Σε πανηγυρική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Αγρινίου, η επίσημη εκδήλωση για την έναρξη της νέας εκπαιδευτικής και πολιτιστικής χρονιάς 2026–2027 του Ιδρύματος Πολιτισμού «Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός» και της Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας «Μανουήλ Πανσέληνος» της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας.
Η εκδήλωση σηματοδότησε την έναρξη μιας ακόμη δημιουργικής περιόδου για το Ίδρυμα Πολιτισμού, με τη συνέχιση των δράσεων που έχουν ήδη καθιερωθεί και την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών στους τομείς της παιδείας, του πολιτισμού και των τεχνών, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα παιδιά και τους νέους.
Ξεχωριστή θέση στη φετινή χρονιά κατέχει η επαναλειτουργία της Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας «Μανουήλ Πανσέληνος», της Ιεράς Μητροπόλεως.
Η εκδήλωση άρχισε με την Ακολουθία του Αγιασμού, την οποία τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός, ευλογώντας την έναρξη της νέας εκπαιδευτικής και πολιτιστικής περιόδου.
Αμέσως μετά, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Ιδρύματος Πολιτισμού κ. Χρήστος Ζήσης παρουσίασε τη φιλοσοφία και το πρόγραμμα δράσεων της νέας χρονιάς. Τόνισε ότι το Ίδρυμα επιδιώκει να αποτελεί έναν ζωντανό και ανοιχτό χώρο πολιτισμού, δημιουργίας, επικοινωνίας και ανθρώπινης συνάντησης, όπου το παιδί, ο νέος και ο ενήλικας δεν θα προσεγγίζουν την τέχνη και τον πολιτισμό απλώς ως θεατές, αλλά ως ενεργοί συμμετέχοντες.
Παρουσιάζοντας το σύνθημα που συνοδεύει τη φετινή χρονιά, «Πολιτισμός είναι οι άνθρωποι, είναι η συμμετοχή, είναι η ζωή!», αναφέρθηκε στο πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα του Ιδρύματος, το οποίο περιλαμβάνει Χορωδία Ενηλίκων, Παιδική και Νεανική Χορωδία, θεατρικές ομάδες, παραδοσιακούς χορούς, χειροποίητες δημιουργίες, φιλαναγνωσία, Βυζαντινή Αγιογραφία και Κουκλοθέατρο.
Συνοψίζοντας τον προσανατολισμό του Ιδρύματος, ο κ. Ζήσης υπογράμμισε χαρακτηριστικά: «Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε απλώς τμήματα. Θέλουμε να δημιουργήσουμε κοινότητες. Δεν θέλουμε μόνο να διδάξουμε τεχνικές. Θέλουμε να καλλιεργήσουμε ανθρώπους», δίνοντας έμφαση στην αξία της συμμετοχής, της συνεργασίας και της ίδιας της δημιουργικής διαδρομής.
Στη συνέχεια, ο Διευθυντής της Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας «Μανουήλ Πανσέληνος», Πρωτοπρ. Κωνσταντίνος Παπακωστόπουλος, παρουσίασε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα και τη φιλοσοφία λειτουργίας της Σχολής, πραγματοποιώντας παράλληλα μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία της.
Αναφέρθηκε στην ίδρυσή της το 2006 από τον μακαριστό Μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας κυρό Κοσμά και στους ανθρώπους που υπηρέτησαν το έργο της, τονίζοντας ότι σήμερα, με την πατρική μέριμνα και την έμπρακτη στήριξη του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Δαμασκηνού, αρχίζει μια νέα περίοδος λειτουργίας και δημιουργίας.
Με αφετηρία τον αποστολικό λόγο «πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γινέσθω», ο π. Κωνσταντίνος επεσήμανε, ότι σκοπός της Σχολής δεν είναι μόνο η διδασκαλία της τεχνικής της αγιογραφίας, αλλά η «οικοδομή ανθρώπων», οι οποίοι θα γνωρίσουν την ορθόδοξη εικονογραφία, θα μυηθούν στον πλούτο της ορθόδοξης θεολογίας, θα αγαπήσουν την παράδοση και θα μάθουν να δημιουργούν με υπομονή και συνέπεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα παιδιά και στους νέους, επισημαίνοντας ότι σε μια εποχή κατά την οποία η ψηφιακή εικόνα κυριαρχεί στην καθημερινότητά τους, η αγιογραφία μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική δημιουργική ενασχόληση. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «εδώ η πληροφορία γίνεται γνώση μέσα από την τριβή και την εξάσκηση, ενώ η γνώση γίνεται κατάθεση ψυχής, γίνεται χειροποίητη εικόνα με διαχρονική αξία».
Αναφερόμενος στη θεολογική διάσταση της ιερής τέχνης τόνισε ότι μέσα από το σχέδιο, το χρώμα και το φως αποτυπώνονται με σεβασμό το πρόσωπο του Χριστού, της Θεοτόκου και των Αγίων, καθώς και τα γεγονότα της Θείας Οικονομίας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η ορθόδοξη εικόνα είναι η Θεία Λειτουργία ζωγραφισμένη με χρώματα· είναι ένα εικαστικό άνοιγμα, ένα παράθυρο στα έσχατα».
Η Σχολή θα λειτουργήσει με παιδικό τμήμα και τμήματα αρχαρίων και προχωρημένων μαθητών, ενώ το τετραετές πρόγραμμα σπουδών θα πλαισιώνεται από εικαστικά και θεολογικά σεμινάρια, επισκέψεις σε ιστορημένους Ιερούς Ναούς και Μονές και συμμετοχές σε εκθέσεις.
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρ. Δημήτριος Κατούνης, Διευθυντής της Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Εκκλησία και Πολιτισμός, από την πτώση στην ευχαριστία».
Ο π. Δημήτριος προσέγγισε θεολογικά τη σχέση Εκκλησίας και πολιτισμού, παρουσιάζοντας την Εκκλησία πρωτίστως ως «κοινωνία αγάπης», ως κοινωνία του Θεού με τον άνθρωπο και των ανθρώπων μεταξύ τους. Παράλληλα, όρισε τον πολιτισμό ως το πνευματικό και υλικό αποτύπωμα που αφήνει ο άνθρωπος στο πέρασμά του από τον χώρο και τον χρόνο, αναφερόμενος στις διαφορετικές εκφάνσεις του και στους καρπούς του, όπως η επιστήμη, η τεχνολογία, η φιλοσοφία και η τέχνη.
Ιδιαίτερα υπογράμμισε ότι η Εκκλησία δεν αποτελεί πολιτιστικό οργανισμό, αφού το έργο της είναι πρωτίστως σωστικό, αλλά προσλαμβάνει τον πολιτισμό και τον μεταμορφώνει, αξιοποιώντας τον ως μέσο κοινωνίας και αναφοράς του ανθρώπου προς τον Θεό. «Το πιο σημαντικό, όμως, επίτευγμα της Εκκλησίας είναι ότι οδηγεί τον πολιτισμό στην ευχαριστία», τόνισε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η Εκκλησία δεν στέκεται φοβικά απέναντι στην τεχνολογία, την επιστήμη και την ύλη, αλλά αναγνωρίζει την αξία τους και προτάσσει την ελευθερία και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.
Αναφερόμενος ειδικότερα στην τέχνη, επισήμανε ότι μέσα στην Εκκλησία αυτή μεταμορφώνεται σε λειτουργική τέχνη, η οποία εκφράζει τη θεολογία της και γίνεται ευχαριστία και δοξολογία προς τον Θεό. Η Εκκλησία, όπως ανέφερε, παίρνει το χρώμα, το ξύλο, το ύφασμα, τη νότα και κάθε άλλο υλικό και τα μεταμορφώνει σε προσευχή, ώστε η εικόνα, ο ύμνος και κάθε έκφραση της εκκλησιαστικής τέχνης να γίνονται «διάδρομοι και παράθυρα που φανερώνουν τον Θεό» και γέφυρες που ενώνουν τον πιστό με τον Κύριο.
Ολοκληρώνοντας, συνεχάρη τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. Δαμασκηνό και την Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας για τη δημιουργία του Ιδρύματος Πολιτισμού «Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός», υπογραμμίζοντας ότι μέσα από το έργο του «η Εκκλησία παίρνει τον πολιτισμό και τον μεταμορφώνει σε ευχαριστιακή δοξολογία προς τον Θεό».
Στον καταληκτήριο λόγο του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός εξέφρασε τη χαρά του για την έναρξη μιας ακόμη δημιουργικής χρονιάς και αναφέρθηκε στη σημαντική συμβολή του Ιδρύματος Πολιτισμού κατά το επετειακό έτος για τη συμπλήρωση 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου.
Όπως τόνισε, το Ίδρυμα αποτέλεσε βασικό πυλώνα πάνω στον οποίο οικοδομήθηκε και υλοποιήθηκε ένα ευρύ πρόγραμμα πολιτιστικών, εκπαιδευτικών, καλλιτεχνικών και λατρευτικών δράσεων, ενώ παράλληλα συνέχισε με σταθερά βήματα την ανάπτυξη του ευρύτερου έργου του.
Ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους συνεργάτες του Ιδρύματος και αναφέρθηκε στις νέες πρωτοβουλίες που πρόκειται να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην επαναλειτουργία της Σχολής Βυζαντινής Αγιογραφίας, μνημονεύοντας με σεβασμό τον μακαριστό προκάτοχό του, Μητροπολίτη κυρό Κοσμά, ο οποίος την ίδρυσε. Ευχαρίστησε θερμά τον π. Κωνσταντίνο Παπακωστόπουλο, ο οποίος ανέλαβε την ευθύνη της επαναλειτουργίας της, εκφράζοντας την εμπιστοσύνη του στο ήθος, στον ζήλο, στη γνώση και στην εμπειρία του ιδίου και των συνεργατών του.
Ο Σεβασμιώτατος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον κατηχητικό χαρακτήρα της Σχολής, ως μιας ακόμη δυνατότητας εισαγωγής των μαθητών στον πνευματικό και θεολογικό πλούτο της Εκκλησίας.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη φιλοσοφία με την οποία επιθυμεί να δραστηριοποιείται το Ίδρυμα μέσα στην τοπική κοινωνία, τονίζοντας ότι: «Ήρθαμε όχι για να διεκδικήσουμε θέση, αλλά για να συνεργαστούμε. Το Ίδρυμα Πολιτισμού ποτέ δεν θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά, αλλά πάντοτε συνεργατικά».
Υπογράμμισε ότι το πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής είναι μεγάλο και ότι οι φορείς που επί δεκαετίες το υπηρετούν, το διασώζουν και το προβάλλουν αξίζουν τόσο τον σεβασμό όσο και τη συνεργασία της τοπικής Εκκλησίας.
Συνδέοντας μάλιστα τα όσα ανέφερε ο κεντρικός ομιλητής με την αποστολή του Ιδρύματος, ο Σεβασμιώτατος επεσήμανε ότι η πολιτιστική δραστηριότητα της Εκκλησίας δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο διακονίας και προσφοράς. Το Ίδρυμα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, είναι το μέσο «για να μπορέσουν όλοι μα όλοι να δουν την αυθεντική μορφή της αγαπητικής σχέσης του ανθρώπου με τον ίδιο τον Πλάστη και Δημιουργό του, τον Θεό».
Συνεχίζοντας ευχαρίστησε τον Δήμο Αγρινίου για τη συνεργασία και αναφέρθηκε στις ανακαινιστικές εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην έδρα του Ιδρύματος Πολιτισμού, στην οδό Μελεάγρου, όπου πρόκειται να εγκατασταθεί η πλειονότητα των δράσεων του Ιδρύματος.
Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη μακαριστή Ουρανία Λανάρα και στη βούλησή της, χάρη στην οποία το κτίριο που φιλοξενούσε μέχρι πρότινος τις δράσεις της Αδελφότητος «Αγία Φιλοθέη» έχει περιέλθει στην τοπική Εκκλησία. Ήδη ο ισόγειος χώρος και ο πρώτος όροφος έχουν διαμορφωθεί για να στεγάσουν δράσεις του Ιδρύματος Πολιτισμού και τη Σχολή Βυζαντινής Αγιογραφίας αντίστοιχα.
Τέλος, ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε θερμά τον Πρωτοπρ. Δημήτριο Κατούνη για την αποδοχή της προσκλήσεως και ανακοίνωσε ότι με τη συγκεκριμένη εισήγηση εγκαινιάζεται ένας νέος κύκλος διαλέξεων, ο οποίος θα συνοδεύει στο εξής την έναρξη των δράσεων του Ιδρύματος Πολιτισμού κάθε νέας περιόδου.
Η εναρκτήρια αυτή εκδήλωση ανέδειξε έτσι τον διττό προσανατολισμό του Ιδρύματος Πολιτισμού «Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός»: από τη μία πλευρά, τη διαφύλαξη και δημιουργική συνέχιση της εκκλησιαστικής και πολιτιστικής παραδόσεως και, από την άλλη, το άνοιγμα σε νέες μορφές δημιουργίας, παιδείας και συμμετοχής. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας παραμένει ο άνθρωπος και ιδιαίτερα η νέα γενιά, με τον πολιτισμό να γίνεται χώρος συνάντησης, κοινωνίας και δημιουργίας και, μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, δρόμος που οδηγεί από την ανθρώπινη δημιουργικότητα στην ευχαριστία και τη δοξολογία του Θεού.
Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://photos.app.goo.gl/gaWSbThRZ8hsSfXe6
