Η κατοχή προσωπικού smartphone στην πρώιμη εφηβεία συσχετίστηκε με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA.

Σε αυτή τη μελέτη, με πληθυσμό 8.957 εφήβων, το 70% των συμμετεχόντων είχε δικό του smartphone στην ηλικία των 12 ετών. Η κατοχή smartphone συσχετίστηκε, τόσο στη συγχρονική όσο και στην προοπτική ανάλυση, με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών, όπως επεισόδια υπερφαγίας και σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος.

Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», παραθέτει τα σημαντικότερα σημεία.

Smartphone στην πρώιμη εφηβεία – Τι εξέτασε η μελέτη

Πιο αναλυτικά, οι έφηβοι αποκτούν δικά τους smartphones σε ολοένα μικρότερη ηλικία. Οι συσχετίσεις μεταξύ της ηλικίας απόκτησης smartphone και του κινδύνου διατροφικών διαταραχών στους εφήβους δεν είχαν επαρκώς μέχρι σήμερα εξεταστεί.

Στις ΗΠΑ, η μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) χρησιμοποίησε στρωματοποιημένο δείγμα σχολείων και οι συμμετέχοντες προέρχονταν από 21 ερευνητικά κέντρα στις ΗΠΑ.

Στη δειγματοληψία επιλέχθηκαν σχολεία με βάση τη φυλή, την εθνικότητα, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και τον βαθμό αστικοποίησης, ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα συστηματικά λάθη κατά την εισαγωγή των συμμετεχόντων.

Τα ποσοστά σταθμίστηκαν με βάση δεδομένα της American Community Survey, ώστε να αντιπροσωπεύουν εκτιμήσεις για τον πληθυσμό.

Τα δεδομένα αναλύθηκαν κατά την περίοδο 2025-2026 και τα κύρια καταληκτικά σημεία ήταν:

• τα συμπτώματα υπερφαγίας,
• οι ακατάλληλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την αποτροπή της αύξησης του βάρους,
• η ανησυχία για την αύξηση του βάρους,
• η σύνδεση της αυτοαξίας με το βάρος,
• η παρουσία οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής στις ηλικίες των 12 και 14 ετών.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Από τους 8.957 συμμετέχοντες, το 52% ήταν αγόρια και οι 6.225, δηλαδή το 70%, είχαν δικό τους smartphone στην ηλικία των 12 ετών.

Μεταξύ των 6.225 συμμετεχόντων, τα συχνότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ήταν τα συμπτώματα υπερφαγίας, σε ποσοστό 9,2% στην ηλικία των 12 ετών, και οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές, σε ποσοστό 20,5% στην ηλικία των 14 ετών.

Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε συγχρονικά με υψηλότερο επιπολασμό συμπτωμάτων υπερφαγίας με στατιστικά σημαντικό τρόπο, σύνδεσης της αυτοαξίας με το βάρος και παρουσίας οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής.

Αλλά και στις προοπτικές αναλύσεις, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε διαχρονικά με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων υπερφαγίας, χρήσης ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών για την αποτροπή της αύξησης του βάρους, σύνδεσης της αυτοαξίας με το βάρος και παρουσίας οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής.

Συσχέτιση και όχι απόδειξη αιτιότητας

Βέβαια, η μελέτη, επειδή δεν είναι παρεμβατική, δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιολογική σχέση, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου.

Κατέγραψε αν οι έφηβοι είχαν δικό τους τηλέφωνο, αλλά όχι τι περιεχόμενο έβλεπαν ή πώς το χρησιμοποιούσαν. Επίσης, μέτρησε συμπτώματα και όχι απαραίτητα διαγνωσμένες διατροφικές διαταραχές.

Ποιος μπορεί να είναι ο μηχανισμός

Ο πιθανός μηχανισμός της συσχέτισης αφορά κυρίως τον τρόπο χρήσης του smartphone, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες που διεξήγαγαν τις αναλύσεις.

Το προσωπικό κινητό επιτρέπει συχνή και ιδιωτική πρόσβαση σε εξατομικευμένο περιεχόμενο. Εικόνες «ιδανικών» σωμάτων, αναρτήσεις για δίαιτα ή γυμναστική και συνεχής σύγκριση με συνομηλίκους ενδέχεται να ενισχύουν τη δυσαρέσκεια για το σώμα.

Η πρώιμη εφηβεία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδος: οι σωματικές αλλαγές της ήβης συμπίπτουν με αυξημένη σημασία που αποδίδεται στην αποδοχή από τους άλλους. Έτσι, η εξωτερική εμφάνιση μπορεί να αποκτήσει δυσανάλογο βάρος στην αυτοεκτίμηση.

Ο ρόλος του ύπνου και του διαδικτυακού στρες

Οι συγγραφείς προτείνουν και άλλες πιθανές οδούς. Η έκθεση σε περιεχόμενο που προωθεί ακραίες διατροφικές πρακτικές μπορεί να τις παρουσιάζει ως φυσιολογικές ή επιθυμητές.

Η χρήση του κινητού τη νύχτα ενδέχεται να διαταράσσει τον ύπνο, επηρεάζοντας τη ρύθμιση της όρεξης και των συναισθημάτων.

Επιπλέον, το διαδικτυακό στρες θα μπορούσε να συμβάλλει στη χρήση του φαγητού ως τρόπου αντιμετώπισης δυσάρεστων συναισθημάτων.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Συμπερασματικά, η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συσχετίστηκε με περισσότερα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών, γεγονός που υποδηλώνει ότι η χρονική στιγμή απόκτησης smartphone ενδέχεται να σχετίζεται με τον κίνδυνο διατροφικών διαταραχών.

Τα δεδομένα αυτά μπορεί να είναι πολύτιμα για τη διαμόρφωση συστάσεων για τη σωματική, πνευματική και ψυχική ανάπτυξη των εφήβων, καθώς και για τις διατροφικές τους συνήθειες.