Όταν ο βήχας επιμένει, ειδικά τη νύχτα, πολλοί στρέφονται αυτόματα σε κάποιο σιρόπι. Ωστόσο, ένα απλό τρόφιμο που υπάρχει σχεδόν σε κάθε κουζίνα μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση: το μέλι.
Σύμφωνα με την οικογενειακή γιατρό Elizabeth Rainbolt, MD, της Cleveland Clinic, το μέλι χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως φυσικό μέσο για τον βήχα και σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει, ιδιαίτερα σε ήπιο βήχα που σχετίζεται με κρυολόγημα ή άλλες κοινές λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Η δράση του δεν οφείλεται σε έναν μόνο μηχανισμό. Το μέλι έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιμικροβιακές ιδιότητες, ενώ η παχύρρευστη υφή του δημιουργεί ένα προστατευτικό «στρώμα» στον λαιμό. Έτσι μειώνεται ο ερεθισμός που πυροδοτεί την ανάγκη για βήχα.
Πώς μπορεί το μέλι να μειώσει τον βήχα
Ο βήχας συχνά συντηρείται από περισσότερους από έναν παράγοντες. Σε ένα κρυολόγημα, για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει αυξημένη παραγωγή βλέννας, αλλά και έντονος ερεθισμός των νευρικών απολήξεων στον λαιμό και στους αεραγωγούς.
Το μέλι μπορεί να βοηθήσει και στα δύο.
Μπορεί να κάνει τις εκκρίσεις πιο λεπτόρρευστες, ώστε να καθαρίζεται ευκολότερα ο λαιμός, ενώ παράλληλα καταπραΰνει τον ερεθισμένο βλεννογόνο. Αυτό έχει σημασία ειδικά στον ξηρό ή ενοχλητικό βήχα, όπου το πρόβλημα δεν είναι μόνο η βλέννα αλλά και η υπερευαισθησία του λαιμού.
Όπως εξηγεί η Dr. Rainbolt, το μέλι «ηρεμεί» τις νευρικές απολήξεις που ενεργοποιούνται κατά τον βήχα, επειδή καλύπτει τον λαιμό και μειώνει τον τοπικό ερεθισμό.
Γιατί βοηθά ιδιαίτερα τη νύχτα
Ο νυχτερινός βήχας μπορεί να διακόπτει επανειλημμένα τον ύπνο και να καθυστερεί την ανάρρωση από μια ίωση.
Εδώ το όφελος του μελιού είναι έμμεσο αλλά σημαντικό. Αν μειωθεί η ένταση του βήχα, είναι ευκολότερο να κοιμηθεί κανείς καλύτερα. Και ο επαρκής ύπνος αποτελεί βασικό μέρος της αποκατάστασης από ένα κρυολόγημα ή άλλη ιογενή λοίμωξη.
Μπορεί να δοθεί και σε παιδιά;
Σε παιδιά άνω του 1 έτους, το μέλι μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη επιλογή για την ανακούφιση του βήχα. Μάλιστα, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο αποτελεσματικό από κοινά αντιβηχικά σε παιδιά.
Υπάρχει όμως μία πολύ σημαντική εξαίρεση:
Δεν πρέπει να δίνεται ποτέ μέλι σε βρέφη κάτω του 1 έτους, λόγω του κινδύνου βρεφικής αλλαντίασης.
Πώς χρησιμοποιείται
Δεν χρειάζεται κάποιος ειδικός τρόπος λήψης. Συνήθως αρκούν 1-2 κουταλάκια του γλυκού, είτε σκέτα είτε διαλυμένα σε χλιαρό νερό ή τσάι.
Αν προστεθεί σε ρόφημα, είναι προτιμότερο το υγρό να μην είναι πολύ καυτό. Χρειάζεται επίσης μέτρο, επειδή το μέλι παραμένει πηγή σακχάρων. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για άτομα με διαβήτη ή για όσους πρέπει να περιορίζουν την πρόσληψη ζάχαρης.
Ποιο μέλι να προτιμήσουμε
Η Dr. Rainbolt αναφέρει ότι ορισμένοι τύποι μελιού διατηρούν περισσότερα από τα φυσικά συστατικά τους.
Συχνά προτιμώνται:
- το ωμό, λιγότερο επεξεργασμένο μέλι,
- τα πιο σκούρα μέλια, που συνήθως περιέχουν περισσότερες αντιοξειδωτικές ενώσεις,
- το μέλι Manuka, το οποίο έχει μελετηθεί για την αντιβακτηριακή του δράση.
Αυτό δεν σημαίνει, πάντως, ότι ένα συγκεκριμένο είδος είναι απαραίτητο για να υπάρξει ανακούφιση από τον βήχα.
Πότε ο βήχας χρειάζεται γιατρό
Το μέλι μπορεί να βοηθήσει σε ήπιο βήχα, αλλά δεν αντιμετωπίζει την αιτία κάθε συμπτώματος.
Ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν ο βήχας:
- διαρκεί περισσότερο από περίπου 10 ημέρες,
- επιδεινώνεται αντί να υποχωρεί,
- συνοδεύεται από πυρετό,
- προκαλεί δύσπνοια,
- συνοδεύεται από πόνο στο στήθος.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αιτία μπορεί να είναι διαφορετική από ένα απλό κρυολόγημα και χρειάζεται αξιολόγηση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το μέλι δεν λειτουργεί ως «θεραπεία» για κάθε βήχα. Μπορεί όμως να αποτελέσει μια απλή και συχνά αποτελεσματική επιλογή ανακούφισης, κυρίως όταν ο βήχας είναι ήπιος, ερεθιστικός και επιμένει τη νύχτα.
