Ἀγαπητοί μου Πατέρες καί Ἀδελφοί,
Παιδιά μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπημένα,
Δεν υπάρχει στίχος των επιστολών του Αποστόλου Παύλου που να μην αποκαλύπτει την φλογερή του επιθυμία να βιώνει διαρκώς την παρουσία του Χριστού και να μην διαβεβαιώνει τους αναγνώστες του για την ασύγκριτη χαρά που προσφέρει η μόνιμη κοινωνία μαζί Του μέσω της πίστεως· πίστεως που πλημμύρισε την καρδιά του εκείνο το μεσημέρι στον δρόμο προς τη Δαμασκό και τον ενδυνάμωσε μέχρι το μαρτυρικό του τέλος στη Ρώμη. Η σημερινή αποστολική περικοπή αποτελεί τον επίλογο της πρώτης Επιστολής του Αποστόλου προς τους Κορινθίους. Και εδώ ο ζήλος και η αγάπη του προς τα πνευματικά του τέκνα στην Κόρινθο είναι ολοφάνερα: «Γρηγορείτε, στήκετε εν τη πίστει, ανδρίζεσθε, κραταιούσθε. Πάντα υμών εν αγάπη γινέσθω» (Α’ Κορ. 16:13-14).
Πίστη, ανδρεία και αγάπη είναι οι τρεις συμβουλές του Αποστόλου Παύλου, όχι μόνο προς τους Κορινθίους αλλά και προς τον χριστιανό κάθε εποχής. Αν και έζησε πριν από δύο χιλιάδες χρόνια, είναι σαν να αφουγκράζεται τον πόνο και την αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου και στέκει, όπως όλοι οι Άγιοι με τη χάρη τους και με τις νουθεσίες τους, ως συνοδοιπόρος σε όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν την οδό που οδηγεί στον Χριστό.
Όσο για την τελευταία φράση της σημερινής περικοπής, αλλά και ολόκληρης της επιστολής προς Κορινθίους, μία προσευχή και ένας διακαής πόθος ξεχειλίζουν από τις λέξεις: «Ει τις ου φιλεί τον Κύριον Ιησούν Χριστόν, ήτω ανάθεμα. Μαράν αθά. Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού μεθ’ υμών» (16, 22-23). Δηλαδή, όποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, αποκόπτεται από το σώμα της Εκκλησίας. «Μαράν αθά», δηλαδή «ο Κύριος έρχεται», η «Ελθέ, Κύριε».
Είναι βέβαιο πως αυτή η τελευταία φράση αποτελούσε πάντοτε την κατάληξη κάθε προσευχής του και, κατά πάσα πιθανότητα, θα ήταν και η τελευταία του σκέψη προτού το ξίφος επιφέρει το μαρτυρικό τέλος κατά την ώρα της τελείωσής του. Αυτή η φράση δεν μπορεί παρά να αποτελεί και τη συμπύκνωση όλης της πίστης και της αγάπης στον Χριστό για όσους στρέφουν τα μάτια τους προς Εκείνον και εναποθέτουν σ’ Αυτόν όλες τους τις ελπίδες για τη χαρά και τη σωτηρία τους.
Όλοι οι Πατέρες και οι Άγιοι της Εκκλησίας μας συμφωνούν απόλυτα πως αυτή η φράση περιγράφει με τον πλέον σαφή και περιεκτικό τρόπο την κατάσταση στην οποία πρέπει να βρίσκεται ο άνθρωπος όταν προσέρχεται στη Θεία Κοινωνία. Ουσιαστικά, η Θεία Μετάληψη αποτελεί την ανταπόκριση του Χριστού στο φλογερό αίτημα της ψυχής: «Ελθέ, Κύριε, ελθέ».
Πρόκειται για εκείνη τη φλόγα που έκανε τους πρώτους χριστιανούς να θεωρούν αδιανόητο να μην κοινωνήσουν σε κάθε Θεία Λειτουργία, η οποία μάλιστα τελούταν καθημερινά. Εκείνοι που ασχολούνται με την ιστορία της ορθόδοξης λατρείας γνωρίζουν πως, κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, εκείνος που δεν κοινωνούσε έπρεπε δημοσίως να γνωστοποιήσει στους αδελφούς του τον λόγο, όπως αναφέρουν ο όγδοος και ο ένατος Αποστολικός Κανόνας.
Για την Εκκλησία μας η Θεία Κοινωνία αποτελεί τροφή της ψυχής, ενδυνάμωση του πνευματικού αγώνα και φάρμακο κατά των τραυμάτων που προκαλούν τα πάθη και οι πειρασμοί. Η συχνή Θεία Κοινωνία καθίσταται το κέντρο της ζωής και κρατά διαρκώς τον άνθρωπο σε ζωντανή κοινωνία με τον Χριστό.
Ακριβώς από το σημείο αυτό προκύπτουν δύο ερωτήματα: Το πρώτο: Αν κοινωνούμε πολύ συχνά, μήπως υπάρχει ο κίνδυνος να υποτιμήσουμε τη σημασία του Μυστηρίου και να μεταβληθεί η Θεία Μετάληψη σε μία τυπική συνήθεια; Και ένα δεύτερο ερώτημα: Μήπως, αν κοινωνούμε σπάνια με το πρόσχημα της αδυναμίας μας να προετοιμαστούμε όπως πρέπει, απομακρυνόμαστε σταδιακά από το Άγιο Ποτήριο και μοιραία ψυχραίνεται η κοινωνία μας με τον Χριστό; Και, τελικώς, πόσο συχνά πρέπει να κοινωνούμε;
Στα ερωτήματα αυτά, που απασχολούν πολλούς χριστιανούς, έρχεται να απαντήσει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Δεν επαινώ, γράφει, ούτε αυτούς που κοινωνούν μία φορά, ούτε αυτούς που κοινωνούν πολλές φορές, αλλά εκείνους που προσέρχονται με καθαρή συνείδηση, καθαρή καρδιά και άμεμπτο βίο. Αυτοί ας κοινωνούν πάντοτε· οι άλλοι ούτε μία φορά» (Ομιλία ΙΖ εἰς την προς Εβραίους Επιστολήν, PG 63, 131-132). Πράγματι, λοιπόν, η προετοιμασία προ της Θείας Κοινωνίας είναι απαραίτητη. Για ποιό λόγο όμως; Διότι η καθαρότητα της ψυχής μας θα συμβάλει ώστε να εκτιμήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τη σημασία της συνάντησης με τον Χριστό και να επωφεληθούμε στο μέγιστο βαθμό από τις ευεργεσίες του μυστηρίου. Επ’ ουδενί λόγω όμως δεν πρέπει η προετοιμασία αυτή να υποβαθμιστεί σε μία ανούσια διαδικασία, μέσω μιας τυπικής εξομολογήσεως και μιας επιφανειακής τηρήσεως κάποιας νηστείας.
Βασική προϋπόθεση κάθε προετοιμασίας είναι η δίψα της ψυχής· η δίψα για τον Χριστό. Αναλογιστείτε, σας παρακαλώ, πως αισθανόμαστε και πως ενεργούμε όταν πρόκειται να μας επισκεφθεί ένα σημαντικό και αγαπημένο πρόσωπο: ετοιμάζουμε το σπιτικό μας, περιποιούμαστε τον εαυτό μας και όλη μας η σκέψη είναι προσηλωμένη στην επικείμενη συνάντηση. Έτσι συμβαίνει και με όποιον ποθεί να συναντήσει τον Χριστό μέσω της Θείας Κοινωνίας: η σκέψη του απομακρύνεται σταδιακά από τις μάταιες χαρές και τις πρόσκαιρες απολαύσεις αυτού του κόσμου, και όλες του οι ενέργειες επικεντρώνονται στην κάθαρση, την προετοιμασία και τον καλλωπισμό της ψυχής, η οποία ετοιμάζεται να υποδεχθεί έναν πολύτιμο και μοναδικό Επισκέπτη.
Ακόμη, όμως, και εάν ειλικρινά επιθυμούμε την προετοιμασία της ψυχής μας μέσω της αντιμετώπισης των παθών και των αδυναμιών μας, χρειαζόμαστε βοήθεια. Δεν είναι λίγες οι φορές που αδυνατούμε να διακρίνουμε όσα στέκονται εμπόδιο στη σχέση μας με τον Χριστό. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η καθοδήγηση ενός έμπειρου συνοδοιπόρου, ο οποίος, με διάκριση αλλά και ευθύτητα, θα συμβάλει στην πνευματική μας πρόοδο. Αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος του πνευματικού πατέρα.
Ο χαρισματικός πνευματικός αποτελεί για τον πιστό Χριστιανό μια πραγματική θεία δωρεά. Όσοι αξιώθηκαν να έχουν έναν εμπνευσμένο κληρικό με γνώσεις, κυρίως όμως με ορθόδοξο βίωμα και εκκλησιαστικό φρόνημα, βιώνουν την αγάπη και την ασφάλεια ότι καθοδηγούνται, μέσω του μυστηρίου της Ιεράς Εξομολογήσεως, προς τον αληθινό και σωτήριο προορισμό της μετανοίας και της θεώσεως.
Χωρίς καμία αμφιβολία, η ορθόδοξη παράδοση μας διδάσκει πως ο πιστός Χριστιανός πρέπει να μεταλαμβάνει όσο το δυνατόν συχνότερα. Όμως, η συχνή Θεία Μετάληψη δεν πρέπει ποτέ να θεωρηθεί ως μια τυπική υποχρέωση, αλλά να αποτελεί καρπό μιας διαρκούς δίψας για τον Χριστό. Εκείνος ο οποίος έχει τοποθετήσει ως το σημαντικότερο πρόσωπο της ζωής του τον Κύριό μας, είναι βέβαιο πως αισθάνεται διαρκώς την ανάγκη να διατηρεί την ύπαρξή του έτοιμη να Τον υποδεχθεί. Για τον άνθρωπο αυτόν, η προετοιμασία πριν από τη Θεία Κοινωνία προκύπτει αβίαστα και του προξενεί μια επουράνια, χαροποιό αναμονή.
Όσοι προετοιμάζουν τον εαυτό τους με πίστη και ζήλο, προκειμένου να λάβουν Σώμα και Αίμα Χριστού, γνωρίζουν από προσωπική εμπειρία την διαρκή αναγέννηση που προσφέρει η συμμετοχή στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Όπως επιβεβαιώνουν όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας, η Θεία Μετάληψη είναι εκείνη που ολοκληρώνει κάθε προσπάθεια και κάθε πνευματικό αγώνα, αποτελεί τον επίλογο κάθε πνευματικής οδού και αποκαλύπτει μέσα στην ψυχή την υπέρλαμπρη παρουσία του Χριστού, ο Οποίος διαρκώς «τα ασθενή θεραπεύει και τα ελλείποντα αναπληροί».
Ας αποτελεί, λοιπόν, η συχνή Θεία Κοινωνία τον διαρκή σκοπό της ζωής μας και ας βρισκόμαστε, όσο το δυνατόν τακτικότερα, ενώπιον του Αγίου Ποτηρίου. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος, προκειμένου η ζωή μας ολόκληρη να ρυθμίζεται διαρκώς από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος και να βαδίζουμε με ασφάλεια τον δρόμο που οδηγεί στην Επουράνια Βασιλεία. Τέλος, ας παρακαλέσουμε τον Κύριο να μας αξιώσει, μέχρι της τελευταίας μας αναπνοής, να αναφωνούμε αυτό με το οποίο ολοκληρώνεται η σημερινή επιστολή, το βιβλίο της Αποκαλύψεως του Ευαγγελιστού Ιωάννου, αλλά και ολόκληρη η Αγία Γραφή: «Ναι, έρχου, Κύριε Ιησού» (Αποκ. 22:20).
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
† Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ
