Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Ποιός είναι ο Θεός; Τί θέλει από εμάς; Να Τον φοβόμαστε; Να περιμένουμε κάθε στιγμή την τιμωρία Του; Να πιστεύουμε ότι παρακολουθεί τα λάθη μας για να μας τιμωρήσει; Ή μήπως ο Θεός είναι κάτι εντελώς διαφορετικό;…
Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι καινούργια. Από τα παλιά χρόνια ο άνθρωπος προσπαθεί να καταλάβει ποιός είναι ο Θεός. Και πολλές φορές έκανε ένα μεγάλο λάθος: έφτιαξε έναν θεό στα μέτρα του. Έβαλε μέσα στην εικόνα του Θεού τους δικούς του φόβους, τις δικές του επιθυμίες, ακόμη και την δική του σκληρότητα.
Έτσι δημιουργήθηκε, πολλές φορές, η εικόνα ενός θεού αυστηρού και μακρινού. Ενός θεού που περιμένει να κάνουμε λάθος για να μας τιμωρήσει. Ενός θεού που ζητά υπακοή και ανταποδίδει με εύνοια. Ενός θεού που, όταν ο άνθρωπος αμαρτάνει, απαντά με οργή και εκδίκηση.
Αν όμως πιστεύουμε σε έναν τέτοιο θεό, πώς θα μπορούμε να Τον αγαπήσουμε; Και ακόμη περισσότερο: πώς θα μάθουμε να αγαπάμε ο ένας τον άλλον; Αλήθεια, πώς συνδέονται αυτά δύο; Η απάντηση είναι απλή:
Τον Θεό που πιστεύουμε, τον μιμούμαστε. Ο Θεός που πιστεύουμε μας διαμορφώνει, αφού του έχουμε παραδώσει τον νου και την καρδιά μας. Αν, λοιπόν, πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι εκδικητικός, υπάρχει κίνδυνος να γίνουμε κι εμείς εκδικητικοί. Αν πιστεύουμε ότι ο Θεός μισεί τον αμαρτωλό, μπορεί να αρχίσουμε κι εμείς να μισούμε όποιον θεωρούμε διαφορετικό η παραβάτη.
Γι’ αυτό έχει τόσο μεγάλη σημασία να γνωρίσουμε τον Θεό όπως πραγματικά είναι. Και ποιός μπορεί να μας Τον φανερώσει καλύτερα από τον ίδιο τον Χριστό; Ο Χριστός δεν ήρθε απλώς για να μας μιλήσει για τον Θεό. Είναι η αποκάλυψη του Πατέρα. Στο πρόσωπό Του βλέπουμε ποιός είναι ο Θεός και πως θέλει να ζούμε εμείς.
Όλα τα ανωτέρω αποκαλύπτονται στην σημερινή Ευαγγελική περικοπή, στην οποία δεσπόζει μία από τις χαρακτηριστικότερες φράσεις ολόκληρου του Ευαγγελίου: «Ταύτα εντέλλομαι υμίν, ίνα αγαπάτε αλλήλους» (Ιω. 15:17). Δηλαδή, «Σας δίνω αυτή την εντολή: να αγαπάτε ο ένας τον άλλον».
Και ποιός δίνει αυτή την εντολή; Εκείνος, για τον Οποίον μίλησε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη επιτολή του: «Ο Θεός αγάπη εστί» (4:16)
Αυτό είναι το κέντρο του Ευαγγελίου: Η αγάπη.
Ο Χριστός δεν μας παρουσιάζει έναν ψεύτικο Θεό σκληρότητος και τιμωρίας. Μας φανερώνει τον αληθινό Θεό της αγάπης και μας καλεί να γίνουμε κι εμείς όμοιοί Του: Άνθρωποι αγάπης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ζωή του Χριστιανού θα είναι πάντα εύκολη. Ο Χριστός το λέει σήμερα καθαρά στους μαθητές Του: «Αν σας μισεί ο κόσμος, να ξέρετε πως πριν από εσάς εμένα έχει μισήσει. Αν ανήκατε στον κόσμο, τότε ο κόσμος θα σας αγαπούσε σαν κάτι δικό του. Επειδή όμως δεν ανήκετε στον κόσμο, αφού εγώ σας διάλεξα και σας ξεχώρισα από τον κόσμο, γι’ αυτό σας μισεί ο κόσμος. Αν εμένα καταδίωξαν, θα καταδιώξουν κι εσάς» (Ιω. 15:18-20).
Εκείνη η μεγάλη ώρα, η ώρα του διωγμού, της προσβολής και της περιφρονήσεως είναι και η ώρα της μεγάλης αποφάσεως: Θα υποκύψουμε στο πνεύμα του κόσμου, απαντώντας στο μίσος με μίσος; Η θα ακολουθήσουμε Εκείνον, υπακούοντας στην εντολή Του: «Αγαπάτε αλλήλους»;
Ο Ίδιος στέκεται μπροστά μας ως το αιώνιο και υπέρτατο πρότυπο: Δέχθηκε την απόρριψη, το μίσος, την αδικία και τελικά τον Σταυρό. Αν και Παντοδύναμος, δεν απάντησε με εκδίκηση, δεν συνέτριψε τους εχθρούς Του «ως σκεύη κεραμέως», όπως ακούμε στον ύμνο της Μεγάλης Πέμπτης, μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο. Απάντησε με αγάπη και συγχώρηση.
Όσο ατενίζουμε τον Σταυρό της θυσίας Του, αποφεύγουμε μεγάλους πνευματικούς κινδύνους. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να αντικαταστήσουμε την αληθινή Του εικόνα μέσα μας με μια εικόνα που έχουμε δημιουργήσει εμείς, σύμφωνα με τις δικές μας ατέλειες, τα δικά μας πάθη, τον δικό μας θυμό, την δική μας αυστηρότητα. Την δική μας ανάγκη να τιμωρούμε. Μπορεί ακόμη και την ώρα που μιλάμε για τον Θεό, να συμπεριφερόμαστε σαν να μην έχουμε γνωρίσει ποτέ την αγάπη Του.
Τί επιλογές έχουμε, ώστε να μείνουμε διαρκώς ενωμένοι με την αλήθεια της αγάπης Του; Την επιστροφή στο Ευαγγέλιο, την μελέτη των λόγων Του, την ανάμνηση της ζωής Του, την αναζήτηση του φωτισμού Του, την μίμηση του ήθους των Αγίων Του, οι οποίοι προσάρμοσαν απόλυτα τη ζωή τους στο θέλημά Του;
Αυτή είναι η καρδιά του πνευματικού αγώνα. Μέσω των όπλων που μας παρέχει η Εκκλησία, – την προσευχή, την λατρεία, την μετάνοια, την συμμετοχή στην ζωή της – μας καλεί να καθαρίζουμε σιγά σιγά την καρδιά μας: Όχι για να εξευμενίσουμε έναν τρομερό Θεό, αλλά για να μάθουμε να ζούμε κοντά στην αγάπη Του και, μέσα απ αὐτήν, να μεταμορφώνουμε διαρκώς τη ζωή μας, αλλά και τη σχέση μας με τους ανθρώπους.
Αν γνωρίζω έναν Θεό που αγαπά, μαθαίνω κι εγώ να αγαπώ.
Αν γνωρίζω έναν Θεό που συγχωρεί, μαθαίνω κι εγώ να συγχωρώ.
Αν γνωρίζω έναν Θεό που δεν εκδικείται, μαθαίνω κι εγώ να μακροθυμώ.
Αν γνωρίζω έναν Θεό που ανοίγει την αγκαλιά Του στον άνθρωπο, γίνεται για μένα αδιανόητο να κλείνω την καρδιά μου στον αδελφό μου.
Η αγάπη προς τον συνάνθρωπό μας γίνεται η αποκάλυψη του Θεού της αγάπης στον κόσμο. Ο άνθρωπος που πιστεύει στον Χριστό δεν καλείται να αποδείξει την πίστη του με φωνές, θυμό η καταδίκη. Την αποδεικνύει με τον τρόπο που φέρεται στο σπίτι, στην δουλειά, στην παρέα, ακόμη και απέναντι σε εκείνον με τον οποίο διαφωνεί. Εκεί αποκαλύπτεται αν η πίστη μας έγινε ζωή, εκεί αποκαλύπτεται ο Θεός που πιστεύουμε, εκεί αποκαλύπτεται ποιόν Θεό αγαπούμε και μιμούμαστε.
Ας συμβάλλουμε λοιπόν, ώστε να αποκατασταθεί η αληθινή εικόνα του Θεού στον κόσμο. Την θέση του φόβου, της ενοχής και της εκδικητικότητος στις καρδιές των ανθρώπων, ας αντικαταστήσει, μέσα από την συμπεριφορά μας, η εμπιστοσύνη στην αγάπη Του, η συγχωρητικότητα και η καταλλαγή. Ας μεταβληθεί η πίστη μας, από αιτία αντιδικίας με τον κόσμο, όπως δυστυχώς γίνεται συχνά, σε προσκλητήριο χαράς, ελπίδος και ειρήνης.
Σ’ έναν κόσμο που, ημέρα με τη ημέρα, σπρώχνει την αγάπη στο περιθώριο, ας μεταβληθούμε σε κήρυκες της πιο υπέροχης εντολής, της μόνης που μπορεί να αντιστρέψει τον δρόμο προς την καταστροφή, της μόνης που μπορεί να φωτίσει τους σκοτεινούς δρόμους που έχει επιλέξει να βαδίσει η ανθρωπότητα: «Αγαπάτε αλλήλους». Και ας γίνει η δική Του αγάπη, ζωή δική μας.
