Με αφετηρία την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων ως εργαλείου οικονομικής άμυνας, η κ. Γεωργάκη τόνισε ότι οι κυρώσεις δεν μπορούν πλέον να ιδωθούν μόνο ως έκφραση διπλωματικής αποδοκιμασίας, αλλά ως στοιχείο ενός ευρύτερου πλέγματος οικονομικής άμυνας που αποσκοπεί στην προστασία της ασφάλειας, της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ε.Ε..

Υπογράμμισε δε, ότι η αποτελεσματικότητα των κυρώσεων εξαρτάται από πολλούς, συχνά αντικρουόμενους, παράγοντες. Από τη μία πλευρά, μπορούν να αποδυναμώσουν οικονομικά και στρατιωτικά έναν αντίπαλο χωρίς προσφυγή στη βία και από την άλλη, «η δυνατότητα παράκαμψης μέσω τρίτων χωρών, οι πολιτικές διαφωνίες στο εσωτερικό της Ε.Ε. και οι επιπτώσεις στις ίδιες τις ευρωπαϊκές οικονομίες περιορίζουν συχνά το τελικό αποτύπωμά τους». Παρ’ όλα αυτά, η κυρία Γεωργάκη επισήμανε ότι, ιδίως μετά το 2022, οι κυρώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομικής άμυνας.

Αποτροπή απειλών

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε αναλυτικά την έννοια της οικονομικής άμυνας, η οποία, όπως εξήγησε, συνίσταται στη χρήση οικονομικών και νομικών εργαλείων για την αποτροπή ή αντιμετώπιση απειλών ασφαλείας, την προστασία κρίσιμων υποδομών και στρατηγικών συμφερόντων, τη μείωση επικίνδυνων εξαρτήσεων από τρίτες χώρες και την αποδυνάμωση αντιπάλων με μη στρατιωτικά μέσα. Οι κυρώσεις εντάσσονται πλέον σε αυτό το οπλοστάσιο, μαζί με τον έλεγχο ξένων επενδύσεων, τους εξαγωγικούς περιορισμούς και τα εργαλεία εμπορικής άμυνας.

Σύμφωνα με την εισήγηση, σήμερα η Ε.Ε. διατηρεί 40 διαφορετικά καθεστώτα κυρώσεων, τα οποία υιοθετούνται είτε αυτοτελώς είτε σε συνάρτηση με αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων, όπως σημείωσε η κ. Γεωργάκη, παραμένει σύνθετη, καθώς απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο της Ε.Ε. για την πολιτική απόφαση, γεγονός που συχνά αντανακλά τις εσωτερικές ισορροπίες και διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Εκτεταμένο καθεστώς

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία, οι οποίες, όπως επεσήμανε η κ. Γεωργάκη, συνιστούν το πιο εκτεταμένο και πολυεπίπεδο καθεστώς κυρώσεων στην ιστορία της Ε.Ε. Συγκεκριμένα, από το 2022 έως σήμερα, έχουν υιοθετηθεί 19 πακέτα μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν χρηματοπιστωτικούς περιορισμούς, πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, αποκλεισμό τραπεζών από το διεθνές σύστημα πληρωμών, ενεργειακά εμπάργκο και πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο, καθώς και απαγορεύσεις εξαγωγών κρίσιμων τεχνολογιών και προϊόντων διπλής χρήσης. Παράλληλα, έχουν επιβληθεί κυρώσεις σε χιλιάδες φυσικά και νομικά πρόσωπα.

Οπως ανέφερε η κ. Γεωργάκη, οι κυρώσεις της Ε.Ε. κατά της Ρωσίας είχαν ως στόχο πρωτίστως να πλήξουν καίρια την οικονομική και στρατιωτική ικανότητα της χώρας του Βλαντιμίρ Πούτιν και να οδηγήσουν, έτσι, σε κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ

«Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία κατέδειξε πως η υπερβολική εξάρτηση από μια χώρα, και δη με αποκλίνουσες αξίες, μειώνει τις στρατηγικές επιλογές της Ε.Ε., θέτοντας σε κίνδυνο τις οικονομίες και τους πολίτες της. Ενας επιπλέον στόχος της επιβολής των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας ήταν η επίτευξη στρατηγικών ενωσιακών αποτελεσμάτων, όπως η ενεργειακή και εμπορική απεξάρτηση από τη Μόσχα, ώστε να διασφαλιστεί η οικονομική ασφάλεια και η στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε.», τόνισε η Κωνσταντίνα Γεωργάκη. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να ασκήσει κριτική, επισημαίνοντας ότι «η καθυστερημένη ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία και η παράκαμψη των κυρώσεων μέσω σκιωδών δικτύων αποδυναμώνουν την αποτελεσματικότητά τους».