Το ψωμί και οι υδατάνθρακες ενοχοποιούνται συχνά για την αύξηση βάρους. Μια νέα μελέτη έρχεται να δώσει μια ολοκληρωμένη εξήγηση, δείχνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις θερμίδες, αλλά και τον τρόπο που το σώμα επεξεργάζεται την τροφή.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Osaka Metropolitan στην Ιαπωνία, δείχνει ότι η κατανάλωση ψωμιού μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους και λίπους, ακόμη και όταν η συνολική πρόσληψη θερμίδων παραμένει περίπου ίδια. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Nutrition & Food Research.

Ψωμί και προϊόντα από αλεύρι σίτου – Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον διατροφολόγο Σιγκενόμπου Ματσουμούρα (Shigenobu Matsumura) από το Osaka Metropolitan University, μελέτησαν πειραματικά μοντέλα σε ποντίκια.

Τα ζώα είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε:

• την κανονική τους διατροφή με δημητριακά
• απλό ψωμί ή προϊόντα από αλεύρι σίτου
• προϊόντα από αλεύρι ρυζιού

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες παρακολούθησαν το σωματικό βάρος, τον λιπώδη ιστό, καθώς και το πώς ο οργανισμός καίει ενέργεια, τόσο σε κατάσταση ηρεμίας όσο και κατά τη δραστηριότητα.

Παράλληλα, αναλύθηκαν δείγματα αίματος για ορμόνες, επίπεδα σακχάρου και άλλους μεταβολικούς δείκτες, ενώ εξετάστηκε και η έκφραση γονιδίων στο ήπαρ.

(Το διάγραμμα της μελέτης αποτυπώνει τις αλλαγές στο βάρος και στον λιπώδη ιστό ανάλογα με τη διατροφή.)

Η βασική ανακάλυψη

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ποντίκια προτίμησαν να εγκαταλείψουν την κανονική τους διατροφή και να στραφούν σε επιλογές με βάση το ψωμί και το αλεύρι, ιδιαίτερα το αλεύρι σίτου. Η αλλαγή αυτή συνδέθηκε με αύξηση του σωματικού βάρους και του λιπώδους ιστού, κυρίως στα αρσενικά ζώα.

Το σημαντικό είναι ότι η αύξηση αυτή δεν φάνηκε να οφείλεται σε μεγαλύτερη ποσότητα τροφής ή σε λιγότερη δραστηριότητα. Αντίθετα, σχετιζόταν με τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειριζόταν την ενέργεια.

Συγκεκριμένα, στη διατροφή με βάση το αλεύρι σίτου:

• μειώθηκε η συνολική ενεργειακή δαπάνη
• ενεργοποιήθηκαν γονίδια που ευνοούν τη μετατροπή των υδατανθράκων σε λίπος

Όπως εξηγεί ο Σιγκενόμπου Ματσουμούρα, διατροφολόγος στο Osaka Metropolitan University, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αύξηση βάρους μπορεί να σχετίζεται με την έντονη προτίμηση σε τέτοιου τύπου τρόφιμα και με τις μεταβολικές αλλαγές που προκαλούν.

Τι σημαίνει αυτό για τον μεταβολισμό

Η μελέτη υποστηρίζει ότι το σώμα δεν λειτουργεί πάντα με τον απλό κανόνα «θερμίδες που λαμβάνουμε – θερμίδες που καίμε». Στην περίπτωση του ψωμιού, φαίνεται ότι ο οργανισμός μπορεί να μπει σε μια κατάσταση όπου:

• καίει λιγότερη ενέργεια
• αποθηκεύει ευκολότερα λίπος

Με άλλα λόγια, ο «μεταβολικός ρυθμός» επιβραδύνεται και ευνοείται η αποθήκευση ενέργειας.

Είναι το ίδιο και στους ανθρώπους;

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα προέρχονται από πειράματα σε ζώα και δεν μπορούν να μεταφερθούν άμεσα στους ανθρώπους. Ωστόσο, θεωρείται πιθανό παρόμοιοι μηχανισμοί να ισχύουν και στον ανθρώπινο οργανισμό.

Για τον λόγο αυτό, σχεδιάζονται νέες μελέτες σε ανθρώπους, ώστε να επιβεβαιωθεί ο βαθμός στον οποίο αυτές οι μεταβολικές αλλαγές επηρεάζουν τις καθημερινές διατροφικές συνήθειες.

Παράλληλα, θα εξεταστεί ο ρόλος:

• των δημητριακών ολικής άλεσης
• των φυτικών ινών
• του τρόπου επεξεργασίας των τροφίμων
• και του συνδυασμού τους με πρωτεΐνες και λιπαρά

Το ευρύτερο μήνυμα

Η έρευνα ενισχύει την ιδέα ότι η ποιότητα της διατροφής είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα. Παράγοντες όπως η ηλικία, οι ορμόνες και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν επίσης το πώς αντιδρά ο οργανισμός.

Όπως σημειώνει ο Ματσουμούρα, στόχος των μελλοντικών ερευνών είναι να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στη γεύση και την υγεία, ώστε οι διατροφικές επιλογές να είναι ταυτόχρονα απολαυστικές και ωφέλιμες.