Με τα νέα δεδομένα, η υπαγωγή αυθαιρέτων παρατείνεται έως τις 31 Μαρτίου 2028 από τα τέλη του προσεχή Μάρτη. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ περιέλαβε ρυθμίσεις για τις οικοδομικές άδειες που είχαν ακυρωθεί λόγω μπόνους του ΝΟΚ, ενώ έδωσε παράταση έως την 1η Φεβρουαρίου 2028 στην προθεσμία για την υποχρεωτική έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου για επτά κατηγορίες ακινήτων, η οποία εξέπνεε τέλος του μήνα.

Η πίστωση χρόνου για τα αυθαίρετα κατηγορίας 1-4 ήταν κάτι που είχε ήδη ψηλά στην ατζέντα το υπουργείο, παρά το γεγονός ότι η συμμετοχή των πολιτών ήταν ιδιαίτερα αυξημένη – ειδικά τους τελευταίους μήνες όπου και μετρούσε αντίστροφα η κλεψύδρα. Τεχνικός κόσμος και ΠΟΜΙΔΑ όμως ζητούσαν να υπάρξει ένα επιπλέον χρονικό περιθώριο για να μη δημιουργηθούν προβλήματα, όπως για παράδειγμα στο σκέλος των μεταβιβάσεων, κάτι που τελικά έγινε και επίσημα αποδεκτό.

Ετσι, οι ιδιοκτήτες αυθαίρετων κτισμάτων κατηγορίας 1-4 θα έχουν στη διάθεσή τους επιπλέον δύο χρόνια για να εντάξουν τα ακίνητά τους σε διαδικασία τακτοποίησης μέσω της πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και καταβάλλοντας προσαυξημένα πρόστιμα, τα οποία ωστόσο δεν έχουν ακόμα ανακοινωθεί. Οπως επισημαίνουν πηγές στον «Ελεύθερο Τύπο», τις επόμενες ημέρες θα γίνουν οι σχετικές ανακοινώσεις, για το ύψος δηλαδή των προστίμων που θα χρειαστεί να καταβάλουν οι ιδιοκτήτες προκειμένου να ενταχθούν στην ρύθμιση.

Τα πρόστιμα, σε κάθε περίπτωση, υπολογίζονται ανάλογα με το μέγεθος, την τιμή ζώνης της περιοχής, την παλαιότητα και άλλα πολεοδομικά μεγέθη. Με τα σημερινά δεδομένα μπορούν να εξοφληθούν σε έως και 100 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 50 ευρώ, ενώ δίνεται η δυνατότητα έκπτωσης 20% στην εφάπαξ καταβολή ή 10% στην καταβολή του 30% του αναλογούντος προστίμου.

Πιο συγκεκριμένα: α) 250 ευρώ για αυθαίρετη κατασκευή/χρήση μέχρι 100 τ.μ., β) 500 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ.μ. και μέχρι 500 τ.μ., γ) 1.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ.μ. και μέχρι 2.000 τ.μ., δ) 4.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ.μ. και μέχρι 5.000 τ.μ. και ε) 10.000 ευρώ για κτίριο/χρήση μεγαλύτερα των 5.000 τ.μ.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, έως σήμερα έχουν μπει σε διαδικασία τακτοποίησης με τον Νόμο 4495/17 περισσότερα από 1,705 εκατ. αυθαίρετα. Οι περισσότερες παρεμβάσεις αφορούν σε αλλαγές χρήσης και ημιυπαίθριους χώρους, κατέχοντας μάλιστα σημαντικό μερίδιο στην πίτα των κτισμάτων που έχουν κάνει υπαγωγή στην πλατφόρμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, καθώς αποτελούν 1 στις 3 δηλώσεις.

Τι θα γίνει με τα μεγάλα αυθαίρετα 

Για την κατηγορία 5, δηλαδή τα μεγάλα αυθαίρετα, παραμένει υπό σκέψη αν θα ανοίξει και για αυτά η διαδικασία τακτοποίησης, το οποίο θα αποφασιστεί επίσης το επόμενο διάστημα. Οπως τονίζουν πηγές στον «Ελεύθερο Τύπο», αν τελικά μπουν σε καθεστώς τακτοποίησης -το οποίο αποτελεί πρόθεση του ΥΠΕΝ-, αυτό θα γίνει υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Ειδικότερα, οι εν λόγω ιδιοκτήτες αρχικά θα υποβάλουν προσωρινή αίτηση στην οποία απαιτούνται η σχετική δήλωση και η πληρωμή του ενιαίου ειδικού προστίμου με τις προσαυξήσεις. Επειτα, για να οριστικοποιηθεί η υπαγωγή, οι ιδιοκτήτες με δικά τους έξοδα θα υποβάλουν ένα αίτημα μέσω μηχανικού για να οριστεί ελεγκτής δόμησης, ο οποίος θα «τσεκάρει» την υπαγωγή που θα πρέπει να πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις, δηλαδή (δεν βρίσκεται σε περιοχές Natura, δεν έχει χτιστεί μετά τις 28 Ιουλίου 2011 κ.τ.λ.) και όταν ολοκληρωθεί ο έλεγχος με τη σύνταξη της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, θα γίνεται η οριστική υπαγωγή και κατ’ επέκταση θα μπορούν να πραγματοποιούνται οι μεταβιβάσεις των συγκεκριμένων ακινήτων. 

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΑΔΕΙΕΣ 

Αναστολή κυρώσεων για όσες ακυρώθηκαν λόγω ΝΟΚ 

Μέσω της τροπολογίας που κατέθεσε το ΥΠΕΝ, επίσης παρατείνεται έως την καταληκτική ημερομηνία επανέκδοσης οικοδομικής άδειας μέσω του συστήματος «e-Αδειες» η αναστολή επιβολής κυρώσεων για κτίσματα των οποίων οι οικοδομικές άδειες έχουν ακυρωθεί ή ακυρώνονται λόγω χρήσης πολεοδομικών κινήτρων και προσαυξήσεων (ΝΟΚ). Παράλληλα, παρατείνεται και η μη εφαρμογή των απαγορεύσεων δικαιοπραξιών για τα συγκεκριμένα ακίνητα.

Με την ίδια τροπολογία ορίζεται διατήρηση έως τις 30 Ιουνίου 2026 της αρμοδιότητας εκτέλεσης πρωτοκόλλων κατεδάφισης από τα υφιστάμενα όργανα, με στόχο να αποφευχθούν διοικητικό κενό και πιθανές καθυστερήσεις στην εφαρμογή αποφάσεων κατεδάφισης αυθαιρέτων.

Οπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, με τις συγκεκριμένες παρατάσεις το υπουργείο δίνει ουσιαστική ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες, αποτρέποντας τη δημιουργία νέων αδιεξόδων στην αγορά ακινήτων και εξασφαλίζοντας ομαλή μετάβαση στο νέο πολεοδομικό πλαίσιο. Με τον τρόπο αυτόν, ενισχύονται η ασφάλεια δικαίου και η αξιοπιστία του πολεοδομικού πλαισίου, σε μια περίοδο αυξημένων απαιτήσεων για την ακίνητη περιουσία.

Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου 

Πέραν της παράτασης στις δηλώσεις αυθαιρέτων, διετής πίστωση χρόνου στην προθεσμία δόθηκε και για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Η προθεσμία μετατίθεται πλέον για την 1η Φεβρουαρίου 2028, καλύπτοντας κτίρια Κατηγορίας Ι. Η παράταση κρίθηκε απολύτως αναγκαία, καθώς η μη εμπρόθεσμη έκδοση της Ταυτότητας συνεπάγεται με βαριά πρόστιμα, που ξεκινούν από 200 ευρώ και μπορεί να φτάσουν έως το 10% της αξίας του ακινήτου.

Πρόκειται για τις εξής κατηγορίες: 

• Κτίρια που ανήκουν στο Δημόσιο, στους ΟΤΑ και στα ΝΠΔΔ, καθώς και αυτά που στεγάζουν υπηρεσίες του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ και στεγάζουν υπηρεσίες αυτού.

• Κτίρια συνάθροισης κοινού: θέατρα, κινηματογράφοι, αίθουσες συγκέντρωσης για κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, συνεδριακά κέντρα και κτίρια εκθέσεων. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται επίσης: πολιτιστικές εγκαταστάσεις (βιβλιοθήκες, μουσεία, αίθουσες εκθέσεων), αθλητικές εγκαταστάσεις (κλειστά γυμναστήρια, γήπεδα με κερκίδες και κλειστούς βοηθητικούς χώρους, γήπεδα ΠΑΕ, ολυμπιακές αθλητικές εγκαταστάσεις), σταθμοί μετεπιβίβασης Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.

• Πρατήρια υγρών καυσίμων και συνεργεία αυτοκινήτων: κτίρια ή τμήματα κτιρίων που χρησιμοποιούνται για πρατήρια υγρών καυσίμων ή για πλυντήρια αυτοκινήτων, καθώς και κάθε είδους συνεργεία αυτοκινήτων.

• Τουριστικά καταλύματα άνω των τριακοσίων (300) τ.μ.

• Εκπαίδευση: δημόσια και ιδιωτικά κτίρια προσχολικής, πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

• Υγεία και κοινωνική πρόνοια: κτίρια περίθαλψης (νοσοκομεία, ιατρικά κέντρα, κλινικές, αγροτικά και περιφερειακά ιατρεία, κέντρα ψυχικής υγείας, κέντρα παροχής υπηρεσιών υγείας). Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται επίσης: βρεφοκομεία, παιδικοί- βρεφονηπιακοί σταθμοί, οικοτροφεία, οίκοι ευγηρίας, ιδρύματα χρονίως πασχόντων, ιδρύματα ατόμων με ειδικές ανάγκες, άσυλα.

• Σωφρονισμός: καταστήματα κράτησης, ειδικά καταστήματα κράτησης νέων.