Μπορεί ο πληθωρισμός στην Ελλάδα να παρουσιάζει σημάδια επιβράδυνσης, ωστόσο οι τιμές των τροφίμων τον Οκτώβριο συνέχισαν να αυξάνονται και μάλιστα με υψηλότερο ρυθμό, ωθούμενα από συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως οι σοκολάτες, το κρέας και ο καφές.

Ωστόσο, σημαντικές πιέσεις άσκησαν και τα φρούτα, οι τιμές των οποίων, σύμφωνα με την ΕΛ.ΣΤΑΤ., ανέβηκαν κατά 9,1% σε ετήσια βάση, ενώ και σε μηνιαίο επίπεδο η άνοδος άγγιξε το 3,6%. Αιτία η μειωμένη παραγωγή λόγω της κλιματικής κρίσης, αλλά και το αυξημένο κόστος παραγωγής.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία, αλλά και οι παγετοί κατά τη διάρκεια της άνοιξης έχουν μειώσει σημαντικά τις αποδόσεις των καλλιεργειών σε πολλά φρούτα, οδηγώντας σε έλλειψη προσφοράς και αύξηση των τιμών. Παράλληλα, το κόστος για τους παραγωγούς έχει αυξηθεί σημαντικά, λόγω των υψηλών τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος και των καυσίμων, που επηρεάζουν την εφοδιαστική αλυσίδα σε όλους τους κρίκους της, από το χωράφι μέχρι το ράφι, ενώ επιβαρυντικά δρα και το εργατικό κόστος, καθώς ελλείψει εργατών γης, τα μεροκάματα έχουν ανέβει ακόμα και στα 60 ευρώ σε κάποιες περιοχές.

Μεγάλη, όμως, ψαλίδα παρατηρείται και στις τιμές από τον παραγωγό μέχρι το ράφι, με τους πρώτους να κάνουν λόγο για φαινόμενα αισχροκέρδειας και ελλιπείς ελέγχους στην αγορά. Παρά το γεγονός, πάντως, ότι η κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για την ακρίβεια, τα οπωροκηπευτικά προϊόντα και δη τα φρούτα φαίνεται να «ξεφεύγουν» ροκανίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα.

Οι τιμές ανά προϊόν

Σύμφωνα με έρευνα του «Ε.Τ.» της Κυριακής, λαμβάνοντας τιμές χονδρικής από τον Οργανισμό Κεντρικών Αγορών και Αλιείας, καθώς και λιανικής από την πλατφόρμα e-katanalotis, οι τιμές στα περισσότερα φρούτα παρουσιάζουν ανατιμήσεις σε σχέση με πέρυσι που αγγίζουν ακόμα και το 50%. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα λεμόνια, τα οποία πωλούνται στα σούπερ μάρκετ στα 1,8 ευρώ το κιλό από 1,2 ευρώ πέρυσι και στη χονδρική στο 1 ευρώ το κιλό από 0,70 ευρώ το 2024. Οπως αναφέρουν εκπρόσωποι του πρωτογενούς τομέα, η εγχώρια παραγωγή λεμονιών ήταν μειωμένη, σε κάποιες περιοχές έως και 70%, κυρίως λόγω των παγετών που έπληξαν τις καλλιέργειες το προηγούμενο διάστημα, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να καλύπτει τις ανάγκες της εισάγοντας προϊόν από άλλες χώρες, όπως η Αργεντινή και η Τουρκία. Ωστόσο, η παραγωγή ήταν χαμηλότερη διεθνώς, κατά περίπου 650.000 τόνους λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών και ασθενειών στις μεγάλες παραγωγούς χώρες.

Κατά 28,9% ακριβότερα πωλούνται φέτος και τα μήλα ποικιλίας στάρκιν στα 1,8 ευρώ το κιλό από τα 1,35 ευρώ την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, καθώς οι καιρικές συνθήκες οδήγησαν σε μειωμένες αποδόσεις, σε κάποιες περιοχές έως και 30%, και η ζήτηση παραμένει υψηλή. Αυτό βέβαια έφερε καλύτερες τιμές για τους παραγωγούς, που πωλούν το προϊόν ακόμα και στα 0,70 ευρώ το κιλό. Ωστόσο, στη χονδρική φτάνουν στα 1,2 ευρώ το κιλό, με τους παραγωγούς να καταγγέλλουν τους μεσάζοντες για αυξημένα κέρδη, επιβαρύνοντας έτσι τον τελικό καταναλωτή.

Μικρότερες μεν, αλλά σημαντικές για τις τσέπες των νοικοκυριών είναι και οι ανατιμήσεις στα αχλάδια κρυστάλλια (+19%), η μέση τιμή των οποίων διαμορφώνεται στα σούπερ μάρκετ στα 2,38 ευρώ το κιλό, από 2 ευρώ πέρυσι. Αιτία και πάλι η κλιματική κρίση, καθώς οι ανοιξιάτικοι παγετοί κατά την περίοδο της ανθοφορίας προκάλεσαν σημαντικές ζημιές, επηρεάζοντας το δέσιμο των καρπών, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού οδήγησαν είτε σε μικροκαρπία είτε σε πτώση των καρπών. Ως αποτέλεσμα της μειωμένης προσφοράς, οι τιμές που έλαβαν οι παραγωγοί ήταν σημαντικά αυξημένες, συμπαρασύροντας και τη χονδρική τιμή, η οποία από το 1,2 ευρώ το κιλό εκτινάχθηκε στα 1,6 ευρώ.

Ανοδικά κινήθηκαν και οι τιμές των ακτινιδίων (+9,7%) από τα 2,90 στα 3,18 ευρώ το κιλό, ωστόσο η αύξηση στο ράφι ήταν μικρότερη από τη χονδρική (+13,3%), παρά το γεγονός ότι η παραγωγή αναμένεται αυξημένη, καθώς όλο και περισσότεροι αγρότες στρέφονται στη συγκεκριμένη καλλιέργεια. Μάλιστα, εκτιμάται ότι την περίοδο 2025-2026 θα καταγραφεί νέο ρεκόρ παραγωγής στους 367.000 τόνους, καταλαμβάνοντας ηγετική θέση στην Ευρώπη. Ωστόσο, η κλιματική κρίση έφερε χαμηλότερες αποδόσεις ανά στρέμμα και μικρότερο μέγεθος καρπού, με την τιμή παραγωγού να αγγίζει το 1,10 ευρώ το κιλό. Μικρή αύξηση, της τάξεως των 0,10 ευρώ, παρουσιάζουν οι τιμές σε πορτοκάλια και μπανάνες, στα 1,10 και 1,75 ευρώ το κιλό αντίστοιχα.

Από την άλλη, σταθερές παραμένουν οι τιμές στα ρόδια στα 2,6 ευρώ το κιλό, παρά το γεγονός ότι η εγχώρια παραγωγή παρουσίασε σημαντική μείωση και η ζήτηση συνεχίζει να αυξάνεται. «Αγκάθι» το υψηλό κόστος (ενέργεια, εργατικά) που ανάγκασε πολλούς παραγωγούς ακόμη και να εγκαταλείψουν τις καλλιέργειές τους. Ωστόσο, οι αυξημένες εισαγωγές διατήρησαν τις τιμές στο ράφι.

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΙΜΩΝ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΣΤΑ ΦΡΟΥΤΑ