Μια νέα, εκτεταμένη αμερικανική επιστημονική μελέτη (Maclin et al., Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention), η οποία ανέλυσε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά κατά την περίοδο 2015-2022, έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο τρανταχτό τρόπο αυτό που οι γιατροί διαπιστώνουν καθημερινά στο ιατρείο: Οι άνδρες αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με τις γυναίκες να διαγνωστούν με διάφορες μορφές καρκίνου όταν η νόσος έχει πλέον προχωρήσει τοπικά ή έχει κάνει μεταστάσεις.

Οσο νωρίτερα διαγνωστεί ο καρκίνος τόσο αυξάνονται τα ποσοστά πλήρους ίασης. Αντίθετα, η επέκτασή του σε γειτονικούς ιστούς (τοπικά προχωρημένος καρκίνος) ή σε μακρινά όργανα (μεταστατικός) δυσχεραίνει δραματικά τη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Τα ευρήματα της μελέτης, τα οποία δημοσιεύθηκαν από το έγκριτο «American Association for Cancer Research» και αφορούν 30 διαφορετικούς συμπαγείς όγκους (εκτός του αναπαραγωγικού συστήματος), αποτυπώνουν μια ξεκάθαρη ανισότητα εις βάρος των ανδρών.

Σε 20 από τους 30 τύπους καρκίνου, οι άνδρες είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε προχωρημένο στάδιο, σύμφωνα με τη μελέτη.

Συγκεκριμένα, αποδείχθηκαν τα εξής:

• Καρκίνος της γλώσσας: Οι άνδρες εμφανίζουν 151% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 134% σε μεταστατικό στάδιο.
• Καρκίνος των σιελογόνων αδένων: Καταγράφεται 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για διάγνωση σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 97% σε μεταστατικό.
• Καρκίνος του θυρεοειδούς: Παρατηρείται 74% αυξημένος κίνδυνος για διάγνωση σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 128% σε μεταστατικό.
• Καρκίνος του στομάχου: Οι άνδρες έχουν 67% μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 56% σε μεταστατικό.
• Καρκίνος του στοματοφάρυγγα: Καταγράφεται 80% μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης όταν η νόσος έχει ήδη επεκταθεί στους γύρω ιστούς.
• Μελάνωμα: Εμφανίζεται 50% αυξημένη πιθανότητα για διάγνωση απευθείας σε μεταστατικό στάδιο.

Αν και υπήρξαν ορισμένες εξαιρέσεις -όπως στον καρκίνο του λάρυγγα, της ουροδόχου κύστης, του ήπατος και του πρωκτού, όπου οι γυναίκες διαγνώστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις σε πιο προχωρημένο στάδιο-, η γενική εικόνα της καθυστέρησης επιβαρύνει ξεκάθαρα το ανδρικό φύλο.

Οπως υπογραμμίζουν οι ερευνητές, τα αποτελέσματα αυτά παρέμειναν σταθερά ανεξαρτήτως φυλετικής προέλευσης ή εισοδήματος. Τα συμπεράσματα της αμερικανικής μελέτης δεν αποτελούν μια μακρινή στατιστική, αλλά αποτυπώνουν την καθημερινότητα και στα ελληνικά νοσοκομεία.

Ο κ. Γιώργος Πισσάκας, διακεκριμένος ακτινοθεραπευτής ογκολόγος και συντονιστής διευθυντής του Τμήματος Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Αλεξάνδρα», εξηγεί στον «Ελεύθερο Τύπο» τους ψυχολογικούς και κοινωνικούς μηχανισμούς που οδηγούν τους άνδρες σε αυτή την επικίνδυνη καθυστέρηση.

«Τι διαπιστώνουμε στην κλινική πράξη; Οι άνδρες, πρώτον, υποεκτιμούν τα συμπτώματα, λέγοντας “άσε το, δεν είναι τίποτα”, κάτι που οι γυναίκες δεν κάνουν. Οι άνδρες γενικά έχουμε την αίσθηση ότι τα καταφέρνουμε όλα εύκολα, έχουμε την αίσθηση της παντοδυναμίας. Και αν δείτε πάρα πολλές φορές στο ιατρείο είναι η γυναίκα που επέμεινε να κάνει τις εξετάσεις ο άνδρας», σημειώνει ο γιατρός.

Oταν ο άνδρας έχει ύποπτα συμπτώματα, συνήθως τα υποτιμά, σχολιάζει ο ειδικός. Αν βέβαια είναι έντονη η ενόχληση, όπως συνήθως συμβαίνει στην ουροδόχο κύστη ή στον πρωκτό, ενδέχεται να κινητοποιηθεί νωρίτερα. Στους υπόλοιπους, ωστόσο, όγκους με καθόλου ή πιο ήπια συμπτώματα, οι άνδρες απέχουν.

Γιώργος Πισσάκας: «Οι άνδρες απέχουν από τον προληπτικό έλεγχο»

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Πισσάκας στο κομμάτι του προληπτικού ελέγχου, σημειώνοντας τη μεγάλη διαφορά ανταπόκρισης ανάμεσα στα δύο φύλα: «Και από τον κοινωνικό μας κύκλο βλέπουμε ότι η αποδοχή των προγραμμάτων προληπτικών εξετάσεων “Προλαμβάνω” που βρίσκονται σε εξέλιξη στη χώρα μας είναι πολύ πιο θερμή από τις γυναίκες παρά από τους άνδρες. Στο κομμάτι της αρχικής διάγνωσης η καθυστέρηση από τον άνδρα είναι πολύ μεγάλη. Εκεί νομίζω ότι χάνονται ζωές», τονίζει με έμφαση ο γιατρός.

«Η μεγάλη ζημιά γίνεται κυρίως στην πρώτη, την αρχική διάγνωση», λέει ο κύριος Πισσάκας.

 Η παγίδα του τσιγαρόβηχα

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα επικίνδυνου καθησυχασμού είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, μία από τις πιο συχνές και επιθετικές μορφές καρκίνου στους άνδρες.

Ο κ. Πισσάκας υπογραμμίζει την ανάγκη να αλλάξει η νοοτροπία γύρω από τα «αθώα» συμπτώματα, όπως ο χρόνιος βήχας των καπνιστών.

«Είναι πολύ σημαντικό να περάσει στην κουλτούρα του Ελληνα η πρόληψη», σημειώνει ο γιατρός και φέρνει το παράδειγμα του πνεύμονα, στον οποίο διευρύνεται η προσπάθεια να ξεκινήσουν οι προληπτικές αξονικές τομογραφίες θώρακος χαμηλής δόσης, «οι οποίες θα σώσουν πάρα πολύ κόσμο», σύμφωνα με τον ειδικό.

«Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι από τους δύσκολους καρκίνους. Αν τον πιάσεις προχωρημένα, τα πράγματα είναι δύσκολα· αν τον πιάσεις νωρίς, το ποσοστό ίασης είναι εξαιρετικά υψηλό», εξηγεί ο γιατρός και συνεχίζει:

«Αρα, ένας άνδρας που έχει βήχα δεν πάει εύκολα στον γιατρό. Είναι πολύ συνηθισμένη η νοοτροπία “έλα μωρέ, τσιγαρόβηχας είναι”. Και αυτό καθησυχάζει τον καπνιστή, ότι εντάξει, αφού είναι από το τσιγάρο, είναι φυσιολογικό. Τι κρύβει όμως ο τσιγαρόβηχας πολλές φορές; Είναι αυτό το “κλείνω τα μάτια γιατί δεν θέλω να αντιμετωπίσω μια πραγματικότητα”. Βλέπουμε πολύ περισσότερους άνδρες από ό,τι γυναίκες να λειτουργούν έτσι. Οι γυναίκες αγαπούν και φροντίζουν περισσότερο τον εαυτό τους, έχουν ίσως πιο ισχυρό το ένστικτο της επιβίωσης».

Παρά τις αλματώδεις προόδους της Iατρικής, πάντως, η λέξη «καρκίνος» εξακολουθεί να λειτουργεί ως ταμπού, ειδικά στις μεγαλύτερες ηλικίες.

«Προκαλεί πάρα πολύ φόβο και είναι μια λέξη λίγο απαγορευμένη. Aρα δεν θέλουν να έρθουν αντιμέτωποι με μια τέτοια πιθανότητα. Το μήνυμα όμως που πρέπει να περάσει είναι ένα: ακόμα και οι πιο δύσκολοι τύποι καρκίνου αντιμετωπίζονται», καταλήγει ο κ. Πισσάκας.