Οι Ελληνες ιδιοκτήτες πληρώνουν πολλαπλάσια από πολλούς Ευρωπαίους για θέρμανση και ψύξη, ενώ σύμφωνα με οδηγία της Ε.Ε. όλες οι κατοικίες θα πρέπει να αναβαθμιστούν ενεργειακά, αλλιώς σε λίγα χρόνια δεν θα μπορεί κάποιος ούτε να πουλήσει, ούτε να νοικιάσει το ακίνητο που κατέχει, εάν δεν διαθέτει την ελάχιστη πιστοποίηση. Τα κτίρια κατοικιών θα πρέπει να επιτύχουν την κατάταξή τους, τουλάχιστον, στην κατηγορία Ε έως το 2030 και στην Δ έως το 2033. Η Οδηγία βρίσκεται υπό επεξεργασία στο ΥΠΕΝ και οι προβλέψεις της αναμένεται πως θα νομοθετηθούν τον Μάιο, θα προβλέπουν υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση κατά 2 έως 3 κατηγορίες για τα παλιά κτίρια έως το 2030. Στόχος η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 16 % έως το 2030, και κατά 20-22 % έως το 2035.

Κατάταξη

Το πρόβλημα είναι ότι το απόθεμα κατοικιών βρίσκεται πολύ μακριά από τον στόχο. Σε ανάλυση των στοιχείων του Μητρώου από τον πρόεδρο του Δικτύου Κτηματομεσιτών, Θεμιστοκλή Μπάκα, φαίνεται πως δύο στις τρεις κατοικίες (64,07%) κατατάσσονται στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες Ε-Η, στοιχείο που αποτελεί σαφή ένδειξη εκτεταμένης ενεργειακής φτώχειας και παλαιότητας του κτιριακού αποθέματος. Μόλις δύο στις δέκα κατοικίες εντάσσεται στις κατηγορίες Α+,Α,Β+ και Β, δηλαδή πλησιάζει τα σύγχρονα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης. Η λεγόμενη «ενδιάμεση ζώνη» Γ-Δ (28,35%) αφορά κατοικίες που παραμένουν λειτουργικές, αλλά με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες και υψηλό κόστος χρήσης.

Ειδικότερα, το 2024 μόλις το 18,71% των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) αφορά κατοικίες που κατατάσσονται στις ανώτερες ενεργειακές κλάσεις Α+, Α, Β+ και Β, δηλαδή σχεδόν 2 στις 10 κατοικίες. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και το 2025, όπου το ποσοστό αυτό διαμορφώνεται στο 17%, επιβεβαιώνοντας τον περιορισμένο αριθμό κατοικιών που πλησιάζουν τα σύγχρονα ενεργειακά πρότυπα.

Την ίδια στιγμή, οι χαμηλότερες ενεργειακές κλάσεις Ε, Ζ και Η συγκεντρώνουν το 53,25% των κατοικιών το 2024 και το 55,23% το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότερες από 5 στις 10 κατοικίες εντάσσονται στις ενεργειακά πιο επιβαρυμένες κατηγορίες. Η διαπίστωση αυτή συνδέεται άμεσα με συνθήκες αυξημένου κόστους λειτουργίας και ενεργειακής φτώχειας για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών.

Τα στοιχεία αυτά, αφορούν αποκλειστικά κατοικίες και βασίζονται σε σύνολο 2.535.911 εγγραφών ΠΕΑ.

Ανοδικά

Παράλληλα, παρατηρείται ποσοστιαία αύξηση των κλάσεων Ε, Ζ και Η το 2025, ένδειξη ότι πολύ παλαιά και ενεργειακά προβληματικά κτίρια εξακολουθούν να εισέρχονται στη διαδικασία πιστοποίησης, «παράγοντας» νέα ΠΕΑ χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει τη δομική υστέρηση του κτιριακού αποθέματος και τη συνεχιζόμενη ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης

Σύμφωνα με τον κ. Μπάκα, η κυριαρχία των χαμηλών ενεργειακών κλάσεων αναδεικνύει την παλαιότητα των κτιρίων, την έλλειψη επαρκούς θερμομόνωσης και τον περιορισμένο ρυθμό ουσιαστικών ενεργειακών αναβαθμίσεων. Τα δεδομένα αυτά συνθέτουν μια εικόνα που υπερβαίνει τα επιμέρους τεχνικά χαρακτηριστικά και αναδεικνύει την ενεργειακή απόδοση της κατοικίας ως κεντρικό ζήτημα – με άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και στην ανθεκτικότητα της κοινωνίας.

Ποιότητα ζωής

Η ενεργειακή απόδοση των κατοικιών αποτελεί σήμερα έναν από τους πλέον κρίσιμους δείκτες ποιότητας ζωής, οικονομικής επιβάρυνσης και κοινωνικής ανθεκτικότητας. Δεν περιορίζεται απλώς στην κατανάλωση ενέργειας ή στο ύψος των λογαριασμών, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των νοικοκυριών να διαβιούν σε θερμικά επαρκείς και υγιείς χώρους, με σταθερές συνθήκες άνεσης και ελεγχόμενο λειτουργικό κόστος. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων τιμών ενέργειας και πιεσμένων εισοδημάτων, η ενεργειακή κατάσταση της κατοικίας καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα, την οικονομική ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.

Η ίδια εικόνα ενεργειακής υστέρησης επιβεβαιώνεται και όταν εξετάζεται ένα σημαντικά μεγαλύτερο δείγμα Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).

Πώς επηρεάζονται οι τιμές πώλησης

Σύμφωνα με τον έμπειρο μεσίτη, Θεμιστοκλή Μπάκα, στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες (Ε-Η), η επίπτωση στις τιμές πώλησης είναι σαφώς εντονότερη. Οι κατοικίες αυτές καταγράφουν μειώσεις που κυμαίνονται από -15% έως και -30% σε σχέση με αντίστοιχα ακίνητα υψηλότερης ενεργειακής απόδοσης, καθώς συνδέονται με υψηλό κόστος θέρμανσης και ψύξης, μειωμένη άνεση και αυξημένο κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας.

Σε κοινωνικούς όρους, οι ενεργειακές κλάσεις «διαβάζονται»:

* Α-Β → άνεση και ενεργειακή ασφάλεια

* Γ-Δ → καθημερινή πίεση και αυξημένα έξοδα

* Ε-Η → ενεργειακή φτώχεια και ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ενεργειακή απόδοση παύει να αποτελεί δευτερεύον τεχνικό χαρακτηριστικό και εξελίσσεται σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της αξίας πώλησης και της κοινωνικής δυναμικής της αγοράς κατοικίας.

Κατάταξη, άνεση και καταναλώσεις

Οι ενεργειακές κλάσεις αποτυπώνουν όχι μόνο την κατανάλωση ενέργειας, αλλά και το επίπεδο άνεσης, το κόστος διαβίωσης και τις ανάγκες αναβάθμισης κάθε κατοικίας.

* Α+: Κατοικίες σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης, σύγχρονες ή πλήρως ανακαινισμένες. Προσφέρουν ενεργειακή αυτάρκεια, πολύ χαμηλό κόστος λειτουργίας και άνεση όλο τον χρόνο.

* Α: Πολύ υψηλή ενεργειακή απόδοση, κοντά στα σύγχρονα πρότυπα. Σταθερή θερμοκρασία και ελεγχόμενα έξοδα.

* Β+: Καλή ενεργειακή απόδοση, συνήθως σε ανακαινισμένα παλαιότερα κτίρια. Λειτουργικές κατοικίες με αποδεκτό κόστος ενέργειας.

* Β: Μεσαία ενεργειακή απόδοση. Κατοικίες που «αντέχονται», αλλά δεν προσφέρουν πλήρη άνεση.

* Γ: Οριακή ενεργειακή κατάσταση, ιδιαίτερα διαδεδομένη. Αυξημένες απώλειες και ανάγκη συνεχούς θέρμανσης ή ψύξης.

* Δ: Χαμηλή ενεργειακή απόδοση. Κατοικίες με υψηλό κόστος ενέργειας και χαμηλή θερμική άνεση.

* Ε: Πολύ χαμηλή απόδοση και σαφή χαρακτηριστικά ενεργειακής φτώχειας. Συνεχείς απώλειες θερμότητας και ανεπαρκή συστήματα θέρμανσης.

* Ζ: Ενεργειακά προβληματικά κτίρια, με υγρασία, μούχλα και υψηλό κόστος χωρίς αντίκρισμα.

* Η: Η χειρότερη ενεργειακή κατηγορία. Κατοίκηση με όρους επιβίωσης, ακραίες απώλειες και συχνά μη λειτουργική θέρμανση.