί επιθυμεί, ακόμη και αυτές τις τελευταίες στιγμές που βρίσκεται σωματικά κοντά τους, να τους διδάξει με το παράδειγμά Του, αποκαλύπτοντάς τους τα χαρακτηριστικά και της δικής τους αποστολής».
Καθ’ όλη την διάρκεια της πορείας τους, για τρίτη και τελευταία φορά, προλέγει στους Μαθητές όλα όσα πρόκειται να συμβούν: Από την ατιμωτική σύλληψη, τα μαρτύρια και τους εξευτελισμούς, μέχρι την Σταυρική Θυσία, το Θάνατο και την ένδοξη Ανάσταση κατά την τρίτη ημέρα.
Από την άλλη, οι Μαθητές μάς προβληματίζουν με την στάση τους. Έχουν άλλες προτεραιότητες, δεν συνειδητοποιούν τα φοβερά γεγονότα που πλησιάζουν και δεν αντιλαμβάνονται τις πνευματικές διαστάσεις αυτής της πορείας. Πιστεύουν, ότι ανεβαίνουν στα Ιεροσόλυμα για να εορτάσουν ένα ακόμη Εβραϊκό Πάσχα. Παρότι και στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα αναφέρεται πως «εθαμβούντο και εφοβούντο (Μρκ. Ι 32)», καθώς ακούν από τον Χριστό για πρωτοφανείς εξελίξεις που θα συμβούν, εν τούτοις δεν κατανοούν και δεν είναι σε θέση να προσεγγίσουν το βαθύτερο νόημα όλων εκείνων που άκουσαν και βίωσαν τρία ολόκληρα χρόνια κοντά στον Ιησού, αλλά και εκείνων που πρόκειται να συμβούν. Η συνέχεια της περικοπής το επιβεβαιώνει:
Καθώς πορεύονται προς τα Ιεροσόλυμα, τον απομονώνουν ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, οι υιοί Ζεβεδαίου και, διασπώντας την ενότητα των Μαθητών, Του ζητούν κάτι απίστευτο: Την πρωτοκαθεδρία σε μία Βασιλεία, την οποία φαντάζονται επίγεια και ένδοξη. Ο Βίκτωρ Αντιοχείας θα σχολιάσει σχετικά: «Οι Μαθητές δεν είχαν καμία απολύτως ιδέα για τη φύση της Μεσσιανικής Βασιλείας. Θεωρούσαν ότι ο Θεός, με κάποιο τρόπο, θα ελαχιστοποιήσει σε χρόνο και κόπο το μαρτύριο που τους προανήγγειλε ο Ιησούς και θα αποκαταστήσει τα πάντα».
«Και δούναι την ψυχήν αυτού, λύτρον αντί πολλών» (Μρκ.Ι 45). Ο Μεγάλος Παιδαγωγός Ιησούς, παρά την ολοφάνερη αδυναμία των Μαθητών Του να κατανοήσουν, επιμένει: Μιλά για το εκούσιο Πάθος Του, που θα αποτελέσει «λύτρον αντί πολλών», δηλαδή θα αντισταθμίσει και θα εξουδετερώσει τις συνέπειες της αμαρτίας, στην οποία είναι υπόδουλοι πολλοί, εννοώντας το σύνολο του ανθρωπίνου γένους. Δεν αρκείται όμως σε αυτό: Σπεύδει να προειδοποιήσει τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, οι οποίοι οραματίζονται μεγαλεία εξουσίας, πως, στην πραγματικότητα, ζητούν κάτι που δεν μπορούν να το αντέξουν. Συγχρόνως, επιχειρεί να ανατρέψει την κοινή λογική, η οποία διακατέχει τον κάθε άνθρωπο του κόσμου τούτου: Διαχωρίζει την πνευματική από την κοσμική ζωή και, ουσιαστικά, τους καλεί να επιλέξουν, λέγοντάς τους: «αλλ’ ὃς εάν θέλη γένέσθαι μέγας εν υμίν, έσται υμών διάκονος, και ος εάν θέλη υμών γένέσθαι πρώτος, έσται πάντων δούλος» (Μρκ. Ι 43-44).
Άλλη η δύναμη του κόσμου τούτου και άλλη η δύναμη του Πνεύματος. Η πρώτη χαρίζεται σ’ εκείνον που καταφέρνει να υποτάξει τους αντιπάλους του και να επιβληθεί στους υπηκόους του. Η δεύτερη χαρίζεται σε εκείνον που επιλέγει να γίνει διάκονος των συνανθρώπων του και δούλος των υποτελών του. Η ταπείνωση που μετουσιώνεται σε θυσιαστική αγάπη, είναι εκείνη που χαρίζει τα πρωτεία στην βασιλεία του πνεύματος και οδηγεί, εν τέλει, στην απελευθέρωση από τα δεσμά της δουλείας της αμαρτίας, που δεν είναι τίποτε άλλο από τον εγωισμό και την φιλαυτία.
Η κορωνίδα των υψηλών σε νοήματα και περιεχόμενο σκέψεων του Κυρίου μας είναι η αναφορά στην προσωπική θυσιαστική αγάπη, την οποία θα προσφέρει σε λίγο για την σωτηρία όλων των ανθρώπων «ως λύτρον αντί πολλών» (Μρκ. Ι, 45). Θα θυσιάσει τον Εαυτό Του, για να ξεκινήσει από την αρχή και να θεμελιωθεί σε νέες βάσεις η σχέση του ανθρωπίνου γένους με τον Θεό Πατέρα και Δημιουργό του σύμπαντος κόσμου.
Αυτή την θυσιαστική αγάπη Του Κυρίου μας βιώνουμε κάθε φορά που μετέχουμε στο Ιερό Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και ιδιαιτέρως την στιγμή που, δια της Μεταλήψεως των Τιμίων Δώρων, ενωνόμαστε μαζί Του. Με πόσο δέος στ’ αλήθεια ακούμε τον Λειτουργό Ιερέα να μας προσκαλεί: «Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε»!
Νοητά κι εμείς «αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα», όπως ακριβώς στην σημερινή Ευαγγελική Περικοπή. Με απόλυτη εμπιστοσύνη σε Εκείνον που είναι ο Ζωοδότης και οδηγός της υπάρξεώς μας, εναποθέτουμε σε Αυτόν το «είναι» μας, χωρίς να απογοητευθούμε. Με τον φόβο και το δέος που αισθάνθηκαν οι Μαθητές ακολουθώντας Τον Κύριο για να εορτάσουν το αληθινό Πάσχα, δηλαδή, το πέρασμα από τον θάνατο στην ζωή, προσφέρουμε σε Αυτόν τον νου και την καρδιά μας. Με την κορωνίδα των αρετών, την αγάπη, την ενδεκάτη εντολή, που ήλθε ο Κύριος να εγκαινιάσει επί της γης με το παράδειγμα και την θυσία Του, πορευόμαστε σε τούτη την ζωή, ανοίγοντας τον δρόμο προς την αιωνιότητα.
Σε αυτή την θυσιαστική αγάπη Του Κυρίου μας, που μας δίδαξαν διαχρονικά όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας με επικεφαλής την Υπεραγία Θεοτόκο, την Παναγία Μητέρα μας, προστρέχουμε για να βρούμε γαλήνη και παρηγοριά στις δυσκολίες που μας περιβάλλουν. Πρόκειται για την θεία Αγάπη, την οποία, ως έθνος, βιώσαμε επανειλημμένως, όπως αποκαλύπτεται στις ένδοξες σελίδες της ιστορίας μας. Και είναι ιδιαίτερη η τιμή και η ευθύνη μας, αν αναλογιστούμε ότι, η προσήλωση σε έναν άλλον κόσμο, γεμάτο θυσιαστική προσφορά και αγάπη και η άρνηση και η αντίσταση κατά της βίας και της βαρβαρότητας, οδήγησε τους προγόνους μας εδώ, στον ευλογημένο τόπο μας, στο «αλωνάκι της ελευθερίας», στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, να οδηγηθούν στην υπέρτατη θυσία της ηρωικής Εξόδου.
Την επόμενη Κυριακή θα έχουμε την ευκαιρία να αναβαπτισθούμε πνευματικά στην κολυμβήθρα της ηρωικής Θυσίας των Ελευθέρων Πολιορκημένων Εξοδιτών, που, πριν από διακόσια έτη, έδωσαν την δική τους απάντηση στην πνευματική καταδυνάστευση, που θέλησαν να τους επιβάλλουν αλλόφυλοι και αλλόθρησκοι. Με την Έξοδό τους προσέφεραν και εκείνοι με την σειρά τους «την ψυχήν αυτών λύτρον αντί πολλών». Και η θυσία τους δικαιώθηκε, μιας και υπήρξαν οι πρωταγωνιστές στο κομβικό αυτό γεγονός, που έδωσε νέα πνοή στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων και οδήγησε τις Μεγάλες Δυνάμεις να αναθεωρήσουν την έως τότε αδιάφορη στάση τους απέναντι στην Επανάσταση.
Διακόσια έτη άσβεστης μνήμης, σεβασμού και θαυμασμού. Διακόσια έτη ευλάβειας στην ηρωική τους θυσία. Κάθε χρόνο, το ίδιο δέος και η ίδια συγκίνηση διαπερνούν τις ψυχές μας. Ιδιαίτερα όμως το φετινό έτος αποτελεί ορόσημο για την τοπική μας Εκκλησία. Με κάθε εκκλησιαστική λαμπρότητα και επισημότητα, από την αρχή του έτους, τιμούμε την ιστορική διακοσιοστή επέτειο. Πολλές και σημαντικές εκδηλώσεις, σε κάθε σπιθαμή της ιστορικής Ιεράς μας Μητροπόλεως, λαμπρύνουν τον επετειακό και πανηγυρικό αυτόν χαρακτήρα.
Το επίκεντρο βέβαια των πανηγυρικών εορτασμών του Επετειακού αυτού Έτους δεν μπορεί παρά να είναι το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου. «Επλήσθησαν αι ημέραι», αγαπητοί μου αδελφοί. Μέσα στην ατελεύτητη χαρά της Αναστάσεως, σε ένα περίπου μήνα, ως Επίσκοπος και Μητροπολίτης σας, σας απευθύνω πνευματικό προσκλητήριο, ώστε να γίνετε κοινωνοί της μεγάλης πνευματικής χαράς που θα βιώσουμε ως τοπική Εκκλησία. Όλοι ενωμένοι, Κλήρος και λαός, την Πέμπτη 30 Απριλίου και ώρα 18:00’ μ.μ., θα υποκλιθούμε ταπεινά στην Γερόντισσα του Αγίου Όρους και πνευματική Μητέρα όλων μας, την Υπεραγία Θεοτόκο, υποδεχόμενοι, στην ιστορική κεντρική Πύλη της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου, την Ιερά Εικόνα του «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ», η οποία ίσταται αποθησαυρισμένη στον Ιερό Ναό του Πρωτάτου στις Καρυές, την πρωτεύουσα του Άθωνα.
Η έλευση της Ιεράς Εικόνος του «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ», αποτελεί όντως ένα θαυμαστό δώρο της Παναγίας μας προς τον ευλογημένο τόπο μας. Σας εξομολογούμαι πως, όταν πριν από τρία περίπου χρόνια, νεοεκλεγείς και νεοχειροτόνητος τότε Επίσκοπος, ξεκίνησα τις διαδικασίες προς την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους, αισθάνθηκα από την πρώτη στιγμή, ότι η Παναγία μας με καθοδηγούσε. Σαν να επιθυμούσε να έλθει και να ευλογήσει με την αγιαστική της χάρη τον αιματοβαμμένο, από την ηρωική θυσία, τόπο μας.
Η Παναγία μας θα τιμήσει το Μεσολόγγι. Θα ευλογήσει και θα αγιάσει με την Θεομητορική της ευλογία τον Κήπο των Ηρώων, πριν την μετάβαση στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, όπου, για δέκα ολόκληρες ημέρες, θα έχουμε την ευκαιρία να ευλογηθούμε από την παρουσία της. Ενώπιόν Της, το σύνολο των κατοίκων της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου, με την ευλάβεια και την κατάνυξη που Της αρμόζει, θα κλίνει γόνυ δοξολογίας προς την Υπεραγία Θεοτόκο για το ευλογημένο επετειακό έτος που μας αξιώνει να βιώσουμε.
Νοητά, θα στρέψουμε την προσοχή και την προσευχή μας σ’ εκείνη την νύκτα του 982 μ.Χ., όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, με την μορφή Μοναχού, παρέδιδε σ’ ένα κελλί κοντά στις Καρυές προς έναν δόκιμο υποτακτικό, τον Θεομητορικό ύμνο, χαραγμένο σε πέτρινη πλάκα από τον ίδιο:
«Άξιόν εστιν ως αληθώς, μακαρίζειν σε την Θεοτόκον, την αειμακάριστον και παναμώμητον, και Μητέρα του Θεού ημών».
Μέσα από αυτή την θαυμαστή επίσκεψη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ, η Εφεστιος Εικόνα του Κελλίου εκείνου έλαβε την προσωνυμία «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» και κατέστη η Έφορος ολοκλήρου του Αγιωνύμου Όρούς.
Όλοι μας κατανοούμε την αξία και την σημασία των Θεομητορικών προσκυνημάτων και μάλιστα ενός τόσο σημαντικού για την Ορθοδοξία κειμηλίου, όπως η Ιερά και Θαυματουργή Εικόνα του «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ». Μία Εικόνα που ελάχιστες φορές έχει εξέλθει του Αγίου Όρους. Σε όποιον τόπο μεταβαίνει, γίνεται δεκτή με τιμές αρχηγού κράτους και θαυματουργεί. Ποιά ψυχή μένει ασυγκίνητη μπροστά στο μεγαλείο της Παναγίας μας; Ποιά καρδιά δεν δακρύζει από ευγνωμοσύνη και χαρά;
Αυτές οι λίγες σκέψεις που μοιράστηκα μαζί σας, σήμερα, αποτελούν προσκλητήριο πίστεως προς όλους. Να πλησιάσουμε την Παναγία μας. Να δοξολογήσουμε Τον Θεό για την παρουσία της. Να την προσκυνήσουμε με πίστη και ελπίδα και να εναποθέσουμε πάνω στην Ιερά της Εικόνα όλες τις αγωνίες μας, όλα τα πνευματικά μας βάρη και όλες τις ελπίδες μας. Η Παναγία μας δεν θα μας απογοητεύσει. Να είμαστε σίγουροι γι’ αυτό.
Με δέος και ζέση πίστεως ας προσευχηθούμε θερμά να μας αξιώσει ο Δωρεοδότης Κύριος να βιώσουμε αυτήν την πνευματική χαρά και ευλογία, ώστε όλοι μαζί, «εν ενί στόματι και μια καρδία» να αναφωνήσουμε: Τα μεγαλεία σου Παρθένε, τις διηγήσεται; βρύεις γαρ θαύματα, και πηγάζεις ιάματα, και πρεσβεύεις υπέρ των ψυχών ημών».
