Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, παραχώρησε σήμερα, Κυριακή 04 Οκτωβρίου, συνέντευξη στην εφημερίδα «Βραδυνή της Κυριακής» και στον δημοσιογράφο Νίκο Αρμένη.
Κύριε υπουργέ, είμαστε πια στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωση της αντιπυρικής περιόδου. Νομίζω ότι μπορούμε να κάνουμε απολογισμό. Αν ένας πολίτης σας ρωτούσε «πώς τα πήγαμε;», τι θα απαντούσατε;
Ο μηχανισμός έδωσε μια πολύ δύσκολη μάχη, με αποτελέσματα που πρέπει να αξιολογήσουμε με ειλικρίνεια. Δύο ήταν οι στόχοι της αντιπυρικής περιόδου: η μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών και η μείωση των καμένων εκτάσεων. Οι στόχοι αυτοί επιτεύχθηκαν σε ικανοποιητικό βαθμό.
Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν 3.960 πυρκαγιές, αριθμός μειωμένος κατά 29,28% σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας. Αντίστοιχα, οι καμένες εκτάσεις ανήλθαν σε 335.706 στρέμματα, μειωμένες κατά 37,56% σε σχέση με τον ίδιο μέσο όρο.
Το 99,7% αντιμετωπίστηκε άμεσα, σε πρώτο χρόνο. Ωστόσο, περίπου τα δύο τρίτα των τότε καταγεγραμμένων καμένων εκτάσεων προήλθαν από τέσσερις μεγάλες πυρκαγιές μέσα σε ένα τετραήμερο.
Αυτό αποτυπώνει τόσο την αποτελεσματικότητα της άμεσης επέμβασης όσο και τη δυσκολία που δημιουργούν οι ακραίες συνθήκες. Οι θυελλώδεις άνεμοι επιτάχυναν την εξάπλωση και, σε κρίσιμες περιπτώσεις, εμπόδισαν τα εναέρια μέσα να επιχειρήσουν.
Όμως σε αυτή τη μάχη είχαμε ανθρώπινες απώλειες και καταστροφές που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Η αντιπυρική περίοδος ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου. Τότε θα γίνει ο τελικός απολογισμός και θα αποτελέσει τη βάση για συγκεκριμένες βελτιώσεις στην επόμενη χρονιά.
Για άλλη μια χρονιά χάσαμε και ανθρώπινες ζωές. Θυμάμαι τους πυροσβέστες στο Ρέθυμνο, την πτώση των ελικοπτέρων στο Πόρτο Γερμενό. Τι χρειάζεται να κάνουμε ώστε στο τέλος του επόμενου καλοκαιριού να μην χαθεί ούτε μία ανθρώπινη ζωή;
Κάθε ανθρώπινη απώλεια μας συγκλονίζει. Στις οικογένειες όσων χάθηκαν οφείλουμε στήριξη και πλήρη διερεύνηση των συνθηκών και αιτιών. Τα συμπεράσματα των αρμόδιων αρχών πρέπει να αξιοποιούνται για τη βελτίωση της ασφάλειας του προσωπικού και την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων.
Η προστασία του προσωπικού απαιτεί συνεχή εκπαίδευση και επαναπιστοποίηση, απαρέγκλιτη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας, καθώς και σαφείς οδηγίες και επικοινωνία στο πεδίο. Στην κατεύθυνση αυτή εφαρμόζουμε συγκεκριμένους κανόνες εμπλοκής και ενισχύουμε τον επιχειρησιακό συντονισμό.
Η μεγαλύτερη προτεραιότητα του Μηχανισμού είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής και βεβαίως της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Πρώτα και πάνω απ’ όλα όμως είναι η ανθρώπινη ζωή και σε αυτή την κατεύθυνση πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες προσαρμογές και να ληφθούν οι αναγκαίες αποφάσεις.
Λέτε ότι η Ελλάδα διαθέτει αναλογικά με άλλες χώρες της ΕΕ τα περισσότερα μέσα. Αλλά, με δεδομένο ότι και φέτος κάηκαν μεγάλες δασικές εκτάσεις, μάλλον δεν επαρκούν. Ποιος είναι ο σχεδιασμός για την ενίσχυση και σε μέσα και σε ανθρώπινο δυναμικό;
Φέτος ο σχεδιασμός περιέλαβε 80 εναέρια μέσα, 51 μισθωμένα και 29 εθνικά, με την επιχειρησιακή αξιοποίησή τους να εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και τις συνθήκες. Το πρόβλημα δεν ήταν αριθμός των εναέριων μέσων αλλά η δυνατότητα αξιοποίησής τους, καθώς οι ακραίοι άνεμοι μπορούν να εμποδίσουν ακόμη και έναν ισχυρό στόλο να επιχειρήσει.
Το προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος ανέρχεται πλέον σε περίπου 18.800 πυροσβέστες, συμπεριλαμβανομένων των εποχικών. Διαθέτουμε 21 Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων, με περίπου 1.600 δασοκομάντο. Φέτος προσλαμβάνουμς 600 Πυροσβέστες Επί Θητεία και το 2027 θα προσληφθούν ακόμη 600. Παράλληλα, αυξήσαμε τους εισακτέους στις παραγωγικές σχολές από 170 σε 330 ετησίως και επεκτείναμε την απασχόληση των εποχικών από έξι σε οκτώ μήνες.
Μέσω του «ΑΙΓΙΣ», προϋπολογισμού άνω των δύο δισεκατομμυρίων ευρώ, αξιοποιούμε πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΣΠΑ και δανειακή χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την ανανέωση του εξοπλισμού. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει 1.400 οχήματα, επτά νέα Canadair, αναβάθμιση επτά CL-415 και οκτώ Super Puma. Έχουν επίσης παραληφθεί τρία αεροσκάφη επιτήρησης και τρία ελικόπτερα πολλαπλών αποστολών. Ενισχύουμε ταυτόχρονα το προσωπικό, τον εξοπλισμό και την επιχειρησιακή οργάνωση.
Προχωρούμε δηλαδή στην ισόρροπη ενίσχυση του Μηχανισμού σε ανθρώπινο δυναμικό και μέσα, ενώ παράλληλα προσαρμόζουμε την επιχειρησιακή οργάνωση στις σύγχρονες απειλές, όπως διαμορφώνονται από την κλιματική αλλαγή.
Από τη στιγμή που θα παραλάβουμε τα πρώτα νέα Canadair, τα οποία ως γνωστόν θα πετούν και το βράδυ, μετά από πόσο καιρό θα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε, δεδομένου ότι απαιτείται και επιχειρησιακή ένταξη;
Πρώτα μια διευκρίνιση: τα νέα Canadair θα μπορούν να πετούν τη νύχτα για μεταστάθμευση. Αυτό δεν σημαίνει νυχτερινές υδροληψίες και ρίψεις σε πυρκαγιές.
Το πρώτο νέο αεροσκάφος αναμένεται το 2028 και η παραλαβή των επτά προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2031. Παράλληλα προχωρά η αναβάθμιση των επτά υφιστάμενων CL-415.
Η επιχειρησιακή ένταξη απαιτεί εκπαίδευση χειριστών και μηχανικών, τεχνική υποστήριξη και αφομοίωση του συστήματος. Σε ένα νέο αεροπορικό μέσο η διαδικασία μπορεί να ξεπεράσει τον έναν χρόνο. Η εμπειρία των πληρωμάτων στα CL-415 μπορεί να επιταχύνει την ένταξη, η οποία θα πραγματοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Η συνεργασία που είχατε με την Τοπική Αυτοδιοίκηση πώς ήταν;
Η πλειονότητα των αυτοδιοικητικών αρχών συνεργάστηκε και ανταποκρίθηκε και στη διαδικασία των προληπτικών δράσεων αλλά και στην αντιμετώπιση των συμβάντων στο πεδίο. Βεβαίως υπάρχουν περιθώρια για την ενίσχυση της συνεργασίας μας καθώς οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του Μηχανισμού Αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών.
Φέτος διατέθηκαν στους δήμους 50 εκατομμύρια ευρώ για προληπτική πυροπροστασία, έναντι 18,5 εκατομμυρίων πριν από λίγα χρόνια. Η χρηματοδότηση πρέπει να μεταφράζεται εγκαίρως σε καθαρισμούς, προσβάσεις, λειτουργικά υδροστόμια και δεξαμενές. Παράλληλα, οι δηλώσεις καθαρισμού οικοπέδων είχαν φτάσει περίπου τις 776.000 στις αρχές Σεπτεμβρίου, δείχνοντας τη μεγάλη συμμετοχή των πολιτών στην πρόληψη.
Στις επιχειρήσεις, δήμοι και περιφέρειες συνέδραμαν με υδροφόρες, μηχανήματα, προσωπικό και υποστήριξη των πολιτών. Αυτή η συνεργασία πρέπει να λειτουργεί όλο τον χρόνο, με σαφείς αρμοδιότητες και προετοιμασία πριν εμφανιστεί ο κίνδυνος.
Το 112 έχει αποδειχθεί σωτήριο. Ωστόσο, υπάρχουν και φωνές που λένε ότι οι προληπτικές εκκενώσεις σε κάποιες περιπτώσεις είναι υπερβολικές. Πώς απαντάτε σε αυτή την κριτική;
Το 112 σώζει ζωές. Η προειδοποίηση πρέπει να φτάνει όσο υπάρχει ακόμη χρόνος για ασφαλή απομάκρυνση. Αξιολογούμε την εξέλιξη της πυρκαγιάς, τον άνεμο, τις προσβάσεις και τον κίνδυνο για τον πληθυσμό. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να φτάσει η φωτιά στα σπίτια. Το ότι ένας οικισμός τελικά προστατεύτηκε δεν σημαίνει ότι η προειδοποίηση ήταν περιττή. Η κατάσβεση συνεχίζεται για την προστασία των περιουσιών και του περιβάλλοντος.
Παράλληλα, αναβαθμίζουμε το σύστημα με το Next Generation 112, έργο ύψους 17,5 εκατομμυρίων ευρώ. Ο πολίτης θα διαθέτει ακριβέστερο γεωεντοπισμό, κείμενο σε πραγματικό χρόνο, βιντεοκλήση και σιωπηλή αναγγελία περιστατικού. Δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην προσβασιμότητα και στην άμεση ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών, ώστε η βοήθεια να φτάνει ταχύτερα και χωρίς αποκλεισμούς.
Οι περισσότερες πυρκαγιές οφείλονται σε εμπρησμό ή σε άλλα αίτια;
Η ανθρώπινη αμέλεια αποτελεί βασικό παράγοντα πρόκλησης πυρκαγιών. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκαν 359 συλλήψεις με την αυτόφωρη διαδικασία: 318, δηλαδή το 88,58%, για εμπρησμό από αμέλεια και 41, το 11,42%, από πρόθεση. Επιβλήθηκαν επίσης 838 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 1.438.461 ευρώ.
Μόνο τον Σεπτέμβριο επιβλήθηκαν 81 πρόστιμα, ύψους 178.983,27 ευρώ, και πραγματοποιήθηκαν 35 συλλήψεις: 31 από αμέλεια και τέσσερις από πρόθεση.
Τα ποσοστά αφορούν τις συλλήψεις, αλλά αναδεικνύουν τη σοβαρότητα των αμελών συμπεριφορών, όπως η καύση υπολειμμάτων και οι θερμές εργασίες. Υπάρχουν επίσης φυσικά αίτια, όπως οι κεραυνοί.
Έχουμε ενισχύσει τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού με 37 νέα περιφερειακά τμήματα. Είτε από αμέλεια είτε από πρόθεση, η καταστροφή είναι ίδια. Επιμένουμε στην πρόληψη, στους ελέγχους και στη διερεύνηση των περιστατικών.
Η προσπάθεια αυτή και τα αποτελέσματα στην εξιχνίαση των εγκλημάτων εμπρησμού καταδεικνύουν την αποφασιστικότητά μας και συνέβαλε καθοριστικά στη μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών που προανέφερα.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί για την πρόληψη πυρκαγιών;
Ήδη αξιοποιείται στην επιτήρηση και στην έγκαιρη ανίχνευση. Φέτος ο σχεδιασμός περιλαμβάνει 110 βάσεις drones επιτήρησης, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διαθέτει 47 ιδιόκτητα επιχειρησιακά drones για χρήση στο πεδίο. Έχουν επίσης ενταχθεί στον σχεδιασμό τρία Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα Drones.
Με θερμικές κάμερες και δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης, τα συστήματα βοηθούν στον εντοπισμό θερμικών εστιών και μεταδίδουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και τη νύχτα.
Η συνδυαστική ανάλυση μετεωρολογικών δεδομένων, βλάστησης και εικόνων μπορεί να υποστηρίξει την εκτίμηση κινδύνου. Το επιχειρησιακό όφελος είναι συγκεκριμένο: ταχύτερος εντοπισμός, καλύτερη εικόνα και έγκαιρη κινητοποίηση των κατάλληλων δυνάμεων.
Επιπρόσθετα, ο Μηχανισμός διαθέτει το σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου των Επιχειρήσεων ENGAGE, το οποίο αναβαθμίζεται με νέες δυνατότητες, όσον αφορά στην ενσωμάτωση πληροφοριών ανίχνευσης θερμών σημείων από τους ελληνικούς μικροδορυφόρους αλλά και την προσομοίωση της εξέλιξης μιας φωτιάς μέσω ενσωματωμένων μοντέλων προσομοίωσης. Τέλος είναι συνδεδεμένο και θα λειτουργεί με την Εθνική Βάση Δεδομένων η οποία είναι σε εξέλιξη.
Είναι στις προθέσεις σας να κατέβετε υποψήφιος στις εκλογές του 2027;
Όχι, δεν πρόκειται να είμαι υποψήφιος. Προτεραιότητά μου είναι το έργο στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και η συνεχής ενίσχυση του μηχανισμού για την προστασία των πολιτών. Οι πολίτες περιμένουν από εμάς αποτελέσματα, ετοιμότητα και υπευθυνότητα. Σε αυτό είμαι απολύτως προσηλωμένος.
