Οι αλλαγές αφορούν κυρίως την υπαγωγή των εισφερόμενων κεφαλαίων στα τεκμήρια της Εφορίας, τον τρόπο επένδυσης των χρημάτων, τη διασπορά κινδύνου, την προστασία κεφαλαίου, τις χρεώσεις. Ειδικότερα:

1 Η βασική πρόβλεψη παραμένει: το Δημόσιο αντιστοιχίζει το 100% των επιλέξιμων εισφορών, έως 1.200 ευρώ ετησίως. Για παράδειγμα, εισφορά 100 ευρώ τον μήνα μπορεί να συνοδεύεται από ισόποση κρατική συνεισφορά. Το συνολικό όριο ιδιωτικών εισφορών ανέρχεται σε 10.000 ευρώ ετησίως. Η κρατική συμμετοχή δεν αποτελεί εγγυημένη επενδυτική απόδοση.

2 Η σημαντικότερη μεταβολή εντοπίζεται στο άρθρο 44 του κατατεθέντος νομοσχεδίου, από όπου απαλείφθηκε η ειδική εξαίρεση των κεφαλαίων που εισφέρονται στον ΑΕΛΑ από τα τεκμήρια της Εφορίας. Συγκεκριμένα, στο αρχικό κείμενο του νομοσχεδίου, όπως είχε αναρτηθεί για δημόσια διαβούλευση, προβλεπόταν στο άρθρο 41, παράγραφος 3, ότι οι εισφορές στον ΑΕΛΑ, έως 10.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος, εξαιρούνταν από την εφαρμογή των άρθρων 31 και 32 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, που αφορούν τις αντικειμενικές δαπάνες και τις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Η απάλειψη της εξαίρεσης αυτής δεν σημαίνει ότι θεσπίζεται αυτομάτως νέο τεκμήριο για κάθε κατάθεση. Σημαίνει, όμως, ότι δεν παρέχεται πλέον η ειδική νομοθετική προστασία που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο. Παραμένει επομένως προς διευκρίνιση εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις οι εισφορές θα υπάγονται στις γενικές διατάξεις περί τεκμηρίων, ιδίως όταν καταβάλλονται από γονείς, παππούδες ή άλλα πρόσωπα. Αντίθετα, διατηρείται η απαλλαγή των εισφορών από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών.

3 Στο αρχικό σχέδιο που είχε αναρτηθεί για δημόσια διαβούλευση η προεπιλεγμένη επένδυση ήταν συντηρητική, με πρόβλεψη για επένδυση όλων των εισφερόμενων κεφαλαίων σε επενδυτικά προϊόντα σταθερού εισοδήματος. Στο κατατεθέν νομοσχέδιο ως προεπιλεγμένη επένδυση θεωρείται η αναπτυξιακή, με κατανομή 70% σε μετοχικές επενδύσεις και 30% σε σταθερό εισόδημα, για το επενδεδυμένο μέρος του χαρτοφυλακίου. Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση προβλέπεται αυτόματη μετάβαση σε ισορροπημένο προφίλ, με 30% μετοχές και 70% σταθερό εισόδημα, εκτός διαφορετικής επιλογής του νόμιμου εκπροσώπου. Η αλλαγή αυτή δεν καταργεί το συντηρητικό προφίλ, το οποίο περιλαμβάνει επένδυση του εισφερόμενου κεφαλαίου κατά 100% σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος. Αυτό που αλλάζει είναι ότι το προφίλ αυτό δεν είναι προεπιλεγμένο, αλλά θα πρέπει ο ίδιος ο εκπρόσωπος του ανήλικου τέκνου να το δηλώσει ως επιλογή στην αρχή της δημιουργίας του λογαριασμού, ενώ πριν αυτό δεν απαιτείτο.

4 Παραμένουν επιλέξιμα τα αμοιβαία κεφάλαια και ETF τύπου ΟΣΕΚΑ, οι εισηγμένες μετοχές και τα διαπραγματεύσιμα ομόλογα σε ρυθμιζόμενες αγορές Ε.Ε. ή ΕΟΧ. Επιτρέπονται επίσης καταθέσεις και αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς, με συνολικό όριο μετρητών 5%, πλην προσωρινών εξαιρέσεων. Αποκλείονται κρυπτοστοιχεία, μοχλευμένα και σύνθετα προϊόντα, ορισμένα παράγωγα και εναλλακτικές επενδύσεις υψηλού κινδύνου.

5 Η σημαντικότερη αναμόρφωση αφορά τους κανόνες συγκέντρωσης των επενδύσεων. Το αρχικό σχέδιο απαιτούσε τουλάχιστον 10 διαφορετικούς εκδότες για ισορροπημένα και αναπτυξιακά χαρτοφυλάκια και 15 για δυναμικά, με ανώτατη συμμετοχή 3% ή 5% ανά εκδότη. Στο κατατεθέν κείμενο, για τις άμεσες επενδύσεις σε μετοχές και ομόλογα εφαρμόζονται αναλογικά οι κανόνες διασποράς του άρθρου 61 του ν. 4099/2012.

6 Προστίθεται επίσης γεωγραφικό όριο 20% για τη συνολική έκθεση σε εκδότες του ίδιου κράτους. Εξαιρούνται οι ΗΠΑ και τα κράτη της Ε.Ε., που λογίζονται από κοινού. Για τα αμοιβαία κεφάλαια εξετάζεται η πραγματική γεωγραφική σύνθεση των επενδύσεών τους.

7 Παραμένουν τα όρια άμεσης κατοχής μετοχών και ομολόγων: 0% στο συντηρητικό, 15% στο ισορροπημένο και 30% στα αναπτυξιακά και δυναμικά χαρτοφυλάκια. Αμετάβλητα διατηρούνται και τα ανώτατα ποσοστά ανά αμοιβαίο κεφάλαιο: 50%, 33%, 25% και 20% αντίστοιχα. Προστίθεται δυνατότητα εξαίρεσης εφόσον αποδεικνύεται επαρκής διασπορά των υποκείμενων επενδύσεων. Οι πάροχοι θα ελέγχουν τα χαρτοφυλάκια τουλάχιστον ανά τρίμηνο, με περιθώριο ανοχής δέκα ποσοστιαίων μονάδων για αποκλίσεις λόγω μεταβολών στις αγορές.

8 Η προεπιλεγμένη επένδυση συνοδεύεται από κεφαλαιακή προστασία των προβλεπόμενων εισφορών. Το βασικό ετήσιο κόστος διατηρείται έως 0,50%, αλλά η κεφαλαιακή προστασία χρεώνεται χωριστά. Συνεπώς, το συνολικό κόστος μπορεί να είναι υψηλότερο. Μη επιτρεπόμενη πρόωρη ανάληψη δεν συνεπάγεται αυτομάτως κλείσιμο λογαριασμού. Διευκολύνονται επίσης η αλλαγή παρόχου και η μεταφορά κεφαλαίων κατά την ενηλικίωση. Τέλος, η προβλεπόμενη έναρξη την 1η Ιανουαρίου 2027 αντικαθίσταται από ημερομηνία που θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση.