Η φαρμακευτική προσέγγιση στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, αλλά και των νόσων που τη συνοδεύουν (διαβήτης, καρδιαγγειακά), έχει μαγνητίσει το επιστημονικό ενδιαφέρον. Μάλιστα, οι ενέσιμες θεραπείες έχουν μπει για τα καλά στο πεδίο της συνολικής θεραπευτικής προσέγγισης με εξαιρετική αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του The Βritish Medical Journal, ήρθε να ταράξει τα νερά στο πολύ ευαίσθητο θέμα της φαρμακευτικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.
Οι ανησυχίες οδήγησαν στις πρώτες μελέτες
«Οι ενέσεις απώλειας βάρους έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης καθώς διατείνονται αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Συγκεκριμένα, κλινικές δοκιμές αναφέρουν απώλεια 15-20% του αρχικού σωματικού βάρους. Ωστόσο, τα στοιχεία για τη διατήρηση των απολεσθέντων κιλών έως σήμερα δεν ήταν πολύ ξεκάθαρα», παρατηρεί ο διαιτολόγος-διατροφολόγος Αναστάσιος Παπαλαζάρου. Και εξηγεί: «Η συγκεκριμένη ανασκόπηση και μετανάλυση πραγματοποιήθηκε συμπεριλαμβάνοντας 9.341 συμμετέχοντες (με ηλικία μεγαλύτερη των 18 ετών) με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία και απαντά στο παραπάνω ερώτημα της διατήρησης βάρους μετά το πέρας της φαρμακοθεραπείας».
Τα κύρια συμπεράσματα της μελέτης: Τα κιλά χάνονται… αλλά επιστρέφουν
- Τα άτομα, κατά μέσο όρο, ανακτούν βάρος με ρυθμό 0,8 kg τον μήνα μετά τη διακοπή της σεμαγλουτίδης ή της τιρζεπατίδης, γεγονός που οδηγεί σε εκτιμώμενη επιστροφή στο αρχικό βάρος μέσα σε 1,5 έτος.
- Η επιστροφή στο αρχικό βάρος συμβαίνει σε παρόμοιο χρονικό διάστημα (1,7 έτος) και μετά τη διακοπή οποιουδήποτε φαρμάκου απώλειας βάρους.
- Ολες οι βελτιώσεις στους καρδιομεταβολικούς δείκτες αναστρέφονται μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα.
- Η επαναπρόσληψη βάρους είναι τέσσερις φορές ταχύτερη μετά τη διακοπή φαρμάκων απώλειας βάρους σε σύγκριση με τη διακοπή δομημένων προγραμμάτων διατροφικής και συμπεριφορικής παρέμβασης, ανεξάρτητα από το πόσο βάρος είχε χαθεί.
- Τα άτομα που λαμβάνουν συμπεριφορική υποστήριξη παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή χάνουν κατά μέσο όρο 5 κιλά περισσότερα σε σχέση με όσους δεν λαμβάνουν τέτοια υποστήριξη.
«Διάλειμμα» στο πρόβλημα, όχι οριστική λύση
Με άλλα λόγια, χωρίς αλλαγή συμπεριφοράς, το φάρμακο μοιάζει περισσότερο με «διάλειμμα» στο πρόβλημα, όχι με λύση.
Τι σημαίνει αυτό, όμως, για την ελληνική πραγματικότητα;
- Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια κατάσταση και ως τέτοια εξακολουθεί να έχει ως ακρογωνιαίο λίθο της θεραπευτικής της προσέγγισης την αλλαγή του τρόπου ζωής.
- Χρειάζεται μεσομακροπρόθεσμος σχεδιασμός με ουσιαστικό πλάνο διατροφικής συμπεριφορικής αλλαγής.
- Η ίδια βραχυχρόνια αποτελεσματικότητα απώλειας βάρους με τα φάρμακα, επιτυγχάνεται και με υποθερμιδικές δίαιτες (με υποκατάστατα γευμάτων), γεγονός που δείχνει ότι η σωστή τήρηση ενός υποθερμιδικού διαιτολογίου επιφέρει παρόμοια αποτελέσματα.
Τα χάπια από μόνα τους δεν αρκούν για την παχυσαρκία
«Η φαρμακευτική θεραπεία προσφέρει, με τα σημερινά δεδομένα, ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο στα χέρια της επιστημονικής κοινότητας για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εφαρμογή ενός δομημένου διαιτητικού πλάνου, με άξονες τόσο την αλλαγή του τρόπου ζωής και της συμπεριφοράς όσο και την κάλυψη βασικών θρεπτικών αναγκών (πρωτεϊνικού ισοζυγίου, εξατομικευμένες απαιτήσεις σε βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία κ.λπ.).
Η διακοπή της φαρμακοθεραπείας οδηγεί σε γρήγορη επαναπρόσληψη βάρους (πολλαπλασίως γρηγορότερη από ό,τι η αμιγώς διαιτητική προσέγγιση). Να μην ξεχνούμε λοιπόν ότι ο έλεγχος βάρους είναι μια υπαρκτή πρόκληση και η μακροχρόνια διαχείριση της παχυσαρκίας απαιτεί συνεχή φροντίδα. Πυρήνας της προσπάθειας αυτής θα πρέπει να είναι το ίδιο το άτομο που όχι μόνο δεν θα πρέπει να αποτελεί παθητικό δέκτη των θεραπειών, αλλά αντίθετα, θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες αλλαγής», καταλήγει ο κ. Παπαλαζάρου.
