Με δημόσια δαπάνη 263,5 εκατ. ευρώ, οι αγρότες σε λίγες μέρες θα μπορούν να υποβάλουν τις αιτήσεις για τα επενδυτικά τους σχέδια, καθώς δημοσιεύτηκε η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα αγοράς τρακτέρ. Η πρόσκληση δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε επενδύσεις που μπορούν να ρίξουν το κόστος παραγωγής, να μειώσουν την κατανάλωση νερού και ενέργειας, να περιορίσουν τις εισροές και να εκσυγχρονίσουν την παραγωγή. Και γι’ αυτό η προετοιμασία του φακέλου είναι κρίσιμη.

Ακολουθεί ένας οδηγός 15 ερωταπαντήσεων με όσα πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι για τα Σχέδια Βελτίωσης.

1. Πότε ανοίγουν οι αιτήσεις;

Η ηλεκτρονική υποβολή ξεκινά την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026 και ολοκληρώνεται την Τετάρτη 20 Ιανουαρίου 2027 στις 13:00. Η αίτηση υποβάλλεται μέσω του ΟΠΣΚΕ, με τους κωδικούς ΑΑΔΕ του υποψηφίου. Κάθε ΑΦΜ μπορεί να υποβάλει μία αίτηση.

2. Ποιοι αγρότες μπορούν να ενταχθούν;

Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπεται ηλικιακό όριο από 18 έως και 63 ετών κατά την ημερομηνία υποβολής. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων ως επαγγελματίας αγρότης, ενώ υπάρχει ειδική πρόβλεψη και για δικαιούχους του προγράμματος εγκατάστασης γεωργών νεαρής ηλικίας. Απαραίτητη είναι επίσης η υποβολή παραδεκτής Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης για το 2025, καθώς και η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.

3. Τι ισχύει για τις εταιρείες και τα συλλογικά σχήματα;

Δικαιούχοι, εκτός από τα φυσικά, μπορούν να είναι και τα νομικά πρόσωπα, αλλά και τα συλλογικά σχήματα. Για τα νομικά πρόσωπα απαιτείται, μεταξύ άλλων, τουλάχιστον το 50% του κύκλου εργασιών του 2025 να προέρχεται από αγροτικές δραστηριότητες. Στα συλλογικά σχήματα περιλαμβάνονται ομάδες και οργανώσεις παραγωγών, αγροτικοί συνεταιρισμοί και ενώσεις τους, καθώς και ΚΟΙΝΣΕΠ, με ειδικές προϋποθέσεις ως προς τη σύνθεση και τη δραστηριότητά τους.

4. Τι δαπάνες μπορούν να χρηματοδοτηθούν;

Η πρόσκληση καλύπτει τρεις παρεμβάσεις: ανταγωνιστικότητα, εξοικονόμηση ύδατος και κυκλική οικονομία/ενεργειακές επενδύσεις. Στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται κτίρια και εγκαταστάσεις, καινούργιος μηχανολογικός εξοπλισμός, φυτεύσεις, εξοπλισμός μελισσοκομίας, επενδύσεις εξοικονόμησης νερού, παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, καθώς και επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση αποβλήτων και παραπροϊόντων.

5. Μπορεί κάποιος να αγοράσει τρακτέρ μέσω των Σχεδίων Βελτίωσης;

Ναι, οι γεωργικοί ελκυστήρες είναι επιλέξιμη κατηγορία. Η βασική ένταση στήριξης για τρακτέρ, περονοφόρους φορτωτές, bobcat και παρελκόμενα ανέρχεται σε 50%, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να φτάσει το 60%.

6. Υπάρχει μεγαλύτερη επιδότηση για σύγχρονη τεχνολογία;

Ναι. Η πρόσκληση δίνει αυξημένη στήριξη σε εξοπλισμό τεχνολογίας αιχμής, όπως συστήματα GPS υψηλής ακρίβειας με αυτόματη οδήγηση, αλλά και σε εξοπλισμό που περιορίζει τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Για αυτές τις κατηγορίες η βασική ένταση στήριξης ανέρχεται στο 60%.

7. Πόσο είναι το ποσοστό επιδότησης για εξοικονόμηση νερού και ΑΠΕ;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα ισχυρότερα κίνητρα του προγράμματος. Οι δαπάνες που αφορούν μείωση της χρήσης αρδευτικού νερού, εξοικονόμηση ενέργειας, παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και κυκλική οικονομία επιδοτούνται με 70%.

8. Και για στάβλους και κτηνοτροφικό εξοπλισμό;

Για κτιριακές εγκαταστάσεις και εξοπλισμό κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων η βασική ένταση στήριξης είναι 60%. Η πρόσκληση προβλέπει επίσης ειδικά αυξημένα όρια προϋπολογισμού όταν το μεγαλύτερο μέρος της επένδυσης αφορά κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και συναφή εξοπλισμό.

9. Πόσο μπορεί να φτάσει ο προϋπολογισμός της επένδυσης και ποιο είναι το ανώτατο ποσό επιδότησης;

Τα όρια διαφέρουν ανάλογα με την επένδυση. Για την ανταγωνιστικότητα, ο προϋπολογισμός μπορεί να φτάσει έως 200.000 ευρώ, ενώ για επενδύσεις με κύριο αντικείμενο κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και συναφή εξοπλισμό μπορεί να φτάσει τις 400.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τις 500.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα.

Για εξοικονόμηση νερού το όριο είναι έως 150.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και έως 250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα. Για ενεργειακές και κυκλικές επενδύσεις φτάνει έως 200.000 ευρώ και 500.000 ευρώ αντίστοιχα. Ειδικά για παραγωγή βιοαερίου από κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις το όριο μπορεί να φτάσει τα 2,5 εκατ. ευρώ.

10. Μπορώ να συνδυάσω διαφορετικές επενδύσεις;

Ναι, και αυτό είναι ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της πρόσκλησης. Ο παραγωγός μπορεί να διαμορφώσει ένα ενιαίο επενδυτικό σχέδιο που να αξιοποιεί περισσότερες από μία παρεμβάσεις, με συνολικό επιχορηγούμενο προϋπολογισμό που μπορεί να φτάσει έως 750.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και 1,25 εκατ. ευρώ για συλλογικά σχήματα, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους της πρόσκλησης.

11. Πόσα χρήματα πρέπει να βάλει ο ενδιαφερόμενος από την τσέπη του;

Η επιδότηση δεν καταβάλλεται προκαταβολικά για ολόκληρη την επένδυση. Η ιδιωτική συμμετοχή είναι η διαφορά μεταξύ του συνολικού προϋπολογισμού και της δημόσιας δαπάνης και καλύπτεται με ίδια κεφάλαια ή/και τραπεζικό δανεισμό. Η στήριξη καταβάλλεται απολογιστικά, μετά την πραγματοποίηση και εξόφληση των δαπανών και την πιστοποίησή τους. Προβλέπεται, πάντως, δυνατότητα προκαταβολής έως το 50% της εγκεκριμένης δημόσιας ενίσχυσης, με τραπεζική εγγύηση.

12. Πώς θα αποφασιστεί ποιος θα πάρει την επιδότηση;

Οι αιτήσεις βαθμολογούνται και κατατάσσονται. Δεν αρκεί, επομένως, να πληρούνται οι τυπικές προϋποθέσεις. Τα κριτήρια αφορούν, μεταξύ άλλων, στη δυναμική του υποψηφίου και της εκμετάλλευσης, στην κατεύθυνση της παραγωγής και στην ωριμότητα της επένδυσης. Οι αιτήσεις κατατάσσονται με βάση τη βαθμολογία και εντάσσονται μέχρι την κάλυψη της διαθέσιμης δημόσιας δαπάνης.

13. Τι σημαίνει «ωριμότητα της επένδυσης»;

Σημαίνει ότι ο παραγωγός δεν πρέπει να περιμένει την τελευταία στιγμή. Η πρόσκληση εξετάζει την τεκμηρίωση της επένδυσης και, μεταξύ άλλων, το εύλογο κόστος των δαπανών. Για την αξιολόγηση του κόστους μπορούν να απαιτηθούν τρεις προσφορές, ενώ για επενδυτικές δαπάνες άνω των 20.000 ευρώ προβλέπονται επιπλέον τεχνικά στοιχεία και πληροφορίες.

14. Τι πρέπει να προσέξει ο παραγωγός πριν υποβάλει την αίτηση;

Το σημαντικότερο είναι να μη θεωρήσει ότι κάθε αγορά μηχανήματος ή εξοπλισμού είναι αυτομάτως επιλέξιμη. Υπάρχουν αναλυτικές τεχνικές προδιαγραφές ανά κατηγορία. Για παράδειγμα, ένα απλό σκαλιστήρι δεν παίρνει την αυξημένη ενίσχυση τεχνολογίας αιχμής, αλλά απαιτείται συγκεκριμένο σύστημα ενεργού καθοδήγησης και αυτόματης διόρθωσης. Αντίστοιχα, για την αυξημένη στήριξη απαιτούνται συγκεκριμένες προδιαγραφές και στα συστήματα γεωργίας ακριβείας.

15. Υπάρχουν δαπάνες που δεν επιδοτούνται;

Βεβαίως. Για παράδειγμα, δεν είναι επιλέξιμες δαπάνες που έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί από προηγούμενα επενδυτικά προγράμματα και δεν έχουν αποσβεστεί σύμφωνα με τους όρους της πρόσκλησης. Επίσης, κατά κανόνα δεν χρηματοδοτούνται πράξεις που έχουν ολοκληρωθεί πριν από την υποβολή της αίτησης. Η πρόσκληση προβλέπει ειδικούς κανόνες για δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1η Ιουνίου 2026, επομένως εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και έλεγχος από τον μελετητή πριν γίνει οποιαδήποτε κίνηση.