Του Ανδρέα Σκαρτσάρη,

Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε εικόνες που πριν λίγο καιρό θα μας φαίνονταν αδιανόητες και σήμερα τείνουν να γίνουν κανονικότητα.

Δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός ούτε να διαβάσεις στατιστικές. Αρκεί να κάνεις μια βόλτα στην πόλη για να παρατηρήσεις μια καθημερινότητα που σκληραίνει μέρα με την μέρα.

Παιδιά χωρίς επαρκή επίβλεψη, πεντάχρονα να καπνίζουν στην κεντρική πλατεία ή να κάνουν μόνα τους βόλτες στους δρόμους εκτεθειμένα σε πολλούς κινδύνους , παραβατικές συμπεριφορές σε δημόσιους χώρους, αίσθημα ανασφάλειας, εικόνες εγκατάλειψης, νέοι που δοκιμάζουν τη βία ως τρόπο έκφρασης και έφηβοι που δοκιμάζουν τα όριά τους όλο και πιο νωρίς και όχι πάντα αθώα.

Τα παιδιά είναι εκτεθειμένα από πολύ μικρή ηλικία σε οθόνες, σε έναν ψηφιακό κόσμο χωρίς φίλτρα και σε μία εποχή που οι εξαρτήσεις που δεν είναι πια μόνο το αλκοόλ ή οι ουσίες, αλλά περισσότερες και πιο επικίνδυνες.

Και δεν είναι θέμα μόνο μιας ομάδας ούτε και  θέμα «κάποιων άλλων».

Είναι θέμα της κοινότητας.

Την ίδια στιγμή, η Πολιτεία δείχνει μια επικίνδυνη αντίφαση.

Από τη μία, επιτρέπει  ή δεν περιορίζει ουσιαστικά τη διαρκή έκθεση ακόμη και ανηλίκων σε κουλτούρες εθισμού. Παντού διαφήμιση στοιχήματος και εύκολη πρόσβαση σε αυτό ακόμη και σε πολύ μικρές ηλικίες. Εύκολη πρόσβαση σε αλκοόλ όπως  και  σε κάθε είδους περιεχόμενο στο διαδίκτυο αλλά και ανοχή σε φαινόμενα που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται άμεσα.

Από την άλλη, αφήνει στον «αέρα» δομές πρόληψης που κρατούν όρθια την κοινωνία.

Ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Πρόληψης «Οδυσσέας» Αιτωλοακαρνανίας βλέπω καθημερινά τους έμπειρους επιστήμονες του κέντρου που δουλεύουν με συνέπεια σε σχολεία, οικογένειες, ευάλωτες ομάδες, ακόμα και σε δύσκολες εισαγγελικές υποθέσεις. Και όμως, αντί αυτές δομές να ενισχύονται, συζητείται από την κυβέρνηση η αποδυνάμωσή τους και υπονοείται ότι το 2027 θα κλείσουν. Αν αυτό δεν είναι πολιτική επιλογή με συνέπειες, τότε τι είναι;

Γιατί ας είμαστε ειλικρινείς. Χωρίς πρόληψη θα πληρώσουμε πολλαπλάσια σε καταστολή και μάλιστα σε κοινωνικό κόστος που δεν μετριέται.

Δεν ξέρω και πιθανότατα δεν υπάρχει μία και μόνο λύση. Υπάρχουν όμως κάποια ξεκάθαρα βήματα που μπορεί να γίνουν.

1. Ενίσχυση της πρόληψης άμεσα.

• Θεσμική θωράκιση και χρηματοδότηση των Κέντρων Πρόληψης.
• Υποχρεωτικά προγράμματα σε όλα τα σχολεία.
• Συστηματική στήριξη γονέων με εκπαιδευτικά εργαλεία.

2. Πραγματική αστυνόμευση και όχι αποσπασματική.

• Σταθερή παρουσία σε κρίσιμα σημεία της πόλης.
• Άμεση παρέμβαση σε φαινόμενα μικρό-παραβατικότητας πριν κλιμακωθούν.
• Εφαρμογή του νόμου χωρίς «γκρίζες ζώνες».

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε την υπαρκτή έλλειψη προσωπικού οπότε θεωρώ απαραίτητη τόσο την ενίσχυση σε αριθμό όσο και την μισθολογική ενίσχυση του προσωπικού της αστυνομίας.

3. Προστασία ανηλίκων στην πράξη

• Έλεγχος πρόσβασης σε αλκοόλ και τυχερά παιχνίδια.
• Ρύθμιση της διαφήμισης που στοχεύει έμμεσα σε νέους.
• Παρεμβάσεις για παιδιά που βρίσκονται χωρίς φροντίδα ή επίβλεψη.

4. Ολοκληρωμένες κοινωνικές παρεμβάσεις

• Δουλειά πεδίου με ευάλωτες ομάδες, όχι μόνο καταστολή.
• Εκπαίδευση, ένταξη, καθημερινή παρουσία κοινωνικών υπηρεσιών.
• Συνεργασία δήμου, σχολείων και δομών και όχι παράλληλες δράσεις χωρίς σύνδεση.

Εδώ  αξίζει να σημειώσουμε την εξαιρετική δουλειά που γίνεται από τις αντίστοιχες υπηρεσίες του Δήμου και της Περιφέρειας. Προσωπικό και υπηρεσίες όμως που χρειάζονται επιπλέον ενίσχυση και υποστήριξη.

5. Επαναφορά της κοινότητας

• Οι πολίτες να μην σιωπούμε.
• Οι γονείς να επαναδιεκδικήσουμε τον ρόλο μας.
• Οι τοπικοί φορείς να σταματήσουμε να λειτουργούμε αποσπασματικά αλλά να έχουμε μία κοινή, συστηματική και στοχευμένη δράση.

Δεν γνωρίζω αν φτάνουν ή μπορεί να λειτουργήσουν αυτές οι πρωτοβουλίες. Στην πραγματικότητα πιστεύω ότι δεν φτάνει μόνο αυτό.

Χρειάζεται η κοινότητα να ξαναβρεί τον ρόλο της.

Οι γονείς να μην είμαστε μόνο θεατές.

Τα σχολεία να μην είναι μόνο χώροι διδασκαλίας, αλλά χώροι δημιουργίας και στήριξης.

Οι τοπικοί φορείς να συνεργαστούν ουσιαστικά και όχι τυπικά.

Και πάνω απ’ όλα να μην συνηθίσουμε.

Γιατί το πιο επικίνδυνο απ’ όλα δεν είναι αυτό που συμβαίνει.

Είναι να αρχίσουμε να το θεωρούμε φυσιολογικό.

Ο Ανδρέας Σκαρτσάρης είναι Φαρμακοποιός, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Αγρινίου, Πρόεδρος Δ.Σ. ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και μέλος ΔΣ (Ταμίας) Κέντρου Πρόληψης  «Οδυσσέας» Αιτωλοακαρνανίας.