Οι πτώσεις αποτελούν μία από τις σημαντικότερες απειλές για την υγεία και την ανεξαρτησία των ηλικιωμένων. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η πρόληψη απαιτεί ολιστική προσέγγιση, ενώ η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμος σύμμαχος χωρίς να υποκαθιστά τον ανθρώπινο παράγοντα.

Οι πτώσεις στην τρίτη ηλικία συγκαταλέγονται στα συχνότερα και σοβαρότερα προβλήματα υγείας, με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία των ηλικιωμένων. Ένα τέτοιο περιστατικό μπορεί να οδηγήσει σε κατάγματα, απώλεια κινητικότητας και αυτονομίας, παρατεταμένες νοσηλείες, αλλά και έντονο φόβο που επηρεάζει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής.

Τα παραπάνω επισήμανε η καθηγήτρια Ιστολογίας-Εμβρυολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διευθύντρια του Διιδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εφαρμοσμένη Γεροντολογία και Γηριατρική», Θεοδώρα Παπαμήτσου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ στο περιθώριο του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Γηριατρικής με θέμα «Υγιής Γήρανση και Μακροζωία: Πτώσεις και Ηθικά Διλήμματα στη Σύγχρονη Γηριατρική», που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη.

Γιατί οι πτώσεις δεν είναι ένα απλό ατύχημα

Σύμφωνα με την κ. Παπαμήτσου, μια πτώση σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο δεν αποτελεί απλώς ένα τυχαίο συμβάν. Μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να αλλάξει ριζικά την καθημερινότητά του, προκαλώντας σοβαρούς τραυματισμούς, απώλεια ανεξαρτησίας και έντονη ψυχολογική επιβάρυνση.

Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που μπορεί να σχετίζεται με:

• προβλήματα όρασης,
• νευρολογικές παθήσεις,
• μυϊκή αδυναμία και διαταραχές ισορροπίας,
• παρενέργειες φαρμάκων και πολυφαρμακία,
• γενικότερη επιδείνωση της λειτουργικότητας.

Η ίδια υπογράμμισε ότι η έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Η ολιστική προσέγγιση στην πρόληψη

Η αντιμετώπιση των πτώσεων, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνο ιατρική ειδικότητα.

Η κ. Παπαμήτσου τόνισε ότι απαιτείται συνεργασία διαφορετικών επαγγελματιών υγείας, ώστε να αξιολογείται συνολικά η κατάσταση του ηλικιωμένου.

Σε αυτή τη διαδικασία:

• ο γιατρός ρυθμίζει τη φαρμακευτική αγωγή και την πολυφαρμακία,
• ο φυσικοθεραπευτής ενισχύει την ισορροπία και τη μυϊκή δύναμη,
• ο διαιτολόγος συμβάλλει στη σωστή θρέψη και στην πρόληψη της μυϊκής απώλειας,
• ο νοσηλευτής καθοδηγεί την οικογένεια για την ασφαλέστερη διαμόρφωση του οικιακού περιβάλλοντος.

Όπως επισήμανε, μόνο μέσα από μια ολοκληρωμένη γηριατρική εκτίμηση μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικές παρεμβάσεις πρόληψης.

Ο ρόλος της τεχνολογίας στην καθημερινότητα των ηλικιωμένων

Η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο υποστήριξης για τους ηλικιωμένους, όχι μόνο σε επίπεδο υγείας αλλά και κοινωνικής συμμετοχής.

Η καθηγήτρια ανέφερε ότι απλές τεχνολογικές εφαρμογές, όπως συσκευές φωνητικών εντολών, βιντεοκλήσεις μέσω εύχρηστων τάμπλετ και ψηφιακά παιχνίδια, μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της μοναξιάς, στη διατήρηση της κοινωνικής επαφής και στην ενίσχυση της νοητικής εγρήγορσης.

Παράλληλα, αισθητήρες και συστήματα παρακολούθησης μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων και στην καλύτερη οργάνωση της φροντίδας.

Ωστόσο, η ίδια ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογία λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη παρουσία, την ενσυναίσθηση και την κλινική κρίση των επαγγελματιών υγείας.

Τα ηθικά διλήμματα της σύγχρονης γηριατρικής

Η γήρανση του πληθυσμού φέρνει στο προσκήνιο και σημαντικά ηθικά ζητήματα.

Όπως σημείωσε η κ. Παπαμήτσου, οι επαγγελματίες υγείας καλούνται συχνά να ισορροπήσουν ανάμεσα στην παράταση της ζωής, την ποιότητα ζωής, την αυτονομία του ασθενούς και τις επιθυμίες της οικογένειας.

Ιδιαίτερα σύνθετες είναι οι αποφάσεις που αφορούν πολύ ηλικιωμένους ανθρώπους ή ασθενείς με προχωρημένη άνοια, οι οποίοι δεν μπορούν να εκφράσουν οι ίδιοι τη βούλησή τους.

Η γηριατρική ως κοινωνική ευθύνη

Αναφερόμενη στη δημογραφική γήρανση, η καθηγήτρια τόνισε ότι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί σημαντικό επίτευγμα της ιατρικής και της κοινωνικής προόδου. Παράλληλα όμως δημιουργεί νέες ανάγκες, στις οποίες οι κοινωνίες καλούνται να ανταποκριθούν.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η τρίτη ηλικία δεν είναι μια περίοδος στασιμότητας, αλλά μια φάση ζωής που αξίζει ποιότητα, ασφάλεια και σεβασμό.

«Η γηριατρική φροντίδα είναι ένα συμβόλαιο γενεών και ένα χρέος τιμής απέναντι στους ηλικιωμένους», υπογράμμισε.