Πότε μια αντίδραση είναι αναμενόμενη, πότε χρειάζεται προσοχή και τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς το καλοκαίρι.
Το καλοκαίρι έχει ήλιο, θάλασσα, παιχνίδι μέχρι αργά και, αναπόφευκτα και τσιμπήματα. Ένα κουνούπι στο πόδι, μια σφήκα στο χέρι, ένα πρήξιμο που «μεγαλώνει» και ένας γονιός που αναρωτιέται: «Είναι φυσιολογικό αυτό ή πρέπει να ανησυχήσω;» Η αλήθεια είναι ότι τα περισσότερα τσιμπήματα στα παιδιά είναι ενοχλητικά, αλλά όχι επικίνδυνα. Προκαλούν φαγούρα, κοκκινίλα, πόνο ή τοπικό πρήξιμο και συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου το τσίμπημα δεν μένει «τοπικό», αλλά προκαλεί συμπτώματα σε όλο το σώμα. Εκεί χρειάζεται προσοχή.
Κάθε πρήξιμο μετά από τσίμπημα σημαίνει αλλεργία;
Όχι. Αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά σημεία σύγχυσης. Μετά από ένα τσίμπημα, ο οργανισμός αντιδρά: το δέρμα μπορεί να κοκκινίσει, να πρηστεί, να πονέσει ή να προκαλέσει έντονη φαγούρα. Στα παιδιά, επειδή το δέρμα είναι πιο ευαίσθητο και επειδή συχνά ξύνουν την περιοχή, η αντίδραση μπορεί να φαίνεται πιο έντονη. Ιδιαίτερα στα τσιμπήματα από κουνούπια, κάποια παιδιά εμφανίζουν μεγάλα, σκληρά, κόκκινα σημεία που μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ημέρες. Αυτό μπορεί να είναι πολύ ενοχλητικό, αλλά συνήθως δεν σημαίνει επικίνδυνη αλλεργία.
| Μια μικρή «παράδοξη» αλήθεια: Συνήθως μια πραγματική αλλεργική αντίδραση δεν εμφανίζεται στην πρώτη επαφή με το αλλεργιογόνο. Ο οργανισμός χρειάζεται πρώτα να «γνωρίσει» το αλλεργιογόνο, δηλαδή να ευαισθητοποιηθεί. Η αλλεργική αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί σε επόμενο τσίμπημα. Γι’ αυτό ένα παιδί μπορεί να έχει τσιμπηθεί παλαιότερα χωρίς πρόβλημα και να παρουσιάσει αντίδραση αργότερα. |
Πότε μιλάμε για μεγάλη τοπική αντίδραση;
Αν ένα παιδί τσιμπηθεί, για παράδειγμα, από μέλισσα ή σφήκα στο χέρι και μέσα στις επόμενες ώρες πρηστεί μεγάλο μέρος του άκρου, τότε μιλάμε για μεγάλη τοπική αντίδραση. Η εικόνα μπορεί να είναι εντυπωσιακή: το χέρι να φαίνεται αρκετά πρησμένο, ζεστό, κόκκινο και επώδυνο. Συνήθως όμως το παιδί είναι κατά τα άλλα καλά: αναπνέει φυσιολογικά, δεν έχει ζάλη, δεν κάνει εμετούς, δεν έχει πρήξιμο στο πρόσωπο ή γενικευμένο εξάνθημα. Αυτή η αντίδραση χρειάζεται σωστή αντιμετώπιση και παρακολούθηση, αλλά δεν είναι το ίδιο με την αναφυλαξία.
Πότε πρέπει πραγματικά να ανησυχήσουμε;
Ανησυχούμε όταν τα συμπτώματα δεν περιορίζονται στο σημείο του τσιμπήματος. Δηλαδή, όταν μετά από τσίμπημα εμφανιστούν γενικευμένες «καντήλες» στο σώμα, πρήξιμο στα χείλη, στα βλέφαρα ή στο πρόσωπο, βήχας, βραχνάδα, δυσκολία στην αναπνοή, συριγμός, πόνος στην κοιλιά, επαναλαμβανόμενοι εμετοί, ζάλη, έντονη αδυναμία ή τάση λιποθυμίας.
| Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να δείχνουν συστηματική αλλεργική αντίδραση, δηλαδή αναφυλαξία, μια κατάσταση που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.Με απλά λόγια, ο οργανισμός δεν αντιδρά μόνο στο σημείο του τσιμπήματος, αλλά συνολικά. Σε αυτή την περίπτωση δεν περιμένουμε «να δούμε πώς θα πάει». Ζητάμε άμεσα ιατρική βοήθεια. |
Μέλισσα, σφήκα ή κουνούπι; Έχει σημασία;
Ναι, έχει. Τα κουνούπια προκαλούν συχνά έντονες τοπικές δερματικές αντιδράσεις, κυρίως φαγούρα και πρήξιμο. Αντίθετα, τα τσιμπήματα από μέλισσα ή σφήκα είναι εκείνα που μας ενδιαφέρουν περισσότερο αλλεργιολογικά, όταν υπάρχει ιστορικό αντίδρασης πέρα από τοπικό πρήξιμο. Εκεί μπορεί να χρειαστεί ειδικός αλλεργιολογικός έλεγχος, ώστε να εκτιμηθεί αν το παιδί έχει αλλεργία στο δηλητήριο του εντόμου.
Μετά τη διάγνωση: ασφάλεια, εκπαίδευση και ειδική θεραπεία
Όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη αλλεργία σε δηλητήριο μέλισσας ή σφήκας, η οικογένεια χρειάζεται ένα σαφές πλάνο αντιμετώπισης. Η αυτοενιέμενη αδρεναλίνη, όταν έχει συνταγογραφηθεί, πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμη και οι γονείς να γνωρίζουν πότε και πώς χρησιμοποιείται.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μπορεί να εφαρμοστεί ειδική ανοσοθεραπεία, δηλαδή μια διαδικασία σταδιακής «εκπαίδευσης» του οργανισμού ώστε να αντιδρά λιγότερο έντονα στο δηλητήριο του εντόμου. Η θεραπεία στοχεύει στην αιτία του προβλήματος και μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής αντίδρασης σε μελλοντικό τσίμπημα.
Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα από τον αλλεργιολόγο, με βάση το ιστορικό, τη βαρύτητα της αντίδρασης και τα αποτελέσματα του ελέγχου.
Τι να έχει η οικογένεια μαζί στις εκδρομές;
Για τις οικογένειες παιδιών με γνωστή σοβαρή αλλεργία, το μικρό «φαρμακείο εκδρομής» δεν είναι υπερβολή, είναι ασφάλεια. Περιλαμβάνει την αυτοενιέμενη αδρεναλίνη (2 συσκευές το ελάχιστο), εφόσον έχει συνταγογραφηθεί, αντιισταμινικό και κορτικοειδή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, γραπτό πλάνο αντιμετώπισης, τα βασικά στοιχεία επικοινωνίας και, πρακτικά, υλικά για τοπική φροντίδα όπως ψυχρό επίθεμα ή αντισηπτικό. Το σημαντικότερο είναι οι γονείς και όσοι φροντίζουν το παιδί να γνωρίζουν πότε και πώς χρησιμοποιείται η αδρεναλίνη και να μην καθυστερούν όταν υπάρχουν συμπτώματα αναφυλαξίας.
Το μήνυμα για τους γονείς
Δεν χρειάζεται πανικός για κάθε τσίμπημα. Χρειάζεται όμως σωστή αναγνώριση. Το μεγάλο τοπικό πρήξιμο μπορεί να είναι εντυπωσιακό, αλλά συνήθως δεν είναι επικίνδυνο. Η αντίδραση που αφορά όλο το σώμα είναι αυτή που θέλει άμεση προσοχή. Με ενημέρωση, ψυχραιμία και σωστή αλλεργιολογική καθοδήγηση όταν χρειάζεται, τα παιδιά μπορούν να απολαμβάνουν το καλοκαίρι τους με ασφάλεια και οι γονείς με λιγότερο άγχος.
