Με τις αλλαγές που δρομολογούνται μετά και το νομοσχέδιο του υπουργεςίου Εργασίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, στόχος είναι η ενίσχυση του ρόλου των κεφαλαιοποιητικών φορέων. Ηδη, λειτουργεί το Ταμείο Κεφαλαιοποιητικής Επικουρικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) από το 2023 και τώρα έρχονται και τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), που θα δίνουν συμπληρωματική σύνταξη.

Στο νέο πλαίσιο, η κύρια σύνταξη θα συνεχίσει να βασίζεται στο διανεμητικό σύστημα, ενώ οι επικουρικές και οι συμπληρωματικές παροχές θα εξαρτώνται από την ατομική αποταμίευση, τις εισφορές και τις αποδόσεις των επενδύσεων που θα συσσωρεύονται στους προσωπικούς ασφαλιστικούς λογαριασμούς.

Το νέο μοντέλο εφαρμόζεται ήδη από το 2023 στην επικουρική ασφάλιση μέσω του ΤΕΚΑ, στο οποίο εντάσσονται υποχρεωτικά οι νέοι ασφαλισμένοι έως το 35ο έτος της ηλικίας τους.
Σε αντίθεση με τα παλαιά επικουρικά ταμεία του ΕΦΚΑ (ΕΤΕΑΕΠ), που λειτουργούν με διανεμητική λογική, το ΤΕΚΑ εφαρμόζει πλήρως κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Οι εισφορές κάθε ασφαλισμένου πιστώνονται στον ατομικό του λογαριασμό και χρηματοδοτούν αποκλειστικά τη δική του μελλοντική επικουρική σύνταξη, αντί να χρησιμοποιούνται για την καταβολή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων.
Παρότι τόσο το ΕΤΕΑΕΠ όσο και το ΤΕΚΑ ανήκουν στον πρώτο δημόσιο πυλώνα ασφάλισης, διαφέρουν ουσιαστικά ως προς τον τρόπο χρηματοδότησης και υπολογισμού των παροχών.

Το 20% της σύνταξης θα προέρχεται από το ΤΕΚΑ

Για τους σημερινούς συνταξιούχους και τους παλαιούς ασφαλισμένους, τόσο η κύρια όσο και η επικουρική σύνταξη εξακολουθούν να υπολογίζονται αποκλειστικά με το διανεμητικό σύστημα.
Αντίθετα, οι νέοι ασφαλισμένοι έως 35 ετών θα λαμβάνουν την κύρια σύνταξή τους από το διανεμητικό σύστημα, ενώ η επικουρική θα διαμορφώνεται από τις εισφορές και τις αποδόσεις του ατομικού τους λογαριασμού στο ΤΕΚΑ.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, όπου η μέση κύρια σύνταξη γήρατος ανέρχεται στα 980 ευρώ και η μέση επικουρική στα 200 ευρώ, περίπου το 80% των συνολικών συνταξιοδοτικών παροχών των νέων ασφαλισμένων θα προέρχεται από το διανεμητικό σύστημα και το υπόλοιπο 20% από το κεφαλαιοποιητικό μοντέλο του ΤΕΚΑ.

Τα Επαγγελματικά Ταμεία

Τα επόμενα χρόνια, σημαντικό ρόλο καλούνται να διαδραματίσουν τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, (ΤΕΑ) που αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος και λειτουργούν επίσης με κεφαλαιοποιητικά χαρακτηριστικά.
Αν και η συμμετοχή στα ΤΕΑ θα είναι δυνατή και για εργαζόμενους άνω των 55 ετών, η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης επικεντρώνεται κυρίως στη δημιουργία συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών παροχών για τους νεότερους εργαζόμενους.

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι τα νέα ΤΕΑ θα είναι ανοικτά σε όλους τους ασφαλισμένους, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών, χωρίς ηλικιακούς περιορισμούς.
Το ύψος της παροχής θα εξαρτάται από το συνολικό ύψος των εισφορών, τη διάρκεια της ασφάλισης, το πρόγραμμα του Ταμείου και τις αποδόσεις των επενδύσεων.
Ενδεικτικά, ασφαλισμένος που θα ξεκινήσει να συμμετέχει σε ΤΕΑ σε ηλικία 28 ετών, με διάρκεια ασφάλισης 37 ετών και μέση μηνιαία εισφορά 450 ευρώ, μπορεί να εξασφαλίσει συμπληρωματική σύνταξη της τάξης των 600 έως 700 ευρώ.

Φορολογικά κίνητρα

Το νέο πλαίσιο προβλέπει σημαντικά φορολογικά κίνητρα, καθώς η φορολόγηση των παροχών συνδέεται πλέον με την ηλικία συνταξιοδότησης και όχι με τα χρόνια ασφάλισης.
Για αποχώρηση μεταξύ 62 και 67 ετών προβλέπεται φορολόγηση 10% στο εφάπαξ και 5% στη σύνταξη. Μετά το 67ο έτος, οι συντελεστές μειώνονται σε 5% για το εφάπαξ και 2,5% για τη σύνταξη.

Σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης πριν από τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης, οι παροχές θα φορολογούνται ως εισόδημα, σύμφωνα με την εκάστοτε φορολογική κλίμακα.
Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εισφορές στα ΤΕΑ θα εκπίπτουν πλήρως από το φορολογητέο εισόδημα τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες το ανώτατο όριο εκπιπτόμενων εισφορών ορίζεται στις 35.000 ευρώ ετησίως, ενώ για τους μισθωτούς στο 35% του ετήσιου εισοδήματός τους. Για ασφαλισμένους άνω των 55 ετών τα αντίστοιχα όρια διαμορφώνονται στις 20.000 ευρώ ή στο 20% του ετήσιου εισοδήματος.