Στο πλαίσιο του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη, ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, παρουσίασε το στρατηγικό σχεδιασμό του υπουργείου Εσωτερικών για την αυτοδιοίκηση, ενώ έκανε μια εκτενή ανάλυση των παρεμβάσεων.

Στη συνέχεια παρουσίασε τον οδικό χάρτη για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στην ομιλία του, υπογράμμισε τη σημαντική ενίσχυση που αναμένεται το 2025 και έθεσε παράλληλα το πλαίσιο της αυστηρής αξιολόγησης και της ανάγκης για επιτάχυνση στην εκτέλεση των έργων. Κεντρική αναφορά στην παρέμβασή του είχε η παρουσίαση του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, «ενός έργου που φιλοδοξεί να εξορθολογίσει και να εκσυγχρονίσει τους κανόνες μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου».

-Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης

Ο Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης αποτελεί μια προσπάθεια κωδικοποίησης και εκσυγχρονισμού, δομημένη σε πέντε βιβλία, με περίπου 1.000 άρθρα και 1.600 σελίδες! Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι το πλήρες κείμενο θα παραδοθεί στην ΚΕΔΕ εντός Νοεμβρίου, προτού τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, συνοδευόμενο από επιχειρησιακό σχέδιο, εγκυκλίους και «οδικούς χάρτες». Η φιλοσοφία του Κώδικα εστιάζει σαφώς στην καθημερινότητα του πολίτη και κινείται γύρω από το πλαίσιο της απλούστευσης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της θεσμικής αυτοτέλειας.

-Δήμαρχος από τον πρώτο γύρο και ηλεκτρονική ψηφοφορία

Ως προς τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, ο Κώδικας προωθεί ριζικές αλλαγές. Στο εκλογικό σύστημα θα προβλέπεται η εκλογή δημάρχου από τον πρώτο γύρο των δημοτικών εκλογών. Επιπλέον ξεκαθάρισε ότι εισάγει και την ηλεκτρονική ψηφοφορία (e-voting). Επιπλέον, προβλέπονται διορθώσεις στο πλαίσιο ελέγχου των προεκλογικών δαπανών, ενισχύοντας τη διαφάνεια.

-Διακυβέρνηση

Το δεύτερο βιβλίο εισάγει νέους κανόνες λειτουργίας για τα δημοτικά συμβούλια και τις επιτροπές, με έμφαση στη διαφάνεια και τη λογοδοσία (δημόσια πρακτικά, ανοικτά δεδομένα). Μια καινοτομία αποτελεί η πρόβλεψη για ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα μέσω γρήγορων και απλών διαδικασιών. Τέλος, δρομολογείται η αναδιάταξη των νομικών προσώπων των δήμων, καθώς εντοπίστηκαν «πάνω από 25 κατηγορίες» χωρίς σαφή λόγο ύπαρξης σε πολλές περιπτώσεις.

-Αρμοδιότητες

Οπως επισήμανε πρόκειται για ένα κρίσιμο κομμάτι, καθώς περιλαμβάνει την καταγραφή και ταξινόμηση 1.200 αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης. Θεσπίζεται ένας μόνιμος μηχανισμός μεταφοράς αρμοδιοτήτων από την κεντρική κυβέρνηση στους δήμους, ο οποίος θα συνοδεύεται από ρητές αναφορές για την κάλυψη του κόστους λειτουργίας, προσωπικού και υποδομών. Στόχος είναι η απλούστευση των κανονιστικών αποφάσεων με το «τεκμήριο καθημερινότητας» και η υποχρεωτική διαβούλευση πριν την έκδοσή τους. Παράλληλα ο υπουργός δήλωσε αρνητικός στην ιδέα της μητροπολιτικής αυτοδιοίκησης.

-Νέα Οικονομικά ΟΤΑ

Αυτή η ενότητα του Κώδικα  χαρακτηρίστηκε από τον κ. Λιβάνιο ως «κοσμογονία». Οπως ανέφερε, ο δήμαρχος καθίσταται πλέον διατάκτης στην ένταξη έργων, με στόχο τη μείωση των διαδικασιών και την απλούστευση. Σημαντικές αλλαγές περιλαμβάνουν:

• Αυτόματη αύξηση ΚΑΠ από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, όταν αυξάνει η μισθοδοσία (καλύπτοντας τις αυξήσεις του 2025 για προσωπικό και αιρετούς).
• Νέο πλαίσιο διαφημιστικών τελών και επικαιροποίηση συντελεστών στη φορολογητέα ύλη.
• Πλήρης ψηφιοποίηση των οικονομικών διαδικασιών (βεβαιώσεις, δημοπρασίες).
• Κέντρο διαχείρισης δημοτικών εσόδων και ενιαία εικόνα οφειλών του πολίτη σε όλους τους δήμους.
• Δυνατότητα κοινωνικών παροχών, όπως επίδομα γέννησης έως 3.000€ και άλλων στοχευμένων παροχών.
• Απλοποίηση διαχείρισης της δημοτικής περιουσίας και ηλεκτρονικές δημοπρασίες.

-Εποπτεία και Ελεγχος

Το πέμπτο βιβλίο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό του ελεγκτικού μηχανισμού. Θα συσταθεί «Αυτοτελής Υπηρεσία Εποπτείας» με στελέχωση μέσω ΑΣΕΠ. Προβλέπεται ηλεκτρονική διαχείριση εγγράφων και κατάργηση της χωρικής αρμοδιότητας των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων για ταχύτητα ελέγχου με συγκεκριμένες προθεσμίες. Σημαντική αλλαγή αποτελεί το πλαίσιο της αυτοδίκαιης αργίας των αιρετών, η οποία θα ισχύει ουσιαστικά μετά από τελεσίδικη καταδίκη, καθώς και η πρόβλεψη εξαίρεσης από το αυτόφωρο για δημάρχους και αντιδημάρχους.

-Οικονομική ενίσχυση και απαίτηση για αποτελεσματικότητα

Παράλληλα με τον Κώδικα, ο υπουργός τόνισε τη χειροπιαστή οικονομική ενίσχυση του 2025, η οποία αθροίζει σε 446 εκατ. €. Οι ενισχύσεις περιλαμβάνουν:

• Αύξηση της μηνιαίας δόσης ΚΑΠ από 145 σε 156 εκατ. € (ετήσια ενίσχυση άνω των 120 εκατ. €).
• Εκτακτη ενίσχυση για το τέλος του 2025 ύψους 105 εκατ. €.
• Κάλυψη των μισθολογικών αυξήσεων προσωπικού και αιρετών εξ ολοκλήρου.
• Τριπλασιασμό του κονδυλίου για τα αδέσποτα σε 15 εκατ. €.

Ωστόσο, ο κ. Λιβάνιος άσκησε δριμεία κριτική στις δημοτικές αρχές, καθώς τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου ΟΤΑ αποκαλύπτουν ανεκτέλεστα έργα ύψους 1,1 δισ. € στο τέλος του 2025 (με την οδοποιία να υλοποιείται μόλις στο 25%). Επίσης, επισήμανε τη χαμηλή εισπραξιμότητα: οι απαιτήσεις ανέρχονται σε περίπου 3 δισ. €, με τις σημερινές εισπράξεις να μεταφράζονται σε 46 εκατ. €/έτος, ενώ θα μπορούσε να υπάρξει διπλασιασμός εισπραξιμότητας στα 150 εκατ. €/έτος. Το μήνυμα είναι σαφές: η μη εκτέλεση μπλοκάρει νέες χρηματοδοτήσεις.

-ΔΕΥΑ και ψηφιακός μετασχηματισμός

Για τις ΔΕΥΑ, προωθείται μια μόνιμη λύση που διασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού και την αποτελεσματικότητα. Στα πλάνα περιλαμβάνεται η σύσταση «Παρατηρητηρίου οικονομικής αυτοτέλειας» και η είσπραξη ληξιπρόθεσμων με τη συνδρομή της ΑΑΔΕ, καθώς και η εξέταση ειδικής προκήρυξης μόνιμου προσωπικού. Τονίστηκε ότι «οι σύνδεσμοι ύδρευσης δεν έχουν λόγο ύπαρξης» και προτείνεται η εθελοντική σύσταση κοινών ΔΕΥΑ από όμορους δήμους. Τέλος, ο υπουργός έκρουσε το καμπανάκι για τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, όπου η απορροφητικότητα είναι μικρότερη του 15%, εν όψει του κλεισίματος του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο κ. Λιβάνιος ζήτησε άμεση επιτάχυνση και ωρίμανση διαδικασιών.

ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΥΡΙΖΟΓΛΟΥ

«Συμμαχία ευθύνης για τοπική ευημερία και κοινωνική συνοχή»

Το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) διεξάγεται στην Αλεξανδρούπολη από τις 6 Νοεμβρίου και ολοκληρώνεται σήμερα Σάββατο 8 Νοεμβρίου, με τη συμμετοχή δημάρχων, εκπροσώπων της Πολιτείας και φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από όλη τη χώρα. Το συνέδριο αποτελεί σημαντική ευκαιρία για να τεθούν επί τάπητος ζητήματα που αφορούν το παρόν και το μέλλον της Αυτοδιοίκησης, με επίκεντρο την αποκέντρωση και την ενότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης, αναδεικνύει επιπλέον τη στήριξη και αλληλεγγύη προς την περιοχή της Θράκης.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, στην κεντρική του εισήγηση κατά την έναρξη των εργασιών, έδωσε το στίγμα της επόμενης ημέρας. Τόνισε την ανάγκη για μια ισχυρή, ενωμένη και αποφασισμένη Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση που θα προάγει την τοπική ευημερία και θα ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.

Ο κ. Κυρίζογλου μεταξύ άλλων τόνισε ότι οι δήμαρχοι «αναλαμβάνουν ενωμένοι την πρωτοβουλία για να συγκροτήσουν μια Ισχυρή Συμμαχία Ευθύνης, μεταξύ Αυτοδιοίκησης, Κεντρικού Κράτους και Κοινωνίας των Πολιτών, για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας». Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια εποχή που, όπως επισήμανε, ενισχύεται η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Παρά τα σημαντικά επιτεύγματα της περασμένης χρονιάς, όπου η Αυτοδιοίκηση βγήκε μπροστά για να μην αφήσει «κανέναν πολίτη πίσω», ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς ως προς την επίτευξη της ολοκληρωτικής διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων. «Για μια Ελλάδα που θα εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες για πρόοδο, ευημερία, καλύτερη καθημερινότητα σε κάθε πολίτη της, ανεξάρτητα σε ποιο τόπο της πατρίδας μας ζει», είπε χαρακτηριστικά. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί, αν γίνει πράξη το μήνυμα του Συνεδρίου: «Επιτέλους Αυτοδιοίκηση. Ισχυροί Δήμοι, κάθε μέρα δίπλα στους πολίτες».

Το νέο αναπτυξιακό μοντέλο και αύξηση της χρηματοδότησης

Στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ, οι υφυπουργοί Αθανάσιος Κοντογιώργης και Βασίλης Σπανάκης έθεσαν το πλαίσιο για την επόμενη δεκαετία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο κ. Κοντογιώργης παρουσίασε το νέο αναπτυξιακό μοντέλο έως το 2035, το οποίο θέτει την Αυτοδιοίκηση στο επίκεντρο του σχεδιασμού για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός ενιαίου «υπέρ-ταμείου ανταγωνιστικότητας και συνοχής», όπου θα συγχωνευθούν όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ κ.ά.), και τόνισε ότι ο τοπικός σχεδιασμός καθίσταται πλέον καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Από την πλευρά του, ο κ. Σπανάκης υπογράμμισε τη σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης, τονίζοντας ότι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) αυξήθηκαν κατά 54% από το 2019, φτάνοντας τα €2,736 δισ. το 2026. Επίσης, σημείωσε ότι την τελευταία εξαετία έχουν υλοποιηθεί ή εκτελούνται 10.308 έργα συνολικού προϋπολογισμού 6,5 δισ. ευρώ, ενώ κάλεσε τους Δήμους να επιταχύνουν τον εκσυγχρονισμό των ΚΕΠ, στο πλαίσιο της κοινής γραμμής κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης για την επίλυση των ζητημάτων των πολιτών.

Σήμερα το τελικό ψήφισμα

Η Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2025 αποτέλεσε ημέρα σημαντικών συζητήσεων και καθοριστικών ανακοινώσεων στο Συνέδριο της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ). Στις παράλληλες συνεδρίες, το ενδιαφέρον εστιάστηκε σε κομβικά θέματα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το πρωινό πρόγραμμα περιλάμβανε κρίσιμες ενότητες όπως «Θεσμικά, Ψηφιακός Μετασχηματισμός – Τεχνητή Νοημοσύνη» και «Κοινωνική Πολιτική, Υγεία, Ισότητα», ενώ ξεχωριστή συνεδρία αφιερώθηκε στη «Νησιωτικότητα – Ορεινότητα και Τουριστική Ανάπτυξη». Το απόγευμα, η ατζέντα επικεντρώθηκε στα «Οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης» και τα «Χρηματοδοτούμενα Προγράμματα», καθώς και στο «Περιβάλλον, Ενέργεια, Αγροτική Οικονομία». Συζητήθηκαν επίσης η «Προσφυγική Κρίση και το Μεταναστευτικό», με την ημέρα να κλείνει με την παρουσίαση μελέτης για την παραβατικότητα των νέων. Στις συζητήσεις συμμετείχαν κορυφαία στελέχη της ΚΕΔΕ, μέλη της κυβέρνησης (υπουργοί, υφυπουργοί) και γενικοί γραμματείς, υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα των θεμάτων. Ολες αυτές οι εργασίες οδηγούν στην κορύφωση του Συνεδρίου σήμερα, Σάββατο 8 Νοεμβρίου 2025. Μετά τις τοποθετήσεις των συνέδρων, αναμένεται η έκδοση του τελικού ψηφίσματος, το οποίο θα συνοψίσει τα συμπεράσματα και τις διεκδικήσεις των δήμων.

Ειδικό δημοτικό επίδομα έως 3.000€ για κάθε νέα γέννηση

Μια σημαντική θεσμική παρέμβαση για τη στήριξη της οικογένειας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θ. Λιβάνιος, κατά την ομιλία του στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη. Ο κ. Λιβάνιος εξήγγειλε τη νομοθετική δυνατότητα στους δήμους να θεσπίζουν επίδομα γέννησης που θα φτάνει έως και τις 3.000 ευρώ. Η συγκεκριμένη διάταξη, θα περιληφθεί στον νέο κώδικα που αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα εντός του μήνα. Η ανακοίνωση έρχεται να επισημοποιήσει μια πρακτική που ήδη εφαρμόζουν ορισμένοι  δήμοι. Μεταξύ άλλων ο Δήμος Ηρακλείου Αττικής και ο Δήμος Δοξάτου χορηγούν επίδομα 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί. Μάλιστα αξίζει να επισημανθεί ότι πρόσφατα οι Δήμοι Αγράφων και Νοτίου Πηλίου έλαβαν αποφάσεις για επίδομα ύψους 3.000 ευρώ, αξιοποιώντας στο έπακρο τη νέα προοπτική. Αντίστοιχες συζητήσεις για τη χορήγηση επιδομάτων βρίσκονται σε εξέλιξη, μεταξύ άλλων, στους Δήμους Καλλιθέας, Λυκόβρυσης-Πεύκης και Μινώα-Πεδιάδας στην Κρήτη. Η θεσμοθέτηση αυτού του πλαισίου αναμένεται να δώσει ισχυρό κίνητρο στους δήμους να στηρίξουν έμπρακτα τις οικογένειες, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της τοπικής ευημερίας και της κοινωνικής συνοχής. Η θεσμοθέτηση του σχετικού επιδόματος αναμένεται να οδηγήσει και άλλους δήμους στην απόφαση καθιέρωσης του, καθώς ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στις σύγχρονες κοινωνίες είναι η υπογεννητικότητα.