Τα μικρά, λευκά νεογιλά δόντια ενός παιδιού πέφτουν φυσιολογικά, όμως στη θέση τους εμφανίζονται μόνιμα δόντια με κιτρινωπό ή καφέ χρώμα, πιο εύθραυστα και με αδύναμο σμάλτο.

Πρόκειται για τη γομφιοτομική υπομεταλλικοποίηση (MIH – Molar Incisor Hypomineralisation), μια πάθηση σχεδόν τόσο συχνή όσο η τερηδόνα, η οποία όμως παραμένει άγνωστη στο ευρύ κοινό και πολλές φορές μπορεί να διαγνωστεί λανθασμένα ακόμη και από επαγγελματίες της οδοντιατρικής.

Η πάθηση επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται συγκεκριμένα μόνιμα δόντια κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού. Δεν προκαλείται από ελλιπές βούρτσισμα, υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης ή κακές συνήθειες στοματικής υγιεινής, αλλά από κάποια διαταραχή που συμβαίνει κατά τον σχηματισμό της αδαμαντίνης πριν ακόμη τα δόντια εμφανιστούν μέσα στο στόμα.

Στην πανεπιστημιακή οδοντιατρική κλινική του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν καθημερινά παιδιά και εφήβους που χρειάζονται θεραπεία για τη συγκεκριμένη πάθηση.

Η MIH επηρεάζει περίπου το 28% των παιδιών στη Σκανδιναβία και συγκαταλέγεται στις πιο διαδεδομένες οδοντικές διαταραχές. Μελέτες δείχνουν ότι είναι ιδιαίτερα συχνή σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ φαίνεται να εμφανίζεται λιγότερο συχνά σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας.

Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη καταλήξει γιατί υπάρχουν αυτές οι διαφορές όπως αναφέρει ο Indipendent. Πιθανολογείται ότι σχετίζονται με τον διαφορετικό τρόπο διάγνωσης και καταγραφής των περιστατικών, τη συχνότητα ασθενειών στην πρώιμη παιδική ηλικία αλλά και γενετικούς παράγοντες.

Τι είναι η MIH

Η αδαμαντίνη αποτελεί το λεπτό εξωτερικό στρώμα των δοντιών και είναι το πιο σκληρό υλικό του ανθρώπινου σώματος. Στα παιδιά που εμφανίζουν MIH, η δημιουργία της αδαμαντίνης διαταράσσεται, με αποτέλεσμα αυτή να περιέχει λιγότερα μέταλλα και να είναι πιο αδύναμη.

Η διαταραχή συμβαίνει πολύ νωρίς στη ζωή, όταν τα δόντια σχηματίζονται μέσα στη γνάθο – συνήθως από τη γέννηση έως περίπου την ηλικία των δύο ετών.

Ως συνέπεια, τα δόντια εμφανίζουν αλλοιωμένο χρώμα, μπορεί να έχουν λευκές, κίτρινες ή καφέ κηλίδες και είναι πιο πιθανό να σπάσουν ή να φθαρούν.

Συνήθως επηρεάζονται οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι, γνωστοί και ως «δόντια των έξι ετών», καθώς και οι μπροστινοί τομείς.

Εκτός από τα ορατά σημάδια, πολλά παιδιά αποφεύγουν να βουρτσίζουν τα δόντια τους επειδή νιώθουν πόνο, ενώ συχνά παρουσιάζουν ευαισθησία σε κρύα και ζεστά τρόφιμα ή ποτά.

Οι πιθανές αιτίες

Η επιστημονική έρευνα έχει καταλήξει σε πέντε βασικούς παράγοντες που μπορεί να συνδέονται με την εμφάνιση της MIH:

Παρατεταμένες ασθένειες στα πρώτα χρόνια ζωής, όπως υψηλός πυρετός, λοιμώξεις ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια ασθένειας.
Μακροχρόνια χρήση αντιβιοτικών.
Επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, όπως έλλειψη οξυγόνου ή πρόωρη γέννηση.
Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, καθώς και ελλείψεις σε βιταμίνες, όπως η βιταμίνη D, που μπορεί να επηρεάζουν τη δημιουργία ισχυρής αδαμαντίνης.
Γενετική προδιάθεση, που κάνει ορισμένα παιδιά πιο ευάλωτα στην εμφάνιση της διαταραχής.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, η MIH δεν μπορεί να προληφθεί. Οι γονείς δεν έχουν κάποιο τρόπο να εμποδίσουν την εμφάνισή της.

Παρόλα αυτά, μπορούν να συμβάλουν στην προστασία των δοντιών του παιδιού. Το σωστό βούρτσισμα και η χρήση οδοντόκρεμας με φθόριο είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς το σμάλτο στα επηρεασμένα δόντια είναι πιο αδύναμο και αυξάνεται ο κίνδυνος τερηδόνας.

Εξίσου σημαντικό είναι τα παιδιά να αποκτήσουν μια θετική σχέση με τον οδοντίατρο. Οι γονείς καλό είναι να εξηγούν ότι ο οδοντίατρος βοηθά στην προστασία των δοντιών και να ενθαρρύνουν το παιδί να αναφέρει οποιονδήποτε πόνο ή ενόχληση αισθάνεται.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ο οδοντίατρος αξιολογεί αν η MIH είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή.

Ήπιες περιπτώσεις: εφαρμόζεται ειδικό τζελ φθορίου υψηλής συγκέντρωσης ή προστατευτική διάφανη επίστρωση ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος τερηδόνας.
Μέτριες περιπτώσεις: τοποθετούνται προσωρινά σφραγίσματα και συχνά απαιτείται αναισθησία λόγω αυξημένης ευαισθησίας των δοντιών.
Σοβαρές περιπτώσεις: μπορεί να χρειαστούν πιο ανθεκτικές αποκαταστάσεις, όπως στεφάνες από ανοξείδωτο ατσάλι που προστατεύουν το δόντι από σπάσιμο, πόνο και νέες φθορές.

Σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις, όταν η πρόγνωση ενός δοντιού είναι ιδιαίτερα κακή, μπορεί να αποφασιστεί η εξαγωγή του, συνήθως μεταξύ 8 και 10 ετών.

Τα μπροστινά δόντια συνήθως εμφανίζουν ηπιότερη μορφή της πάθησης και συχνά δεν χρειάζονται άμεση θεραπεία. Όταν όμως τα παιδιά μεγαλώσουν, μπορεί να επιλέξουν αισθητικές θεραπείες, όπως λεύκανση ή εφαρμογή ειδικής ρευστής ρητίνης που γεμίζει τα μικροσκοπικά κενά της αδαμαντίνης και μειώνει τον αποχρωματισμό.

Στην ενήλικη ζωή, οι σοβαρά επηρεασμένοι γομφίοι μπορεί να χρειαστούν πορσελάνινες στεφάνες ή ένθετα για τη μακροχρόνια προστασία τους.

Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει

Παρά τη μεγάλη συχνότητά της, η MIH εξακολουθεί να αποτελεί ένα αίνιγμα για την επιστημονική κοινότητα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται περισσότερες και πιο ολοκληρωμένες έρευνες ώστε να κατανοηθεί ακριβώς πόσα παιδιά επηρεάζονται, ποιοι είναι οι βασικοί μηχανισμοί που προκαλούν την πάθηση και γιατί ορισμένα παιδιά εμφανίζουν τη διαταραχή ενώ άλλα όχι.

Η καλύτερη κατανόηση της MIH στο μέλλον αναμένεται να οδηγήσει σε αποτελεσματικότερες θεραπείες, αλλά και σε τρόπους πρόληψης που θα μειώσουν τις μακροχρόνιες οδοντικές επιπλοκές και την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες οδοντιατρικές παρεμβάσεις.