Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού

Ο Μέγας Αντώνιος γεννήθηκε το 251 μ. Χ. στην Άνω Αίγυπτο, από πλούσιους και ενάρετους γονείς, τους οποίους έχασε σε νεαρή ηλικία. Από την παιδική του ηλικία ήταν ολιγαρκής και αυτάρκης, «μόνοις δε οις εύρισκεν ηρκείτο και πλέον ουδέν εζήτει». Έξι μήνες μετά την κοίμηση των γονέων του, άκουσε στην εκκλησία την Ευαγγελική περικοπή του πλουσίου νεανίσκου, στην οποία αναφέρεται, ότι ο Χριστός είπε στον πλούσιο νέο: «πώλησον τα υπάρχοντά σου και δος πτωχοίς» (Ματθ. 19-21).
Τόση μεγάλη εντύπωση προξένησε η Ευαγγελική αυτή προτροπή στην ψυχή του Αντωνίου, ώστε αμέσως διένειμε τα υπάρχοντά του στους πτωχούς και ενδεείς, αφού φύλαξε τα απολύτως αναγκαία για την συντήρηση αυτού και της μικρής του αδελφής, την οποία φρόντισε να παραδώσει σε Χριστιανές νέες παρθένους, που είχαν αφιερωθεί στην χριστιανική αρετή, βέβαιος ότι κοντά τους θα είναι κατά πάντα ασφαλής.
Αποφασίζει στην συνέχεια, να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και αναχωρεί για την έρημο, όπου «παίδευσε» την ψυχή του και τιθάσευσε τα πάθη του, φθάνοντας στα ανώτατα όρια της ασκήσεως. Ο Άγιος Αντώνιος ζει ασκητικό βίο, εργαζόμενος αδιάκοπα και υποβαλλόμενος σε αυστηρή νηστεία, για να κατανικήσει τους πειρασμούς της σάρκας, αγρυπνώντας την νύχτα και τρώγοντας ελάχιστα. Αξιώθηκε της θαυματουργίας, θεραπεύοντας ασθενείς, «ου προστάζων, αλλ’ ευχόμενος και τον Χριστόν ονομάζων». Μαρτυρείται ότι, ενώ ο Άγιος βρισκόταν ακόμα στην ζωή, έβλεπε τις ψυχές των ανθρώπων που εξέρχονταν από το σώμα τους.
Γίνεται το πρότυπο των ασκητών. Πολλοί εξ αυτών έφθαναν στην έρημο, για να τον ακούσουν και να τον συμβουλευτούν. Η φήμη του Οσίου Αντωνίου έφθασε μέχρι τους βασιλείς, τόσο, ώστε ο Μέγας Κωνσταντίνος και οι υιοί του, Κωνστάντιος και Κώνστας, έγραφαν σε αυτόν, σαν να ήταν πατέρας τους και τον παρακαλούσαν να τους απαντήσει. Παρέδωσε την μακάρια ψυχή του στον μισθαποδότη Θεό, σε ηλικία 105 ετών.
Ο Άγιος Αντώνιος ήταν ένας άνθρωπος, ο οποίος έφθασε με την Χάρι του Θεού στην τελειότητα, κατά τα μέτρα των δυνατοτήτων του ανθρώπου επί της γης. Υπήρξε ένας διδάσκαλος των διδασκάλων, ένας οδηγός των πνευματικών οδηγών. Ο Μέγας και καθηγητής της ερήμου.
Δύο από τα όπλα του Αγίου κατά των παθών του ήταν η προσευχή και η ταπείνωση. Κανένας πνευματικός αγώνας δεν μπορεί να γίνει χωρίς την προσευχή. Μας προειδοποιεί ο Κύριος «γρηγορείτε και προσεύχεσθε, ίνα μη εισέλθητε εις πειρασμόν» (Ματθ. 26, 41). Αλλά η προσευχή είναι ανενέργητη, αν δεν συνοδεύεται από την ταπείνωση. Προσευχή με βαθειά ταπείνωση και με συντετριμμένη καρδία.
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει πως, «στην προσευχή, πρέπει η γνώμη σου να είναι το να ενώσεις την θέλησή σου, με την θέληση του Θεού και όχι να τραβήξεις στην δική σου θέληση, την θέληση του Θεού. Στην προσευχή, πρέπει πρώτα, να δοξολογείς τον Θεό, δεύτερον, να Τον ευχαριστείς για τις ευεργεσίες που σου έκανε, τρίτον, να εξομολογείσαι τις αμαρτίες σου με συντριβή και τέταρτον, να ζητάς εκείνο, που είναι για την σωτηρία σου».
Η προσευχή να γίνεται με ταπείνωση. Όποιος ζει με ταπείνωση, κατηγορεί τον εαυτόν του, εξομολογείται και ζητά συγχώρεση από τον Θεό. Η εξομολόγηση είναι πραγματική ταπείνωση. Ένας, ο οποίος πιστεύει υπερήφανα, ότι είναι καλός και δίκαιος, είναι αυτοδικαιωμένος. Μία κατάσταση άρρωστη πνευματικά. Γι’ αυτό, πάντοτε στην ζωή μας, να θέτουμε τον λογισμό μας, την πνευματική μας κατάσταση και ζωή, υπό την κρίση του πνευματικού πατρός.
Με αυτό τον τρόπο έζησε και ο Άγιος Αντώνιος. Διαρκώς προσευχόμενος και εξομολογούμενος εν μετανοία. Απέναντι στον Θεό, η στάση μας να είναι ως υποχρεωμένοι σ’ Αυτόν, ως πολλά πταίοντες, ως μη δικαιούμενοι να ζητήσουμε καμία αμοιβή για τα «δήθεν» καλά μας έργα και μόνο το έλεος και την Χάρι Του να αιτούμαστε. Και αυτήν την ταπεινή προσευχή, θα την δέχεται ο Θεός, θα μας ευλογεί και θα μας βοηθά να προκόπτουμε πνευματικά και εν τω νυν και εν τω μέλλοντι αιώνι.